Sosiologiya

Sosiologiya (lat. socius-cəmiyyət, yunan. λόγος [lóɡos]-elm) — cəmiyyəti mikro və makro səviyyədə öyrənən elmdir. O, cəmiyyəti, onun təşkil edən sistemlərin strukturu, funksiyaları və inkişafını, sosial institutları, münasibətləri və icmaları tədqiq edir.

Cəmiyyət çox qədim zamanlardan tədqiqat predmetidir, lakin sosiologiya bir elm kimi XIX əsrin I yarısında əmələ gəlmişdir. Sosiologiyanın banisi kimi fransız filosofu Ogüst Kont götürülür.

İctimai biliyin dərinləşməsi, digər elmlərin yüksək diferensiasiyası həmçinin cəmiyyətin tədqiqində emprik tədqiqat metodlarının labüdlüyü Sosiologiyanın ayrıca elm kimi formalaşmasına şərait yaratdı.

Sosiologiyanın yalnız nəzəri biliklərdən ibarət olmaması üçün Sen-Simonun xidmətləri böyükdür. Məhz o, Sosiologiyanı "müşahidəyə əsaslanan elmlər pilləsinə" qaldırmışdır.

İstiqamətləri

Sosiologiya özü bir-sıra cərəyanlara bölünmüşdür

• Pozitivizm.
• Coğrafi cərəyan.
• İrqi-antropoloji məktəb – J.Qobino, X.Çemberlen, O.Ammon, J.Lapuj.
• Bioloji məktəb – P.Liliyenfell, A.Şeffle, R.Vorms, A.Fulye.
• Sosial-darvinizm.
• İqtisadi materializm.

XX-əsrin əvvəllərində Qərb Sosiologiyasında idealist sosial-cərəyanlar meydana gəldi:

• Yeni kontçılıq.
• Həyat fəlsəfəsi.
• Freydizm.

Psixoloji məktəbin daxilində:

• İnstinktivizm.
• Biheviorizm.
• İntrospeksionizm.

Sosiologiyanın ümumi cəmiyyətlə yanaşı muxtar tədqiqat sahələridə mövcuddur:

• Ailə sosiologiyası.
• Şəhər sosiologiyası.
• Sənayenin hər hansısa sahəsində işləyən işçi qruplarının Sosiologiyası.
• Cinayət sosiologiyası.

Görkəmli nümayəndələri

• 

  
  Emil Dürkheym
• 

  
  Karl Marks
• 

  
  Vilfredo Pareto
• 

  
  Georq Zimmel
• 

  
  Maks Veber

Həmçinin bax

• Sosial psixologiya
• Siyasətin sosiologiyası