Sezar şifrəsi

Sezar şifrəsi

Sezar şifrəsi — dünyada ən qədim bəlli olan şifrələrdən biridir. Məşhur Roma sərkərdəsi Yuli Sezar öz yazışmalarında indi onun adını daşıyan şifrdən istifadə edirdi. Adi latın əlifba yazılırdı, sonra onun altında həmin əlifba, lakin sola hərf dövri sürüşmə ilə yazılırdı. Sezar şifrəsini yerini dəişmə (əvəz etmə) şifrə kimi təsnif etmək olur. Şifrənin mükəmməlləşdirilmiş formasına Vijiner şifrəsi deyilir. Müasir kriptoqrafiyada Sezar şifrəsi dözümsüz kimi sayılır.

Riyazi reallaşdırılma

$y=(x+k)\ mod\ n$

$x=(y+n-(k\ mod\ n))\ mod\ n$

$~x$ — açıq tekstin simvolu, $~y$ — şifrələnmiş tekstin simvolu, $~n$ — əlifbanın gücü, $~k$ — açar.

Misal

Fərz edək ki $k = 3$. Onda "V" hərifi yerini dəişərək "A" hərif olacak:

Əsas əlifba: ABCÇDEƏFGĞHXIİJKQLMNOÖPRSŞTUÜVYZ

Şifrələnmiş: ÇDEƏFGĞHXIİJKQLMNOÖPRSŞTUÜVYZABC

Tekst:

Vikipediya – açıq ensiklopediya.

Şifrələnmiş tekst:

Aqmqşgfqbç çəkn gpuqmorşgfqbç.

Ədəbiyyat

• David Kahn, The Codebreakers — The Story of Secret Writing, 1967. ISBN 0-684-83130-9.
• F.L. Bauer, Decrypted Secrets, 2nd edition, 2000, Springer. ISBN 3-540-66871-3.
• Chris Savarese and Brian Hart, The Caesar Cipher, 1999

Xarici keçidlər

• The Caesar Shift discussed on The Beginner's Guide to Cryptography
• Java implementation of Caesar cipher
• A simple approach to crack a Caesar cipher