Qeyri-səlis məntiq
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
Qeyri-səlis məntiq və qeyri-səlis çoxluq nəzəriyyəsi – riyaziyyatın bir bölməsi olub klassik məntiq və çoxluq anlayışlarını ümumiləşdirir. Qeyri-səlis məntiq anlayışı 1965-ci ildə Lütfizadə tərəfindən irəli sürülmüşüdür.
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Qeyi-səlis məntiqin tədqiqatında istiqamətlər
Hal-hazırda qeyri-səlis məntiq sahəsində aparılan tədqiqatlar ən azı iki istiqamətə ayrılır:
- Qeyri-səlis məntiq geniş mənada (Təqribi hesablama nəzəriyyəsi)
- Qeyri-səlis məntiq məhdud mənada (Rəmzi qeuyi-səlis məntiq)
[redaktə / تحریر] Riyazı əsaslar
[redaktə / تحریر] Rəmzi qeysi-səlis məntiq
Rəmzi qeyri-səlis mənitq t-normalar anlayışına əsaslanır. Bəzi t-normaları seçdikədn sonra (bunu isə bir neçə üsulla tətbiq etmək olar) konyunksiya, dizyunskiya, implikasiya, inkar və digər proporsional dəyişənlər üzərində həyata keçirilən əsas əməliyyatları müəyyən etmək imkanı yaranır. Klassik məntiqdə rast gəlinən distributivliyin t-nortmalar kimi Hödelin t-norması seçildikdə həyata keçməsi halını isbat etmək bir o qədər də çətin deyil. Bundan əlavə, bəlli səbəblərdən implikasiya yerinə residium adlanan əməlliyyat seçilir (bu da ümumiyyytlə götürdükdə, t-normalar seçimindən asılıdır). Yuxarıda sadalanan əsas əməliyytaların təyini klassik bazis qeyri-səlis məntiq anlayışına gətirir. Üç əsas bazis qeyri-səlis məntiq mövcuddur: Lukaseviç məntiqi, Hödel məntiqi və ehtimal məntiqi (Product Logic). Maraqlıdır ki, bu üç məntiqədn istənilən ikisinin sintezi klassik Boolean məntiqinə gətirir.
[redaktə / تحریر] Təqribi hesablama nəzəriyyəsi
Qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinin geniş mənada əsas anlayışı xarakterik funksiya köməkliyi ilə təyin edilən qeyri-səlis çoxluq anlayışıdır. Daha sonra çoxluqların birləşdirliməsi, kəsişməsi və əlavə edilməsi , qeyri-səlis nisbət anlayışı, eləcə də ən əsas anlayışlardan biri – linqvistik dəyişən analyışı daxil edilir.
