Qulyabanı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

QulyabanıAzərbaycan mifologiyasında tüklü çöl bəşəri. Bəzi nağıllarda Tüklücə kimi xatırlanır.

Xüsusiyyətləri[redaktə]

Nağıllarda və əfsanələrdə bəhs edilən vəhşi heyvan, fövqəladə, yırtıcı canlıdır. Türk mədəniyyətində Quyux (Güyük) və ya Azman olaraq da bəhs edilər. Müxtəlif formalarda təsvir olunur. Çox vaxt hər cür qeyri-adi və yırtıcı varlığı ifadə etməkdə istifadə edilər.

Bənzər və ekvivalent varlıqlar[redaktə]

Quyux[redaktə]

Quyux, vəhşi varlıq deməkdir. Ən məşhur təsvire görə qaranlıqda çöllərdə və qəbiristanlıqlarda ortaya çıxar. Bədəni sarı qırmızı tüyle örtülü, pis qoxuludur. Çox iridir. Gündüzləri yeraltına və ya məzara girə bilər. Güləşdə yenilirse çəkib gedər. Lakin bunların xaricində hər cür sıra xarici konkret varlığı olan bir mənası vardır. Bəzən yerli quyux motivlərine rast gəlinir. Məsələn monqolların "Gobi çölü quyuğu" kimi.

Azman[redaktə]

Azman, qeyri-adi gücləri və böyüklüyü olan varlıqdır. Böyük və iti dişləri olan, böyük gövdəli, yekə, böyük ayaqlı, iti və iri pençeli, dərisi sərt canlılar bu təsnif içərisinə daha çox girərlər. Oğuz dastanındaki "Qıyant" adlı tək buynuzlu varlıq, Gilqaməş destanındaki Humbaba adlı nəhəng öküz, Qorqud Ata öykülerindeki, döyüş üçün yetişdirilmiş Beserekler (dəvələr) bu mövzudakı bəzi nümunələrdir. Söz, azmaq felindən gəlir. Azğınlıq mənası vardır. Bundan başqa az kökündə cinsəllik çağırışımı da tapılar. Azğınlıq dövrü heyvanların cütləşmə mövsümünü ifadə edər. Azmaq sözü aşmaq feli ilə də əlaqəlidir. Köhnə monqolca Ad/Ada, köhnə türkcə Ada/Aza sözləri təhlükə ifadə edər.

Canavar adam[redaktə]

Əsas məqalə: Canavar adam

Canavar adam – insandan canavara (və yaxud da əksinə) çevrilmək xüsusiyyətinə malik olan mifik varlıq.

Mənbə[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]