Quş tütək
Quş tütək(Gil tütək)Fit səsi və ya quşların cəh-cəhini təsvir edən bu vasitəyə «gil tütək» və ya « quş tütəyi» deyilir.Cəmi iki dəliyi olan quş tütəyində məşhur «Vağzalı», «Heyvagülü», «Çoban-bayatı» havalarını çalmaq hər kəsin hünəri deyil.Lənkəranda unikal musiqi aləti olan gildən düzəldilmiş tütək 60 ildən çoxdur ki, el məclislərinin, toy-düyünlərinin yaraşığıdır. Lənkəran rayon sakini, musiqiçi Surxay Əliyev in verdiyi məlumata görə, gil tütəkdə ifa etdiyi musiqi nömrələrini əsrlərdən gələn səda da adlandırmaq olar.
Surxay Əliyev bildirib ki, aləti evdən 200 metra aralıda tapıb. Tütəyin hissələrini iynənin ucu ilə təmizləyəndən sonra onu çalarkən quşların səsini çıxardığı məlum ilub.
Xarigi görünüşcə ilan kəlləsinə, fil xortumuna oxşar bu alətin yaşı 4500 ildir. Tütəyin qiymətini bir neçə il bundan əvvəl gələn xarici mütəxəsislərdən ibarət komissiya müəyyən edib. Surxay Əliyev gil tütəyin bölgənin məişətini və tarixini əks etdirdiyini deyir.
1977-ci ildə Polşada keçirilən folklor festivalında gil tütəklə iştirak edən S.Əliyev ifasına görə "Qızıl balta" mükafatına layiq görülüb.
Mamusta kəndində tapılan bu tütək hal-hazırda Səpnəkəran kəndində el sənətkarı Surxay Əliyevin evində saxlanılır. Palıd qozasına oxşar gil tütək arxeoloqlar tərəfindən 4 000– 4500 il öncəyə aid olduğu bildirilir. 80 yaşa yaxın ömrü olan Surxay kişi hal-hazırda bu alətlə toy şənliklərində insanları bu alətin həzin səsi ilə məyus edir. Regiona gələn turistləri evində qonaqpərvərliklə qarşılayan Surxay kişi bu alət haqqında məlumatları qonaqlara çatdırır və alətdə çoxlu həzin musiqiləri və quş səslərini ifa edir. Bu anda insan özünü sanki yaz və yay fəslində yaşıl təbiətin qoynunda, çay qırağında axar suyun şırıltısı eşidilən bir məkanda hiss edir.
