Rza şah Pəhləvi
| Rza şah Pəhləvi fars. رضا پهلوی |
||||
 |
||||
|
||||
|---|---|---|---|---|
| 15 dekabr 1925 — 16 sentyabr 1941 | ||||
| Sələfi: | Sultan Əhməd şah Qacar | |||
| Xələfi: | Məhəmməd Rza Pəhləvi | |||
| Dini: | İslam | |||
| Təvəllüdü: | 15 mart 1878-ci il.svg){kind=small} Alaşt, Mazandaran |
|||
| Vəfatı: | 26 iyul 1944-cü il (66 yaşında) Yohanesburq, Cənubi Afrika |
|||
| Dəfn yeri: | Rza şah Pəhləvinin məqbərəsi | |||
| Həyat yoldaşı: | Tac-ol-Mülük | |||
| Uşaqları: | oğulları: Məhəmməd Rza, Əli Rza qızları: Əşrəf, Şəms |
|||
Rza şah Pəhləvi (farsca: رضا شاه پهلوی) - İran şahı (1925-1941),pəhləvilər sülaləsinin banisi.
Həyatı[redaktə]
15 mart 1878-ci ildə Mazandaranda anadan olmuşdur. 1921-ci il 21 fevralda hərbi süvari briqadanın rəhbəri Rza Xan dövlət çevrilişi etdi. 1921-1923-cü illərdə hərbi nazir, 1923-1925-ci illərdə baş nazir oldu. 1925-ci ildə İran Məclisi onu şah elan etdi və yeni sülalə, Pəhləvilərin ilk hökmdarı kimi tanıdı.
Hakimiyyəti dövrü[redaktə]
Rza şah Pəhləvinin hakimiyyəti dövründə demokratik partiya və təşkilatlar amansızcasına təqib olunmuş, qeyri-fars millətlərin hüquqları qəddarcasına tapdalanmışdır.
Rza şahın dövründə ifrat fars milliyətçiliyinə baxmayaraq, genişmiqyaslı yenilənmələr aparıldı, sənaye inkişafı ölü nöqtədən tərpəndi, yeni dəmiryolları çəkildi, milli təhsil sistemi yalnız fars dilində təşəkkül tapdı.
Faşist Almanıyası ilə yaxınlaşma siyasəti yeritmişdir. İkinci Dünya müharibəsi zamanı İran öz "neytrallığını" elan etsə də, ölkədə çox güclü faşist kəşfiyyatı qurulmuşdu. 1941-ci ilin avqust ayında Sovet və İngils qoşunları İranın ərazisinə yeridildikdən sonra oğlu Məhəmməd Rza Pəhləvinin xeyrinə taxtdan əl çəkməyə məcbur olmuşdur.
Rza şah Pəhləvi 1944-cü il 26 iyul tarixində Cənubi Afrika Respublikasında, sürgündə vəfat etmişdir.
İranda İslam inqilabı qalib gəldikdən sonra məqbərəsi 1980-cı ilin may ayında partladılmışdır.
Xarici keçidlər[redaktə]
 |
Şəxs haqda olan bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
