Slovakiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Keçid et: naviqasiya, axtar
Slovakiya Respublikası
Slovenská Republika
Slovakiya bayrağı Coat of Arms of Slovakia.svg
(Bayraq)
Şüar:
LocationSlovakia.png
Rəsmi dil Slovak dili
Paytaxt Bratislava
Prezident İvan Qaşparoviç
Ərazi
 - Ümumi
 - % Su		 128-cı yer
49 035,7 km²
-%
Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı		 103-ci yer
5,400,998[1]
109/km²
Pul Euro
Saat qurşağı UTC +1
Internet TLD .sk
Telefon kodu 421


Slovakiya - Avropada dövlət.


Mündəricat

[redaktə / تحریر] Tarix

Bir İslam qəbiləsi olan Slovaklar 4. əsrdən etibarən Kiçik Karpatlara və Pannonia Düzənliyinə yerləşirdilər Doqquzuncu əsrdə Slovaklar, Büyük Moravya hakimiyyətinə girdilər. Bu sırada Xristianlığı qəbul etdilər. Böyük Moravya Krallığının yıxılmasının ardından Slovak torpaqları Macar Krallığının hakimiyyətinə girdi. 1526-cı ildə Macar taxtını ələ keçərən Habsburglar, Slovak torpaqlarına 1918 ilinə qədər hakim oldular. Bu vaxt Mohaç Zəfərinin ardından Slovak torpaqlarına Türk axınçıları müxtəlif zamanlarda axınlar təşkil etdi. On səkkizinci əsrin sonlarında inkişafa başlayan Slovak milliyyətçiliyi, 1848-49-cu illərdə Macar inqilabından sonra, Macar olmayan xalqların tərəfini tutan Habsburg Krallığından kömək gördüsə də 1867-ci ildə avstriya-Macarıstan andlaşmasından sonra Macar hökuməti Slovakyanı yenidən hakimiyyəti altına aldı. Bu dövrdə Macar hökumətinin izlədiyi Macarlaşdırma siyasəti üzündən bir çox Slovak başda ABŞ olmaq üzrə xarici ölkələrə köç etdi. Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Macarıstandan ayrılan Slovaklar, Çexlərlə birlikdə yeni Çekoslovak Dövlətini qurdular (1918). Lakin Çəklərin tətbiq etdiyi qatı mərkəziyyətçi rejim üzündən Slovaklar arasında avtonomluq istəyi sürətlə yayıldı. Almaniyaya, Çekoslovakyanın Südetler bölgəsinə hakim olma səlahiyyətini verən Münih Andlaşmasının qüvvəyə girməsindən qısa bir müddət əvvəl Slovaklar, Slovakyanı Çekoslovakya içində avtonom ərazi kimi elan etdilər etdilər (1938).

Bratislavada kilsə

İkinci Dünya Müharibəsinin əsnasında Alman ordularının Pragı işğal etmələri üzərinə Slovak Milli Məclisinin aldığı qərarla Slovakya kağız üzərində də olsa müstəqil hala gəldi. Rus və Çekoslovak ordularının ölkə torpaqlarını Alman işğalından qurtarmaq üçün hərəkətə keçdiyi sırada Slovaklar iki xalqın tam bərabər olacağı yenidən qurulacaq olan Çekoslovakya Dövlətinə qatılma mövzusunda Çexklərlə razılaşdılar. Kommunistlərin iqtidara gəldiyi Fevral 1948-ci ildən sonra ölkədə Çexklərin yoxlamasında, qatı bir mərkəziyyətçilik təkrar tətbiq olunmağa başlandı. 11 İyul 1960-cı ildə qüvvəyə girən konstitusiyayla Slovaklar Çexlərlə eyni haqqlara sahib oldular. 1969 ili başında Çekoslovakya Sosialist Respublikasının qanunuma orqanı olan Federal Məclisdə Çex Sosialist Respublikasıyla bərabər şəkildə təmsil edilən Slovak Sosialist Respublikası quruldu.

1989-cu ildə bütün şərq bloku ölkələrində olduğu kimi, Çekoslovakyada da yumşalma siyasəti başladı. Çox Partiyalı sistemə keçildi və 1990 da ilk sərbəst seçki edildi. Seçkisi qazanan milliyyətçilər iqtidar oldu. 1992 İyununda Çekoslovakyanı meydana gətirən Çex və Slovakya Respublikalarında ayrı-ayrı edilən seçkilərdən sonra iki respublikanın bir-birindən ayrılması ön plana çıxdı. Edilən görüşmələr nəticəsində 25 Noyabr 1992 günü edilən razılaşma ilə 31 dekabr 1992 tarixində iki respublika bir-birindən ayrıldı

[redaktə / تحریر] Iqtisadiyyat

Slovakya iqtisadiyyatı əkinçilik və heyvandarlığa söykənir. Əkinçilik düzənliklərdə və axar su vadilərində edilər. Dağlıq olan ölkə torpaqlarının ancaq üç də birlik qisimi əkinçiliyə əlverişlidir. Başlıca əkinçilik məhsulları buğda, arpa, misir, çovdar, kartof, yulaf, tütün, tərəvəz və meyvədir. Əldə edilən əkinçilik məhsulları istehlakın 92% ini qarşılamaqdadır. Hayvnacılık inkişaf etmiş olub mal, qoyun və donuz qidaçılığı geniş şəkildə yayılmışdır.

Sənayedə, kimya və maşın sənayesi inkişaf etmişdir. Dağlıq bölgələrdə olan mədənlər çıxardılaraq işləir. Kömür və neft yataqları tapılmamasına baxmayaraq sənayenin təməl enerji ehtiyacı çaylar üzərindəki hidroelektrik stansiyalarından qarşılanar. Jaslovske Bohunicedə bir nüvə enerji stansiyası vardır. Ağır sənaye quruluşları Bratislava və Kosice şəhərlərində toplanmışdır. Torpaqlarından keçən təbii qaz və neft boru xəttlərinin gəliri ölkənin bu ehtiyaclarını qarşılayar. Maşın sənaye sahəsində; dəstə dəzgahları, çay gəmiləri, yük maşını ehtiyat hissələri, televiziyalar, radiolar, paltaryuyan maşınlar, soyuducular vs. ostehsal edilir. Kimya sahəsində isə azotlu gübrə və petrokimya kombinaları əhəmiyyətli yer tutar.

Dağların meşələrlə əhatə olduğu ölkədə meşəbəyiliyin iqtisadiyyatda əhəmiyyətli bir yeri vardır. Meşələrdən taxta-şalban və kağız sənayeninin ehtiyacı ödənilər. Slovak Respublikasının iqtisadi sistem dəyişikliyi daha inkişaf etmiş vəziyyətdə olan Çex Respublikasından ayrılması nəticəsində qardaş ölkədən mal və pul axınının əhəmiyyətli ölçüdə azalması ölkə iqtisadiyyatını aşılması çətin bir darboğaza soxmuşdur. Turizm, ölkənin əhəmiyyətli gəlir qaynaqlarından biridir. Dadara Dağlarındakı qış idmanları və alpinistlik mərkəzləri ölkənin dörd bir tərəfinə dağılmış olan qablıca və mineral bulaqlar, qoruma altına alınmış tarixi şəhərlər ölkəyə çox sayda turist gəlir. Nəqliyyat: Slovak Respublikasinkişaf etmiş quru və dəmiryolu şəbəkəsinə malikdir. Bratislava, Lucunec, Zənginə, Zloven, Poprad və Kösice şəhərlərində aerodrom vardır

[redaktə / تحریر] Təbii qaynaqlar Əhali və Sosyaal Həyat

Ölkə torpaqlarının böyük qisimini əhatə edən dağlar meşələrlə örtülüdür. Yüksək bölgələrdəki iynə yarpaqlı ağaclardan meydana gələn meşələr düzlüklərə enildikcə yerini qayın, palıd və gürgen ağaclarından meydana gələn meşələrə buraxar. Meşəlik bölgələrdə, çöl keçisi, çöl donuzu və çöl pişiyi yaşayır. Ölkə torpaqlarını kələ-kötürlükləndirən dağlar zəngin mədən yataqlarına malikdir. Ehtiyat cəhətdən zəngin olan mədənlər dəmir cövhəri, mis, magnezit, güllə və sinkdir. Ayrıca civə, asbest, qalay, bacit, siderit, perlit, gümüş və qızıl yataqları da işlədilməkdədir. Düzlüklərdə az da olsa neft və təbii qaz çıxarılar. Sənayenin təməl ehtiyacı olan Vah, Orava, Harnad və Slana çayları üzərində iştirak edən hidroelektrik stansiyaları qarşılayar. Əhalisi 5.310.000 olub, əhali sıxlığı dünyada108-inci dir. Rəsmi dili Slovakçadır. Xristian olan xalqın böyük qisimi Katolikdir. Ölkə əhalisinin 87% ini Slovaklar meydana gətirir və ağırlıqlı olaraq cənub bölgədə yaşayarlar. Əhalinin geri qalan qisimi Macar, Çex Ukraynalı, Rus və Rum azlıqlardan meydana gəlir. 6-15 yaş arasında təhsilin məcburu və pulsuz olduğu ölkədə oxuma yazma nisbəti 99% dir. Ölkənin əsas çəhəri Bratislava, əhali sıxlığının ən yüksək olduğu yerdir. Köhnə Macarıstan Krallığının mərkəzi olan Bratislava indiki vaxtda da ölkənin mədəniyyət mərkəzi olmasının yanında üç ölkənin (Slovakya-Macaristan və Avstriya) sərhədinə yaxın bir bölgədə axan Tuna Çayının sahilində nəqliyyat mərkəzi sayılır

[redaktə / تحریر] Qaynaq

  1. ↑ Statistical Office of the Slovak Republic : according to 31.12.2007 population of Slovakia


Retrieved from "http://az.wikipedia.org/wiki/Slovakiya"
Başqa dillərdə