Spidometr

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ford Mondeo MK3 ST220 - Speedometer (light).jpg

Spidometr (ing. speed — sürət+yun. μέτρον — ölçü) — nəqliyyat vasitəsinin hərəkətinin ani sürətini təyin edən ölçü cihazı.

Tarix[redaktə]

İlk dəfə cihaz 1923-cü ildə "Oldsmobile" avtomobillərinə əlavə olundu. Bu günə qədər spidometrlər əhəmiyyətli dəyişikliklərə məruz qalmamışdır.

Təsnifat[redaktə]

  • Xronometrik — odometrsaat mexanizminin kombinasiyasıdır.
  • Mərkəzəqaçma qüvvəsi ilə işləyən — yayla saxlanan tənzimçi şpindellə birlikdə fırlanır və tərəflərə mərkəzə qaçma qüvvəsi təsir göstərir, yerdəyişmə məsafəsi sürət ilə mütənasibdir.
  • Vibrasiyalı — sürətli dönmə qabiliyyəti olan maşınlarda istifadə olunur.
  • İnduksion — ötürücü şpindellə birlikdə daimi fırlanan maqnit sistemidir. Maqnit sahəsində yerləşdirilmiş mis və ya alüminiumdan disk burulmuş formalı cərəyanlar yaradır. Beləliklə, disk dairəvi hərəkətə girir, amma onun fırlanması məhdudlaşdırıcı yayla yavaşıyır. Diskə, sürəti göstərən ox birləşdirilmişdir.
  • Elektromaqnit — sürət şpindelə qoşulmuş taxogeneratorda istehsal edilən EHQ üzrə təyin edilir.
  • Elektron — optik, maqnit və ya mexaniki tənzimçi şpindelin hər dövriyyəsi üçün cərəyan impulsu istehsal edir. İmpulslar elektron sxemlə emal edilir və sürət indikatoruna verilir.
  • Peyk yerləşmə sistemi üzrə — sürət, elektron yolla daha dəqiq peyk yerləşdirməsinin GPS sistemi üzrə məsafəni nə qədər vaxta keçirilməsinə uyğun olaraq təyin edilir.