Türkiyə əhalisi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Türkiyə əhalisinin etnik tərkibi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

Türkiyə Statistika Qrumunun 31 dekabr 2011-ci il tarixinə olan rəsmi təxmininə əsasən Türkiyə Cümhuriyyəti əhalisi 74,724,269 nəfərdir .[1]

Mündəricat

[redaktə] Rəsmi statistika

Türkiyədə 29 milli azlıq vardır. Türkiyədə ana dilinə və evdə danışılan dilə görə siyahıya almalar 1927, 1935, 1940, 1950, 1955, 1960, 1965, 1970, 1975, 1980 və 1985-ci illərdə aparılmışdır. 1985-ci ildən sonra aparılmış iki siyahıya almada (1990 və 2000) bu suallar anketlərdən çıxarılmışdır. 1965-ci ildən sonra aparılmış siyahıya almaların yekunları isə rəsmən dərc olunmamışdır. Yekunları rəsmən dərc olunmuş ana dilinə görə aparılmış siyahıya almaların nəticələri aşağıdakı kimidir[2][3][4] :

Dillər 1927 1935 1945 1950 1955 1960 1965
Türk 11 777 814[5] 13 899 073 16 698 037 18 254 851 21 622 292 25 172 535 28 289 680
Kürd 1 184 446[5] 1 480 246 1 476 562 1 676 665 1 679 265 1 847 674 2 219 502
Ərəb 134 273 153 687 247 204 269 038 300 583 347 690 365 340
Zaza - - - 174 526 - - 150 644
Yunan 119 822 108 725 88 680 89 472 79 691 65 139 48 096
Erməni 64 745 57 599 56 179 52 776 56 242 52 756 33 094
İvrit 68 900 42 607 51 019 35 786 32 975 19 399 9 981
Çərkəz 95 901 91 972 66 691 75 837 79 837 63 137 58 339
Gürcü - 57 325 40 076 72 604 51 982 32 944 34 330
Laz - 63 253 46 987 70 423 30 566 21 703 26 007
Bosniya - 24 613 13 280 24 013 11 844 14 570 17 627
Pomak - 32 661 13 033 36 612 16 163 24 098 23 138
Bolqar 20 554 18 245 8 750 6 491 5 432 4 569 4 088
Alban 22 754 14 165 16 079 10 893 12 025 12 832 21 774
Abxaz - 10 099 8 602 17 200 13 740 4 689 4 563
Digərləri - - - - - - -
Cəmi 13 648 270[6] 16 158 018[6] 18 790 174 20 947 188 24 064 763 27 754 820 31 391 421

1965-ci ildə aparılmış siyahıya almanın rəsmən açıqlanmış yekunlarına əsasən Türkiyə vətəndaşlarının siyahıyaalma anketindəki "ikinci ən yaxşı bildiyim dil" bölməsində qeyd etdiyi cavablara əsasən dillər üzrə müvafiq rəqəmlər aşağıdakı kimidir;

Dillər 1965
Kürd 429 168
Ərəb 167 924
Zaza 20 413
Yunan 78 941
Erməni 22 260
İvrit 3 510
Çərkəz 48 621
Gürcü 44 934
Laz 55 158
Boşnak 34 892
Pomak 34 234
Bolqar 46 742
Alban 39 613
Abxaz 7 556

Qeyd: 1965-ci il siyahıyaalması zamanı anketdəki "yeganə bildiyim dil" bölümünə türkcə yazılan insanların sayı 26 925 649 nəfər (bütün ölkə əhalisinin 85,77%-i) olmuşdur.

[redaktə] Türklər

  • 1965-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Türkiyənin 31,391,421 nəfər əhalisinin 28,289,680 nəfəri və ya əhalinin 90,12%-i ana dilinin türkcə olduğunu qeyd etmişdir . Ana dilini türkcə qeyd edənlərdən 26,925,649 nəfəri və ya ana dilini türkcə göstərənlərin 95,18%-i isə türk dilindən başqa dil bilmədiyini göstərmişdir . Beləliklə 1965-ci ildə yalnız türk dilində danışan əhali 26,925,649 nəfər və ya Türkiyənin ümumi əhalisinin 85,77%-i qədər olmuşdur .
  • Azərbaycanlılar : 1995[7]-ci ilə olan təxminə əsasən Türkiyənin 61,945,200[7] nəfər əhalisinin 638,100[7] nəfəri və ya 1,03%-i azərbaycanlılardan ibarətdir .

[redaktə] Kürdlər

1960 s.a.-ana dili
Vilayətlər Cəmi əhali Kürd dili Türk dili Ərəb dili
Cəmi
Diyarbəkir 402,000 265,000[8] 134,000[8] 2,000[8]
Van 211,000 108,000 102,000
Mardin 349,000 235,000 30,000 74,000
Ağrı 215,000 130,000 85,000
Bingöl 131,000 89,000 42,000
Bitlis 129,000 82,000 44,000 3,000
Muş 168,000 82,000 79,000 3,000
Siirt 232,000 167,000 30,000 35,000
Şanlıurfa 402,000 152,000 198,000 51,000
Hakkari 68,000 55,000 13,000

[redaktə] 1965-ci il s.a.-sına əsasən vilayətlər üzrə kürdcə danışanlar

1965-ci il s.a.-ına əsasən ana dili kürtcə olan əhalinin vilayətlər üzrə paylanması
Ana dil olaraq kürdcə danışan əhali[9]
No Vilayət[10] Toplam[10] Kürdcə[9] Kürdcə (%)
1 Mardin 397 865 265 328 66,69%
2 Diyarbəkir 475 916 236 113 49,61%
3 Siirt 264 806 179 023 67,61%
4 Urfa 448 425 175 100 39,05%
5 Ağrı 246 961 156 316 63,3%
6 Van 266 834 147 694 55,35%
7 Kars 606 283 133 144 21,96%
8 Adıyaman 267 288 117 325 43,9%
9 Bitlis 154 069 92 327 59,92%
10 Muş 198 711 83 020 41,78%
11 Malatya 452 507 77 794 17,19%
12 Hakkari 83 938 72 365 86,21%
13 Ərzirum 628 001 69 648 11,09%
14 Bingöl 150 521 56 881 37,79%
15 Elazığ 322 727 47 446 14,7%
16 Maraş 438 418 46 548 10,62%
17 Ankara 1 644 302 36 798 2,24%
18 Tunceli 156 518 33 431 21,36%
19 Sivas 685 213 32 284 4,71%
20 Konya 112 2587 27 811 2,48%
21 Qaziantep 511 026 18 954 3,71%
22 Erzincan 258 586 14 323 5,54%
23 Kırşehir 196 832 11 309 5,75%
24 Niğde 362 432 8 991 2,48%
25 Çorum 485 567 8 736 1,8%
26 Kayseri 536 164 8 454 1,58%
27 Adana 902 712 7 581 0,84%
28 Hatay 485 072 5 695 1,17%
29 Tokat 495 311 3 974 0,8%
30 İstanbul 2 287 270 2 586 0,11%
31 Yozqat 437 878 2 424 0,55%
32 Gümüşhane 262 719 2 189 0,83%
33 Amasya 285 729 2 179 0,76%
34 Sakarya 403 868 2 163 0,54%
35 Sinop 265 569 2 126 0,8%
36 Samsun 755 447 1 366 0,18%
37 Kastamonu 441 637 1 090 0,25%
38 İçel 511 422 1 067 0,21%
39 İzmir 1 228 187 863 0,07%
40 İsparta 266 215 688 0,26%
41 Qırxlareli 258 339 602 0,23%
42 Balıkəsir 708 342 560 0,08%
43 Təkirdağ 287 253 548 0,19%
44 Çanaqqala 350 317 443 0,13%
45 Ədirnə 303 234 386 0,13%
46 Bolu 383 939 363 0,09%
47 Əskişəhər 415 101 327 0,08%
48 Girəsun 428 016 305 0,07%
49 Dənizli 463 369 283 0,06%
50 Manisa 748 205 241 0,03%
51 Qocaeli 332 447 235 0,07%
52 Bursa 755 504 213 0,03%
53 Aydın 524 918 168 0,03%
54 Çankırı 250 706 158 0,06%
55 A.karahisar 502 248 125 0,02%
56 Kütahya 398 047 105 0.03%
57 Trabzon 595 462 72 0,01%
58 Artvin 210 065 46 0.02%
59 Zonquldak 649 930 43 0,007%
60 Antalya 486 910 23 ,005%
61 Nevşehir 203 252 22 0,01%
62 Uşak 190 535 16 0,008%
63 Ordu 543 854 12 0,002%
64 Rizə 281 152 11 0,004%
65 Muğla 334 957 6 0,002%
66 Biləcik 139 041 5 0,004%
67 Burdur 194 950 2 0,001%

[redaktə] Mənbə

  1. ↑ Türkiye İstatistik Kurumu : Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi 2011 yılı sonuçları
  2. ↑ Escarré International Centre for Ethnic Minorities and Nations :Recent Changes in Turkey’s Language Legislation
  3. ↑ Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi :Kürt sorununda antropolojik ve demografik boyut: Sayım ve araştırma verilerinden elde edilen bulgular
  4. ↑ İstatistik Umum Müdürlüğü ve Devlet İstatistik Enstitüsü, 1927, 1935, 1945,1950, 1955, 1960 ve 1965 nüfus sayım sonuçları. Bu soruların yöneltildiği 7 nüfus sayımında "Anadilim Kürtçe" veya "Bildiğim ikinci dil Kürtçe" diyenler, en düşük yüzde 8.07, en yüksek yüzde 9.88 olmuştur ki bu sayılara Zazaca konuşanlar dahil değildir. Kuşkusuz devlet memurlarınca yapılan bu sayımlarda da, kimliğini gizleyenler, soruya yanıt vermeyenler olmuştur.
  5. ↑ 5,0 5,1 Turkish Journal of Population Studies, 2004, 26, 73-88 :1927 NÜFUS SAYIMININ TÜRKİYE’DE ULUS DEVLET İNŞASINDAKİ YERİ: BASINDA YANSIMALAR1:...Sayımda etnik ve dini yapının anlaşılmasına yarayacak 3 soru sorulmuştu: anadil, tabiyet ve din. Kesin sayım sonuçları 1929 yılında açıklandığında 11,777,814 kişinin anadilinin Türkçe olduğu görüldü. 1,184.446 kişinin anadili Kürtçe olmak üzere, anadili Türkçe dışında bir dil olanların sayısı 1.870,465’tir.
  6. ↑ 6,0 6,1 Öğr. El., Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü :CUMHURİYET’İN İLK YILLARINDA NÜFUSU KAYIT ALTINA ALMAYA YÖNELİK GİRİŞİMLER
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 The Unreached Peoples Prayer Profiles :The Azerbaijani of Turkey
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Çukurova Üniversitesi-Türkoloji Araştırmaları : Osmanlıdan Cümhuriyete Diyarbakır-Türk dili tarihinde bir dilbilimsel temas bölgesi olarak Diyarbakır
  9. ↑ 9,0 9,1 Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/3 Summer 2011, p. 43-57, TURKEY. - Ahmet Buran :Kürtler ve Kürt dili
  10. ↑ 10,0 10,1 Türkiye İstatistik Kurumu :1965 genel nüfus sayımı veri tabanı
Mənbə — "http://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Türkiyə_əhalisi&oldid=2143170"
Alətlər sandığı
Adlar fəzası

Variantlar
Görünüş
Hərəkətlər
Bələdçi
Keyfiyyətli səhifələr
Xüsusi
Alətlər sandığı
Başqa dillərdə