Şaxta Baba
Santa Klaus — cəmiyyətimizdə rus dilindən (Дед Мороз) tərcümə edilən Şaxta Baba kimi tanınan şəxsin dünyanın müxtəlif ölkələrində fərqli adları var: Sant Nikolas, Noel baba, Nikolas of Mariya, Santa Klaus, Pere Noel, müqəddəs ata Kristmas bunlardan bəziləridir. Yeni İl Bayramını, qış bayramını körpələrin öz doğma babalarından belə çox sevdikləri Şaxta babasız təsəvvür etmək mümkün deyil. Saç-saqqalı tamam ağ, başında qardan papaq olan bu mehriban qocanı dünyanın müxtəlif yerlərində müxtəlif cür adlandırsalar da, bu adlardan ən çox populyar olanı Santa-Klausdur.
Şaxta Babanı hər ölkədə bir cür çağırırlar:
| Ölkə | ad |
|---|---|
| Azərbaycan | Şaxta Baba |
| Rusiya və Ukrayna | Ded Moroz |
| Gürcüstan | Tovlis Papa |
| Almaniya | Vaynaxtsmann |
| Albaniya | Babadimpi |
| Bolqarıstan | Dyadyo Koleda |
| Böyük Britaniya | Faze Kristmas |
| Yunanıstan | Aqios Vasilis |
| Danimarka | Yulemanden |
| İspaniya | Papa Noel |
| İtaliya | Babbo Natale |
| Makedoniya | Dedo Mraz |
| Norveç | Yulebukk |
| Polşa | Svetiy Mikolay |
| Niderland | Kerstman |
| Portuqaliya | Pay Natal |
| Slovakiya | Yejişek |
| Sloveniya | Dedek Mraz |
| Türkiyə | Noel baba |
| Rumıniya | Moş Krakiun |
| Finlandiya | Youlupukki |
| Fransa | Per Noel |
| Çexiya | Mikulaş |
| Macarıstan | Mikulás |
| Serbiya, Monteneqro, Bosniya və Herseqovina | Dada Mraz |
| İsveç | Yultomten |
| İndoneziya | Sinterklas |
| İran | Baba Noel |
| ABŞ və Kanada | Santa Klaus |
| Braziliya | Papay Noel |
| Çili | Viejito Paskuero |
| Afrika ölkələri | Papa Noyol |
| İraq | Goosaleh |
| Əfqanıstan | Baba Çakalo |
| Estoniya | Jouluvana |
| Litva | Kaledu Snelis |
| Özbəkistan | Ayoz Bobo |
| Ermənistan | Marelik papi |
Mündəricat |
Keşiş Nikolas [redaktə]
Bu obrazın yaranma tarixi əsrlərin dərinliyinə gedib çıxır və onunla bağlı ta qədimdən bəri yaranan əfsanə və rəvayətlər zaman keçdikcə dəyişikliklərə uğrayaraq şəkildən şəklə düşüb. Hazırda dünyada qeyd olunan "Yeni il" bayramının bir çox ənənələri Miladdan qaynaqlandığı üçün Şaxta baba-Santa Klaus obrazının əsli də xristian dünyasında axtarılır.
Bugünkü Türkiyə Cümhuriyyətinin Muğla(Demre) vilayətinin Patara şəhərində Santa Klaus kilsəsi mövcuddur. Patara antik dövrdə mövcüd olmuş Hiziya dövlətinin şəhərlərindən biridir. Nikolas adlı bu keşiş 3-cü əsrin axırlarında Patara şəhərində varlı tacir ailəsində anadan olmuşdur. Orta yaşlarında rahib Nikolas Patara şəhərinin baş keşişi seçilmişdi. Əfsanəyə görə həmin şəhərdə kasıb bir kişinin 3 qızı vardı. Bu qızlar cehiz üçün pul tapa bilmirdilər. Keşiş Nikolas bundan xəbər tutub bir gecə gizlincə bu qızların evinə gəlir. Pəncərədən və bacadan evə qızlar üçün pul kisəsi atır. Qızların cehiz pulu düzəlir. O gündən xristianlar maddi problemi olanlara müqəddəs Nikolasın kömək edəcəyinə inanırlar.
Keşiş Nikolas öləndən sonra onun qəbri milyonlar ümid yeri olmuşdur. Nikolas 343-cü ildə 65 yaşında vəfat etmişdir.
1087-ci ildə müsəlman türklər Patara və Mura şəhərlərini fəth etmişdilər. Bundan sonra xristian tacirlər bir gecə gizlicə keşiş Nikolasın qəbrini açmış, sümüklərini oğurlayaraq, Barı adasına aparmışdılar. [1]
Şaxta baba [redaktə]
Cəmiyyətimizdə də hər Yeni ilin gəlişi ilə barabər küçələrdə qirmızı əbalı,üzlərinə süni uzun ağ saqqal qoyan "Şaxta babaları" da görürük. Cəmiyyətimizin yaşca ən kiçik nümayəndələri olan uşaqlar, məhz bu "Şaxta babanın" gəlişini çox səbirsizliklə gözləyirlər. Valideynlər çox gözəl bilirlərki "Şaxta baba" deyilən bir şəxs həqiqətdə mövcud deyil. Bu uşaqları sevindirmək və əyləndirmək üçün qurulan bir oyundur.
Müqəddəs Nikolay [redaktə]
Xristian dünyasında Şaxta baba Müqəddəs Nikolay kimi tanınır. Provaslav kilsəsi Müqəddəs Nikolayı səyahətçilərin himayədarı hesab edir. Katoliklər isə onu kasıblara və uşaqlara yardım edən müqəddəs hesab edirlər. Müqəddəs Nikolay sonralar Mərkəzi və Şimali Almaniyada Weinachtsmann (alman dilində Weinachten — milad, mann isə kişi deməkdir), İngiltərədə isə Father Christmams – Miladın Atası adlandırılıb. Avropalı mühacirlərlə Birləşmiş Ştatlaradək gedib çıxan Müqəddəs Nikolay burada artıq Santa Klausa çevrilib. Şimali Amerika ədəbiyyatında və təsviri sənətində Santa Klaus öz ağ saqqalı, qırmızı kürküylə 8 maral qoşulmuş arabasında milad gecəsi peyda olaraq sobaların borusundan evlərə daxil olur və sobanın yanından asılmış corabların içinə uşaqlar üçün hədiyyələr qoyur.
Noel ata [redaktə]
Dünyanın hər yerində bütün insanlar Yeni ili eyni ümidlərlə — xoş möcüzələr, yeni uğurlar, xoşbəxtlik arzusuyla gözləsələr də bayramı hərə öz adət-ənənəsinə uyğun qarşılayır. Avropa ölkəsi olan Fransada Şaxta baba Per Noel — yəni Noel ata adlanır. O, Yeni il gecəsi gəlir və evin balaca sakinlərinin başmağına hədiyyələr qoyur. Böyüklərsə bayram günü daha çox yeyib-içməyi sevirlər. Fransanın şərab ölkəsi olduğunu nəzərə alsaq, vəziyyəti təsəvvür etmək olar. [2]
İstinadlar [redaktə]
- ↑ http://ahli-sunnah.my1.ru/news/2007-12-21-79
- ↑ http://www.xalqqazeti.com/public/print.php?lngs=aze&ids=7486
Həmçinin bax [redaktə]
Xarici keçidlər [redaktə]
Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: سانتا کلاوس
