Soyqırım

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Keçid et: naviqasiya, axtar

Soyqırım - müasir dünyamızda qəbul edilmiş mənasına görə bir millətin dil, din, məzhəb və milli fərqləri ilə əlaqədar olaraq məqsədli şəkildə yox edilməsi prosesidir. Bu prosesin hər hansı ölkənin hökuməti tərəfindən həyata keçirilməsi əsas şərt olaraq qəbul edilir.

1948-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatında “Soyqırım Bəyannaməsi” adlanan sənəd qəbul edilmişdir. Soyqırım cinayətinin hüquqi məzmunu BMT Baş Məclisinin 9 dekabr 1948-ci il tarixli 260 nömrəli qətnaməsi ilə qəbul edilmiş “Soyqırım cinayətinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında Konvensiya” ilə müəyyən edilmişdir.

XDünyanın müxtəlif ölkələri BMT-nin Soyqırım Bəyannaməsini imzalamışlar. 1998-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikasında martın 31-i Azərbaycanlıların soyqırımı günü kimi qeyd edir.

Mündəricat

[redaktə / تحریر] Soyqırımın əsas ictimai təhlükəliyi

Soyqırımın əsas ictimai təhlükəliyi ondan ibarətdir ki, bu cinayətin törədilməsi nəticəsində ayrıca mədəniyyəti, adətləri,ənənələri və.s. yaşam tərzi milli, etnik,irqi, və ya dini insanlar qurup tamamilə və ya qismən öz mövcudluğunu itirə bilər. Bu isə insanlar birliyinin müxtəlifliyinin itirilməsinə və beynəlxalq nizamlama qanunauyğunlarının əsaslarının sarsılmasına gətirib çıxara bilər. BMT-nin Baş Məçlisinin 10 dekabr 1948-ci il qəbul etdiyi “Ümumdünya insan hüquqları” Bəyannaməsində qeyd olunur ki, hər bir insanın yaşamaq,azadlıq və şəxsi toxunulmazlıq hüququ vardır, heç kəs insan ləyaqətini alçaldan alçaldıcı və qeyri-insani cəza və işgəncələrə məruz qala bilməz, hər bir insan onun harada olmasından asılı olmayaraq hüquq sübyekti hesab olunur və bütün insanlar qanun qarşısında bərabərdilət və qanunlarla eyni dərəcədə müdafiə olunurlar.

Soyqırım- beynəlxalq hüququn qəbul edilmiş ümumi pirinsip və normalarının, habelə insan hüquq və azadlıqlarının kobud sürətdə pozulmasıdır.

Soyqırımın obyektiv cəhəti aşağıdakı hərəkətlərin birinin edilməsində ifadə oluna bilər:

  • milli, etnik, irqi və ya dini insan qrup üzvlərinin tam və ya qismən qətli:
  • milli, etnik, irqi, və ya dini insan qrupu üzvlərinin sağlamlığına ağır xəsarət yetirilməsi:
  • yuxarıda sadalanmış qrup üzvləri arasında doğumun məcburi kəsilməsi:
  • yuxarıda sadalanan quruplarda dünyaya gəlmiş uşaqların digər milli, etnik, irqi, və ya dini quruplara verilməsi: milli, etnik, irqi, və ya dini qrupun üzvlərinin fiziki mövcudluğunun məhvinə yönəlmiş yaşayış şəraiti yaradılması.

Subyektiv cəhətdən soyqırım birbaşa qəsdlə xarekterizə olunur. Çünki təqsirləndirilənin məqsədi qanunda göstərilmiş üsullarla müəyyən milli, etnik, irqi və dini qrupuin tam və ya qismən məhv edilməsi olur.

[redaktə / تحریر] Xocalı soyqırımı

Xocalı soyqırımı xarakter etibarı ilə beynəlxalq cinayət kateqoriyasına aiddir. Bu kateqoriyadan olan cinayətlərin əsas tərkibləri İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaradılmış beynəlxalq hərbi tribunalların (Nürnberq, Tokio) nizamnaməsində istifadə olunmuş, sonradan həmin cinayət tərkibləri Yuqoslaviya və Ruanda beynəlxalq cinayət tribunallarının nizamnamələrində, habelə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Statusunda təkmilləşdirilməklə bir daha təsdiqini tapmışdır. Qabaqcadan xüsusi düzəldilmış pusqulardan qaşıb canını qurtarmaq istəyən Xocalı sakinlərinin avtomat,pulemyot və digər silahlardan atəşə tutularaq kütləvi şəkildə qətlə yetirilməsi ermənilərin azərbaycanlılara qarşı soyqırımı niyyətini sübuta yetirir.

Beynəlxalq hüquq normalarına görə,soyqırım törətmiş şəxslərin cinayət mühakiməsi və cəzalandırılması labüddür. Beynəlxalq hüquq soyqırımı cinayətinin anlayışını müəyyən etməklə yanaşı,həmin cinayəti törətmiş şəxslərin məsuliyyətini də müəyyəmləşdirir. Belə ki, Soyqırımı cinayətinin qarşısının alınması və cinayətkarların cəzalandırılması haqqında Konvensiyanın 5-ci maddəsinə əsasən,iştirakçı dövlətlər soyqrımı cinayətini törətməkdə təqsirli olan şəxslərin cəzalandırılması üçün təsirli tədbir görməlidirlər. Konvensiyanın 6-cı maddəsinə görə həmin şəxslər dövlətin ərazisində səlahiyyətli məhkəmələrdə mühakimə olunmayıbsa, beynəlxalq məhkəmə tərəfindən mühakimə edilməlidir.

Xocalıdə törədilmiş faciə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə verilə bilərmi? Bax: http://huquqi.wordpress.com/2009/02/26/xocali-soyqirimi-beyn%C9%99lxalq-cinay%C9%99t-m%C9%99hk%C9%99m%C9%99sin%C9%99-veril%C9%99-bil%C9%99rmi/

[redaktə / تحریر] Ağdaban soyqırımı

XX əsrin əsas soyqırım faktlarında biri Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunu kəndində Ermənistan silahlı birləşmələri tərəfindən törədilmiş soyqırımı göstərmək olar. 15 il əvvəl ermənilərin silahlı təçavüzü zamanı Ağdaban kəndinin bütün mülkü əhalisi faktiki olaraq vəhşiçəsinə qətlə yetrildi. Ağdabanda azərbaycanlıların bəşəriyyət tarixində kütləvi insan qırğınları sırasına bu qətli “Ağdaban faciəsi” adını aldı.

[redaktə / تحریر] Həmçinin bax

[redaktə / تحریر] Mənbə

Retrieved from "http://az.wikipedia.org/wiki/Soyq%C4%B1r%C4%B1m"