Roma Respublikası konstitusiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Sisero Katilinanı günahlandırır
Qədim Roma tarixi
lat. Senatus Populusque Romanus
Senat və Roma xalqı
Dövrlər
Roma çarlığı

( e. ə. 754e. ə. 509)

Roma Respublikası

( e. ə. 509e. ə. 27)

Roma İmperiyası

( e. ə. 271453-cü illər)

Prinsipat
Qərbi Roma

Dominat
Bizans

Respublika konstitusiyası
S.P.Q.R.
Senat
Komisia
Magistratura
Magistratlar

Konsul
Pretor
Senzor
Kurullu Edil
Kvestor

Xalq tribunu
Qubernator
Propretor

Fövqəladə magistratlar

Diktator
Suvarilər rəisi
(Magister equitum)
Hərbi tribun

Çar
İnterreks
Triumvirat
Desemvirlər

Titullar

Leqat
Duks
Offisium
Prefekt
Vikar
Vigintiseksviri
Liktor

Hərbi magistr
İmperator
Prinseps
Böyük pontifik
Avqust
Sezar
Tetrarx

Sülalələr
Yulilər-Klavdilər ( e. ə. 2768)
Flavilər (6996)
Nerva-Antonin (96192)
Konstantinlər (305363)
Valentinlər (364378)
Feodosiya (378395)
Yustinianlar (518602)
İraklilər (610695; 705711)
Əhali, inzibati və sosial tərkib
Latınlar
Sabinlər
Etrusklar
Patrisilər
Plebeylər
Pretorianlar
Barbarlar
Qladiator
Kuriya
Senturiya
Triba
Vestal bakirəsi
Matrona
Qədim Romada hüquq
Xatirənin lənətlənməsi
(Damnatio memoriae )
Roma vətəndaşlığı
Fərqlənmə kursu
(Cursus honorum)
Digesta
Konkubinat
Portal silver.svg

Roma Respublikası konstitusiyası — idarəetmə prinsipləri və ya təlimatlar külliyatı nümunəsi. Konstitusiya tamamlanmamış və kodlaşdırılmamışdır və dəyişilərək inkişaf etdirilirdi. Siyasi rejim yaratmaq üçün ilkin olaraq qədim Afinadakı kimi demokratiya, qədim Spartadakı kimi aristokratiya, və ya ilkin Romadakı kimi monarxiya kimi üç elementin qarışığı əsas götürülmüşdür. Beləliklə hakimiyyətin üç qolu formalaşmış olur. Demokratiya elementi xalq yığıncağı ya məclisi, aristokratiya elementi senat və monarxiya elementi isə qısamüddətli icraçı magistratlar forması almış olur. Qədim respublikanın suverenliyinin mənbəyi lat. Populus Quiritium Romanus — "Roma xalqı" olmuş olur. Roma xalqı yığıncaq keçirərək qanunlar qəbul edir və icraçı magistratları seçirdilər. Magistraturaya seçilmə avtomatik olaraq ömürlük (qovulma halından başqa) senat üzvülüyünü təmin etmiş olurdu. Senat Romada gündəlik məsələlərlə mşqul olur o cümlədən məhkəməyə sədrlik edirdi. Magistratlar qanunlara riayət olunmasına nəzarət edirdilər və onların səlahiyyətləri senat və xalq yığıncaqlarından artıq idi.