Qusar
 |
Bu məqalə Qusar rayonu haqqındadır. Şəhər üçün Qusar (şəhər) səhifəsinə baxın. |
| Qusar | |
 |
|
| İqtisadi rayon | Quba-Xaçmaz |
|---|---|
| Ərazi | 1 542 km² |
| Əhali | 90 000 nəfər |
| Əhali sıxlığı | 55 nəfər/km² |
| Nəqliyyat vas. kodu | 38 |
| Telefon kodu | 138 |
| Poçt kodu (Mərkəzi PŞ) | AZ 3800 |
| Yaşayış məntəqələrinin sayı | 92 |
| İcra başçısı | Şair Alxasov |
| İnternet saytı | www.qusar-ih.gov.az |
Qusar – Azərbaycan Respublikasında rayon. İnzibati mərkəzi Qusar şəhəridir.
Mündəricat |
[redaktə] Tarixi
Qusar rayonu Azərbaycan Respublikasının inzibati rayonlarından biridir. Qusar – “suvari qoşun növü” mənasını verir və ilk dəfə Qusar adı Macarıstanda 1458-ci ildə işlədilmişdir, Rusiyada isə 1917-ci ilədək mövcud olmuşdur. Alimlərin apardıqları tədqiqatlar, müəyyən dövrlərdə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan əşyalar, bu günə kimi qalmış bəzi tikinti abidələri və kurqanlar deməyə əsas verir ki, Qusar rayonu qədim yaşayış məskənidir. Qusar rayonun ərazisində yaşayış məskənləri e.ə II minillikdən movcud olması güman edilir. Burada mövcud olan qədim yaşayış məskənlərindən e.ə I minilliyə aid Mahmudtəpə (Gədəzeyxur), Minsar təpələri, Gavdişan təpələri (Bədirqala), tunc dövrünə aid Qəflə təpələri, orta əsrlərə aid Qızılgül və Ağaxan təpələri (Aşağı Ləgər), Qalaxür təpələri (Həzrə) və s. göstərmək olar. Qusar rayonu 1930-cu ildə təşkil edilmişdir. 1963-65-ci illərdə ləğv edilmiş Xaçmaz rayonunun bir hissəsi Qusar rayonunun tərkibinə verilmişdir. [1]
[redaktə] Coğrafi mövqeyi
Qusar rayonu coğrafi mövqeyinə görə Respublikamızın “Şimal qapısı”adlandırılır. Azərbaycanın şimal-şərqində yerləşir. Qusar rayonu sərhədlərinin uzunluğu 200 km- dən çoxdur. Bunun 170 km-i quru, 45 km isə su sərhədi (Samurçay və Qusarçay) təşkil edir. Rayon şimal-qərbdən Rusiya Federasiyası, şimal-şərqdən Xaçmaz rayonu, cənub-şərqdən isə Quba rayonu ilə həmsərhəddir. Mərkəzi Qusar şəhəridir. Cənub-qərb hissəsi dağlıq, mərkəzi maili düzənlik, şimal-şərq kənarı Samur-Dəvəçi ovalığıdır. Rayonun cənub-qərb sərhəddi Baş Qafqaz silsiləsinin suayrıcından keçir. Ərazinin hündürlüyü 100 m-dən 4466 m-ə qədərdir. Respublikada olan müasir buzlaqların çox hissəsi Qusar rayonu ərazisindədir. Samur və Qusarçay çayları Qusar rayonu ərazisindən keçir və qar və buzlaq suları ilə qidalanır.
[redaktə] Relyefi
Qusar rayonu Böyük Qafqaz dağlarının ətəklərində, Qusar maili düzənliyində yerləşir. Azərbaycanın ən hündür nöqtələri olan Bazardüzü (4466 m) və Şahdağ (4242 m) zirvələri, eləcə də məşhur Şahnabad yaylağı Qusar rayonunun ərazisindədir. Samur-Abşeron kanalı, Qusarçay, Samur çayı, eləcə də Rusiyaya gedən başlıca avtomobil magistralı rayonun ərazisindən keçir.
Qusar şimalda və şimal-qərbdə Rusiya Federasiyasının Dağıstan regionu, şərqdə Azərbaycanın Xaçmaz rayonu, cənubdan isə Quba rayonu ilə əhatələnmişdir. Rayonun şimal inzibati sərhəddi Samur çayından, şimal-qərb, qərb və cənub-qərb inzibati sərhədləri Böyük Qafqaz silsilələrindən, cənub inzibati sərhədləri isə Qusarçay vadisindən keçir. Şərq tərəfdən inzibati sərdəhlər Qusar maili düzənliyi ilə Şollar düzünün kəsişdiyi əraziyə qədər uzanır.
[redaktə] Təbiəti
[redaktə] İqlimi
Respublikada mövcud olan 9 iqlim tipinin 4- nə rayon ərazisində rast gəlinir. İqlimi düzənlik və dağətəyi hissədə mülayim isti, yüksək dağlıqda soyuq və rütubətlidir. Orta temperatur yanvarda düzənlikdə 1 °C, yüksək dağlarda -14 °C, iyulda müvafiq olaraq 24 və 2 °C-dir. İllik yağıntıların miqdarı 350-1500 mm-dir. Təbii ehtiyatlar – gil yataqları, palıd, fısdıq, vələs və s. meşələr
[redaktə] Əhalisi
| Etnik qrup | 2009[2] s.a. |
|---|---|
| Cəmi | 87 857 |
| ləzgi | 79 629 |
| azərbaycanlı | 7 956 |
| türk | 102 |
| rus | 87 |
| xınalıq | 20 |
| qrız | 11 |
| tatar | 8 |
| ukraynalı | 7 |
| digər | 37 |
[redaktə] Görkəmli şəxsləri
[redaktə] İqtisadi xarakteristikası
2009-cu ildən Qusar rayonu ərazisində Şahdağ Qış-Yay Turizm Kompleksinin tikintisinə başlanmışdır. Kompleks bir dəfəyə 5 min nəfər turist qəbul edə biləcək. 2006-cı ildə elan edilən tenderdə Türkiyənin DİA Holdinq şirkətləri qalib gəlmişdir. [3]
[redaktə] Mədəniyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri
[redaktə] Maddi-mədəni irsi
[redaktə] Mətbəx
[redaktə] Yerli media
[redaktə] Şəkillər
http://www.shahdag.az/photos/008.jpg
[redaktə] Mənbə
[redaktə] İstinadlar
- ↑ Qusar Rayonu
- ↑ Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsi :Qusar rayonu
- ↑ İlham Əliyev Qusarda Şahdağ qış-yay turizm kompleksinin tikintisi ilə tanış olmuşdur
[redaktə] Xarici keçidlər
[redaktə] Həmçinin bax
|
|
||
|---|---|---|
| Şəhərlər | Qusar |
|
| Qəsəbələr | Samur | |
| Kəndlər | Aşağı İmamqulukənd • Aşağı Ləgər • Atlıxan • Avaran • Avaranqışlaq • Bala Qusar • Bədirqala • Bədişqala • Böyük Muruq • Caqar • Caqarqışlaq • Cibir • Çiləgir • Çubuqlu • Düztahir • Əcəxur • Əniq • Əniqoba • Əvəcük • Gədəzeyxur • Gılahoba • Gican • Girik • Gündüzqala • Haçatala • Həsənqala • Həzrə • Hil • Hiloba • Xuluq • Xuray • Xürəl • İmamqulukənd • Köhnə Xudat • Köhnə Xudat qazmalar • Kufoba • Kuzun • Kuzunqışlaq • Qalacıq • Qaratoba • Qayakənd • Quxuroba • Qullar • Quturğan • Laza • Ləcət • Ləgərqışlaq • Minaxür • Mucuq • Nəcəfkənd • Piral • Sudur • Suvacal • Şirvanovka • Ukur • Urva • Üzdənoba • Yasab • Yasaboba • Yeni Həyat • Yuxarı Qələnxur • Yuxarı Ləgər • Yuxarı Tahircal • Yuxarı Zeyxur • Zindanmuruq • Zindanmuruqqışlaq • Zuxul | |
38  |
Qusar ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
