Türkiyə Respublikası Dövlət Dəmiryolları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Türkiyə Respublikası Dövlət Dəmiryolları (Türk dili:Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları) ya da qısaca TCDD Türkiyə Respublikası'ndakı dəmiryolu taşımacılığını təşkil edən, işlədən və nəzarət edən rəsmi qurumdur.

Respublika əvvəlində daha çox imtiyazlar ilə dəyişik dövlətlərə verilən Osmanlı Dövləti'ndəki dəmiryolu işlətməsi səlahiyyəti, 24 may 1924 tarixində çıxarılan 506 Saylı Qanun ilə millileştirilmiş və "Anadolu - Bağdad Dəmiryolları Müdüriyet Umumiyesi" qurulmuşdur. Dəmiryollarının istehsalı və idarə olunması bir yerdə aparılması və daha geniş iş imkanları verilməsini təmin etmək məqsədilə çıxarılan 31 may 1927 tarix və 1042 saylı Qanunla "Dövlət Dəmiryolları və Limanları İdarə-i Umumiyesi" adını almıştır.

1953-ci ilə qədər qatma büdcəli bir dövlət idarəsi şəklində idarə olunan quruluş, 29 iyul 1953 tarixindən etibarən 6186 Saylı Qanunla "Türkiyə Respublikası Dövlət Dəmiryolları İşlətməsi (TCDD)" adı altında Cəmiyyət İqtisadi Dövlət Teşekkülü halına gətirilmişdir. Son olaraq tətbiq edilən 233 saylı KHK ilə "Cəmiyyət İqtisadi Quruluşu" mahiyyətini almışdır. [1]

Tarixçə[redaktə]

Respublika Əvvəli (1856 - 1922)[redaktə]

Dünyada ilk dəfə 1825-ci ildə İngiltərə'də başlayan və 25 il ərzində bütün Avropa'ya yayılan dəmiryolu nəqliyyatının, torpaqları 3 qitəyə yayılan Osmanlı İmperiyası'na girişi digər bir çox texnoloji yeniliyə görə çox erkən olar, nə var ki, 1866-ci ildə Osmanlının geniş torpaqları üzərindəki dəmiryolu xəttinin uzunluğu yalnız 519 km'dir. Üstəlik bu xəttin yalnız 1 / 3'lük yəni 130 km'lik hissəsi Anadolu torpaqları üzərində, geri qalan 389 km'lik hissəsi Konstansa-Dunay ilə Varna-Ruse arasında yer alır.[2]

Mənbə[redaktə]

  1. TCDD İstatistik Yıllığı 2001-2005
  2. TÜLOMSAŞ tarafından hazırlanmış Demiryolu tarihi notları