Speys Şattl

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Space Shuttle "Kolumbiya" ilk dəfə uçuş zamanı 1981
Space Shuttle "Discovery" Boeing 747 SCA ilə uçuş bazasına nəql zamanı

Speys Şattl (ing. Space Shuttle azərb. Kosmik məkik) — ABŞ-da NASA tərəfindən yaradılmış kosmik gəmi tipidir.

ABŞ-da raket inkiaşfı ərəfəsində yerə geriyə qayıdabilən gəmi konsepti işlənilir. Bu bir dəfə tətbiq olunan raketlərə nisbətən xərclərə qənaət verməli idi. Ancaq bu məqsədi əldə etmək mümkün olmadı, belə ki, bu gün bir Speys Şattl gəmisinin qiyməti yarım milyard dollara çatır.

1960-cı illərdə bir pilləli raket sistemi artıq öz imkanlarını tükətdiyindən bu gəminin hazırlanması zamanı çoxpilləli raket sistemindən istifadə edilmişdir. Speys Şattl gəmisi xarici yanacaq çənləridnən və bərk yanacaq raketindən ibarət olan sistemlə təchiz olunmuşdur. Kosmosa raket kimi buraxılan bu gəmi geriyə təyyarə kimi qayıdır.

Əsas məqsədi kosmosa faydalı yüklərin daşınması olan bu gəmilər azı 100 dəfə kosmosa və geriyə uçmalı idilər. Ancaq bu günə kimi ən çox kosmosa uçan şatl "Dikoveri" cəmi 33 dəfə bu səyahətdə olmuşdur.

Konstruksiya[redaktə | əsas redaktə]

Texniki məlumatlar[redaktə | əsas redaktə]

Başlanğıcda hündürlüyü 56,14 m
Hündürlüyə qalxmada çəkisi 2045 t
Xeyrli yük çəkisi 29,5 t
Qalxma gücü 30806 kN