Rüstəm Paşa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Rüstəm Paşa
Rüstəm Paşa
Bayraq
Osmanlı imperiyasının Sədrəzəmi
Bayraq
1544 — 1561
Sələfi: Hadım Süleyman paşa
Xələfi: Qara Ahmet Paşa
 
Milliyəti: Xorvatiya
Dini: islam
Təvəllüdü: 1500(1500-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Skradin, Xorvatiya
Vəfatı: 1561(1561-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
İstanbul
Dəfn yeri: İstanbul
Həyat yoldaşı: Mihrimah sultan

Rüstəm paşa- 1544-1553 və 1555-1561 arası sədrəzəmlik etmiş Xorvat əsilli[1][2][3][4][5]Osmanlı İmperiyasının dövlət adamı.

Hayatı[redaktə]

Rüstəm Paşa, 1500-ci ildə Xorvatiya 'da doğulmuşdur. Osmanlı torpaqlarına yetirildikdən sonra devşirilmiş, 1539'da Diyarbakır Qubernatoru və 3. Vəzir ikən Şahzadə Cahangir və Şahzadə Bəyazidin sünnə toyunda Sultan Süleyman Qanuninin qızı Mihrimah Sultan ilə evlənmişdir. Bu səbəblə 'Damat' sifətiylə xatırlanar.

Damat Rüstəm Paşa (1500-1561) Qanuni Sultan Süleyman səltənəti dövründə 28 Noyabr 1544 - 6 Oktyabr 1553 və 29 sentyabr 1555 - 10 İyul 1561 tarixləri arasında sadrazamlık etmiş Osmanlı dövlət adamıdır.

Rüstəm Paşa Mohaç Meydan müharibəsində padşahın silahtarıdır. Taşrada ki ilk vəzifəsi rikap ağalığıdır. Daha sonra Diyarbakır Beylerbeyliğine gətirilmişdir.

Ancaq onun yüksəlişini sürətləndirən əsl hadisə Qanuni Sultan Süleyman Hürrem Sultandan olan tək qızı Mihrimah Sultan ilə evlənməsi olmuşdur. (1539)

Şahzadə Mustafa Hadisəsi[redaktə]

Hürrem Sultan və həyat yoldaşı Mihrimah Sultan ilə bir olub Şahzadə Mustafanın edamına mühit hazırladı. Sədrəzəm Kürəkən Rüstəm Paşa taxt yarışında Şahzadə Mustafanı aradan edə bilmək üçün saxta məktublar çıxarmışdır. Art arda edilən iftiralar yavaş - yavaş padşahın şahzadeye qarşı mənfi bir fikirə qapılmasına səbəb oldu. Bu, Hürrem Sultan və Rüstəm Paşanın böhtanları, intriqalar və hileleri nəticəsində idi.

Rüstəm Paşa, Hürrem Sultan'ın əmri ilə gizlicə şahzadənin möhürünü kazıttı. Şahzadə Mustafanın ağızıyla İran Şahı Tahmasb'a bir məktub yazdı. Şahın cavab olaraq yazmış olduğu məktubu da ələ keçirdi. Bu saxta məktubları padşaha göstərəcək və şahzadənin sonunu hazırlayacaktı.

1552-ci ildə Rüstəm Paşa Şərq Səfərinə gedəcək ordunun başına gətirildi. Rüstəm Paşa, səfər əsnasında Anadoluda hər kəsin Şahzadə Mustafanı dəstəklədiyini gördü. Rüstəm Paşa, bir adamını İstanbula göndərərək məktubları Qanuni Sultan Süleymana çatdırmağa qərar verdi.

Rüstəm Paşa və Hürrem Sultan, Sultan Süleyman Qanuninin tamamilə oğluna düşmən etmək istədilər çünki Qürrem Sultan Şahzadə Mustafanın vəliəhd olduğuna görə qorxurdu. Şahzadə Mustafa ən gözdə, ən ağıllı və ən güclü şehzadeydi, digər şahzadələri üstün olduğu üçün taxtın varisiydi. Bu Hürrem Sultanı çox narahat edirdi, çünki o öz oğullarından birinin taxta keçməsini istəyirdi.

Rüstəm Paşanın və Hürrem Sultanın sui-qəsdlər nəticəsində Şahzadə Mustafa Naxçıvan yürüşü yolunda atasının gözü qarşısında boğduruldu. Xalq və əsgərlər bu vəziyyətə çox sərt reaksiya verdi və Osmanlı vəliəhdi olan Şahzadə Mustafanın ölümünə çox kədərləndilər.

Mənbə[redaktə]

  • 7-ci sinif bütün dərslər kitabı


İstinadlar[redaktə]

  1. Taylor (2007), pp. 166-167.
  2. Fine (2006), pp. 215-216.
  3. Hammer-Purgstall, History of the Ottoman empire,
  4. http://www.zsem.hr/site/dmdocs/Hersak.pdf
  5. Lybyer (1913), p. 51.