Səhra
Səhra — bitki örtüyünün və heyvanlar aləminin kasadlığı ilə səciyyələnən düzən səthli landşaft növüdür. Çox quraqlıq, isti havanın gündəlik və illik temperaturu kəskin fərqlənən, illik yağıntısı 250 mm-dən aşağı, buxarlanma yağıntıdan xeyli çox, güclü külək əsən, daimi axan çayları olmayan, çox seyrək bitki örtüyü olan ərazi.
Mündəricat |
[redaktə] Xüsusiyyətləri
Səhranın əmələ gəlməsinin ən başlıca səbəbi yağıntının buxarlana biləcək sudan 7-30 dəfə az olmasıdır. Səhranın özünəməxsus iqlimi vardır. Göy üzü aylarla buludsuz olur. Maksimum temperatur +49,5°, +58°-yə çatır, gün altında qumun səthi 90° qızır, illik temperatur amplitudası 90°, gündəlik 30°-yə qaxlxır. Orta Asiya Slarında yağıntının illik miqdarı 60-150 mm, Mərkəzi Asiya (Təklə-Məkan) 9 mm, tropik Səhralarda isə hər yerdə 100 mm-dən azdır.[1]
Şimali Afrika və Ərəbistan Səhralarında bir neçə il ərzində yağış düşməyən yerlərdə vardır. Səhraların zəbt etdiyi ərazi bütün qurunun təqribən 30%-ni tutur. Səth quruluşuna görə Səhralar qumlu, daşlı, gilli və şoranlı Səhralara bölünür. Qarlı səhralar da mövcuddur (Antarktida və Arktikada). Ən məşhur səhra Afrikanın demək olar ki bütün şimalını əhatə edən Saxara səhrasıdır.
İsti səhralarda temperatur gündüz +50 °C-dən yuxarı, gecə isə 0 °C-dən aşağı ola bilər.
Səhralarda illik yağıntının miqdarı çox aşağı olur.
Amerika səhralarında ən çox rast gəlinən bitki kaktusdur.
[redaktə] Azərbaycanda vəziyyət
Azərbaycan Respublikası üçün səhralar xarakterik deyil. Burada səhraya yaxın landşaft fraqmentləri Abşeron yarımadasında, Kür-Araz ovalığında, Naxçıvan-nın Araz boyu ərazisində təsadüf edilir.
[redaktə] Həmçinin bax
[redaktə] Mənbə
- ↑ Məmmədov Q.Ş. Xəlilov M.Y. Ekoloqların məlumat kitabı. "Elm" nəşriyyatı. Bakı: 2003. 516 s.
|
|
|
|---|---|
| Quru | Arktik səhralar | Antarktik səhralar | Tundra | Meşə-tundra | Tayqa | Yarımtayqa | Qarışıq meşələr | yarpaqlı ağac meşələri: Enliyarpaq meşələr və Xırdayarpaq meşələr | Çöl-səhra | Çöl | Yarımsəhra | Səhra | Savanna | Subtropik meşələr | Dəyşkən rütubətli meşələr | Rütubətli tropik meşələr — Cəngəlliklər | Quru tropik meşələr - Kaatinqa | Rütubətli ekvatorial meşələr: Selva və Gileya | Alp zolağı | Subalp zolağı | Aralıq dənizi zonası | Yüksəklik qurşaqları sahəsi | Sahilboyu və bataqlaşmış: ciillik, subasar zona, bataqlıq, şoran, marşlar? |
| Coğrafiya | |
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: چول