Qişek

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İran qişeyi

Qişek, yaxud Qıçak (rus. Гайчак, qaz. Гижақ, гыджак) — qədim simli musiqi aləti [1]..

Yayğınlığı[redaktə]

Qişek İranın güneyində, Əfqanıstan, Türkmənistan, Özbəkistan, Tacikistan, Qazaxıstan, uyğur musiqisində yayılmışdır. Əfqanıstanda "sarında", Hindistanda isə "saragi" kimi tanınır.

Növləri[redaktə]

İran qişeyi[redaktə]

İran qişeyi quruluşca skripkanı xatırladır. [2]

Azərbaycan və Orta Asiya qişeyi[redaktə]

Türk qişeyi Qazaxıstanın poçt markasında

Əfrasiyab Bədəlbəyli qişeyi "çanağı girdə, üzərinə adətən ipəkdən eşilmiş iki sim qoşulmuş qədim simli musiqi aləti" kimi təsvir edib [3].

Orta Asiya qişeyi quruluşca kamançaya bənzəyir[4]. Piyaləşəkilli rezonatora malik olub, dəri membranla örtülmüşdür və taxtadan dairəvi boynu vardır. Kaman – kamonça isə qövsşəklində əyilmiş çubuğa bağlanmış bir dəstə at tükündən ibarətdir. Alətin 3 və ya 4 simi olur. Daha qədim nümunələr iki simli olmuşdur. Simlər kvartalarla köklənir. Hal-hazırda gicak kvarta – kvinta köklü 4 simli alət olub, geniş diapazona – üç oktavaya yaxın diapazona malikdir. [5]

Qaynaqlar[redaktə]

  1. Muğam Ensiklopediyası - Qişek
  2. Foundation for Iranian Studies - Gichak
  3. Əfrasiyab Bədəlbəyli - İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti - Qişek
  4. Saadat Abdullayeva. The most melodious of instruments - kamancha. Journal İRS, № 8, 2012.
  5. Tariyel Məmmədov. Özbək xalq və şifahi ənənəli professional musiqisi

Həmçinin bax[redaktə]