Türkiyənin vilayətləri
| Bu məqalənin mətnini Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırmaq lazımdır. Məqalədə cümlə quruluşlarındakı yanlışlıqları və orfoqrafik səhvləri düzəltdikdən sonra {{qaralama - az}} şablonunu silməyi unutmayın. |
Türkiyə, inzibati və məhəlli şərtlər nəzərə alınmaqla müxtəlif inzibati hissələrə ayrılmışdır. Mərkəzi idarə quruluşu baxımından illere, illər İlçəlere, İlçəler isə kəndlərə ayrılmışdır. Bunlara Mülki İdarə Bölümleri deyilir. İnzibati hissələrin müəyyən coğrafi vəziyyətləri, iqtisadi şərtləri, ictimai xidmətlərinin gərəkləri və nəqliyyat vəziyyətləri diqqətə alınmaqdadır. Türkiyə'nin ən böyük inzibati vahidə il adı verilər. Bir il; il mərkəzi, İlçə mərkəzləri və İlçəlere bağlı bütün kəndləri əhatə edir. Illerde idarə etmə və icra vəzifəsini, dövlətin təyin etdiyi qubernatorlar yerinə yetirər. Respublikanın ilk illərində 63 olan il sayı, dəyişən şərtlər və ehtiyaclara görə bu gün 81'e çatmışdır. İnkişaf etmiş bir çox İlçə də il olmağı gözləyir.
Ilden daha kiçik inzibati vahidlərə ilçə adı verilər. Hər il, böyüklüyünə görə müxtəlif sayda İlçəlerden ibarətdir. İlçəlerde mülki amire kaymakam adı verilər. Ən kiçik inzibati vahidə isə kənd adı verilər. muxtar tərəfindən idarə olunan kənd, rəhbərlik baxımından ilçə mərkəzinə bağlıdır.
Son əhali sayımına görə Türkiyə'nin 81 il, 850 ilçə və 35.000-dən çox kənd vardır.
| Plaka nömrəsi |
Adı |
Ərazi (km2) |
Əhalisi1 |
Əhali sıxlığı |
Mərkəz |
Mərkəz Əhalisi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 01 | Adana | 14 256 | 1 849 478 | 129,73 | Adana (B.şehir) | 1 130 710 |
| 02 | Adıyaman | 7 572 | 623 811 | 82,38 | Adıyaman | 178 538 |
| 03 | Afyonkarahisar | 14 532 | 812 416 | 55,91 | Afyon | 128 516 |
| 04 | Ağrı | 11 315 | 528 744 | 46,73 | Ağrı | 79 764 |
| 05 | Amasya | 5 731 | 365 231 | 63,73 | Amasya | 74 393 |
| 06 | Ankara | 25 615 | 4 007 860 | 156,47 | Ankara (B.şehir) | 3 203 362 |
| 07 | Antalya | 20 599 | 1 719 751 | 83,49 | Antalya | 603 190 |
| 08 | Artvin | 7 493 | 191 934 | 25,62 | Artvin | 23 157 |
| 09 | Aydın | 7 922 | 950 757 | 120,01 | Aydın | 142 267 |
| 10 | Balıkesir | 14 442 | 1 076 347 | 74,53 | Balıkesir | 215 436 |
| 11 | Bilecik | 4 181 | 194 326 | 46,48 | Bilecik | 34 105 |
| 12 | Bingöl | 8 402 | 253 739 | 30,20 | Bingöl | 68 876 |
| 13 | Bitlis | 8 413 | 388 678 | 46,20 | Bitlis | 44 923 |
| 14 | Bolu | 10 716 | 270 654 | 25,26 | Bolu | 84 565 |
| 15 | Burdur | 7 238 | 256 803 | 35,48 | Burdur | 63 363 |
| 16 | Bursa | 11 087 | 2 125 140 | 191,68 | Bursa (B.şehir) | 1 194 687 |
| 17 | Çanakkale | 9 887 | 464 975 | 47,03 | Çanakkale | 75 810 |
| 18 | Çankırı | 8 411 | 270 355 | 32,14 | Çankırı | 62 508 |
| 19 | Çorum | 12 833 | 597 065 | 46,53 | Çorum | 161 321 |
| 20 | Denizli | 11 716 | 850 029 | 72,55 | Denizli | 275 480 |
| 21 | Diyarbakır | 15 162 | 1 362 708 | 89,88 | Diyarbakır | 545 983 |
| 22 | Edirne | 6 241 | 402 606 | 64,51 | Edirne | 119 298 |
| 23 | Elazığ | 9 181 | 569 616 | 62,04 | Elazığ | 247 485 |
| 24 | Erzincan | 11 974 | 316 841 | 26,46 | Erzincan | 97 175 |
| 25 | Erzurum | 24 741 | 937 389 | 37,89 | Erzurum | 328 235 |
| 26 | Eskişehir | 13 904 | 706 009 | 50,78 | Eskişehir | 474 793 |
| 27 | Qaziantep | 7 194 | 1 285 249 | 178,66 | Qaziantep (B.şehir) | 741 513 |
| 28 | Giresun | 7 151 | 523 819 | 73,25 | Giresun | 68 636 |
| 29 | Gümüşhane | 6 125 | 186 953 | 30,52 | Gümüşhane | 26 270 |
| 30 | Hakkari | 7 729 | 236 581 | 30,61 | Hakkari | 58 145 |
| 31 | Hatay | 5 678 | 1 253 726 | 220,80 | Hatay | 144 910 |
| 32 | Isparta | 8 733 | 513 681 | 58,82 | Isparta | 127 496 |
| 33 | Mersin | 15 737 | 1 651 400 | 104,94 | Mersin | 537 842 |
| 34 | İstanbul | 5 170 | 10 018 735 | 1937,86 | İstanbul (B.şehir) | 8 803 468 |
| 35 | İzmir | 11 811 | 3 370 866 | 285,40 | İzmir (B.şehir) | 2 232 265 |
| 36 | Qars | 9 594 | 325 016 | 33,88 | Qars | 68 473 |
| 37 | Kastamonu | 13 473 | 375 476 | 27,87 | Kastamonu | 54 606 |
| 38 | Kayseri | 17 116 | 1 060 432 | 61,96 | Kayseri (B.şehir) | 496 392 |
| 39 | Kırklareli | 6 056 | 328 461 | 54,24 | Kırklareli | 53 221 |
| 40 | Kırşehir | 6 434 | 253 239 | 39,36 | Kırşehir | 88 105 |
| 41 | Kocaeli | 3 635 | 1 206 085 | 331,80 | Kocaeli | 195 699 |
| 42 | Konya | 40 824 | 2 192 166 | 53,70 | Konya (B.şehir) | 642 690 |
| 43 | Kütahya | 12 119 | 656 903 | 54,20 | Kütahya | 146 665 |
| 44 | Malatya | 12 235 | 853 658 | 69,77 | Malatya | 361 081 |
| 45 | Manisa | 13 120 | 1 260 169 | 96,05 | Manisa | 214 345 |
| 46 | Kahramanmaraş | 14 213 | 1 002 384 | 70,53 | Kahramanmaraş | 306 198 |
| 47 | Mardin | 9 097 | 705 098 | 77,51 | Mardin | 65 072 |
| 48 | Muğla | 12 716 | 715 328 | 56,25 | Muğla | 43 845 |
| 49 | Muş | 8 023 | 453 654 | 56,54 | Muş | 67 927 |
| 50 | Nevşehir | 5 438 | 309 914 | 56,99 | Nevşehir | 67 864 |
| 51 | Niğde | 7 318 | 348 081 | 47,57 | Niğde | 78 088 |
| 52 | Ordu | 5 894 | 887 765 | 150,62 | Ordu | 98 525 |
| 53 | Rize | 3 792 | 365 938 | 96,50 | Rize | 78 144 |
| 54 | Sakarya | 4 895 | 756 168 | 154,48 | Sakarya | 263 752 |
| 55 | Samsun | 9 474 | 1 209 137 | 127,63 | Samsun | 343 180 |
| 56 | Siirt | 5 465 | 263 676 | 48,25 | Siirt | 98 281 |
| 57 | Sinop | 5 858 | 225 574 | 38,51 | Sinop | 30 502 |
| 58 | Sivas | 28 129 | 794 989 | 26,84 | Sivas (B.şehir) | 306 976 |
| 59 | Tekirdağ | 6 345 | 623 591 | 98,28 | Tekirdağ | 107 191 |
| 60 | Tokat | 9 912 | 768 027 | 83,54 | Tokat | 114 000 |
| 61 | Trabzon | 4 495 | 975 137 | 216,94 | Trabzon | 204 949 |
| 62 | Tunceli | 7 406 | 93 584 | 12,64 | Tunceli | 22 041 |
| 63 | Şanlıurfa | 19 091 | 1 443 422 | 75,61 | Şanlıurfa | 355 588 |
| 64 | Uşak | 5 174 | 322 313 | 62,29 | Uşak | 137 001 |
| 65 | Van | 20 927 | 877 524 | 41,93 | Van | 264 464 |
| 66 | Yozgat | 14 083 | 682 919 | 48,49 | Yozgat | 63 930 |
| 67 | Zonquldak | 3 470 | 615 599 | 177,41 | Zonquldak | 104 276 |
| 68 | Aksaray | 8 051 | 396 084 | 49,20 | Aksaray | 129 949 |
| 69 | Bayburt | 4 043 | 97 358 | 24,08 | Bayburt | 21 285 |
| 70 | Karaman | 8 816 | 243 210 | 27,59 | Karaman | 105 384 |
| 71 | Kırıkkale | 4 589 | 383 508 | 83,57 | Kırıkkale | 195 078 |
| 72 | Batman | 4 671 | 456 734 | 97,78 | Batman | 174 678 |
| 73 | Şırnak | 7 296 | 353 197 | 48,41 | Şırnak | 52 743 |
| 74 | Bartın | 1 960 | 184 178 | 93,97 | Bartın | 35 992 |
| 75 | Ardahan | 5 495 | 133 756 | 24,34 | Ardahan | 15 274 |
| 76 | İğdır | 3 584 | 168 634 | 47,05 | Iğdır | 59 880 |
| 77 | Yalova | 403 | 168 593 | 418,34 | Yalova | 70 118 |
| 78 | Karabük | 2 864 | 225 102 | 78,60 | Karabük | 100 749 |
| 79 | Kilis | 1 239 | 114 724 | 92,59 | Kilis | 70 670 |
| 80 | Osmaniye | 3 189 | 458 782 | 143,86 | Osmaniye | 143 977 |
| 81 | Düzce | 1 065 | 314 266 | 295,09 | Düzce | 56 649 |
1Nüfus istatistikleri 2000 yılında yapılan son sayıma göre düzenlenmiştir.
* Afyon ilinin adı 5285 sayılı kanunla (11/01/2005 tarihli r.g.) değiştirilmiştir.
[redaktə] İl ve il merkezlerinin isimleri
Türkiyə'nin bir ilin mərkəz İlçəsi ümumiyyətlə ille eyni ada sahib olmasına baxmayaraq bu hər vaxt etibarlı deyil. 2005 etibarilə, Türkiyə'nin 81 ilinin üçünün adı il mərkəzinin adından fərqlidir: Hatay, Kocaeli və Sakarya. Bu illərin il mərkəzlərinin adı sırasıyla Antakya, İzmit və Adapazarı'dır. Əvvəllər Hakkari ilinin mərkəzi Çölemerik, Tunceli ilinin mərkəzi Kalan'dı. Artvin 1956a qədər Çoruh ilinin mərkəzi. Bu tarixdən sonra ilin adı Artvin olaraq dəyişdirildi. Bənzər şəkildə Mersin ilinin adı da yaxın zamana qədər İçel'di. İlin adının 2002-ci ildə Mersin'e çevrilməsinə baxmayaraq il plaka sırası 33 qaldı. Türkiyə'nin mərkəzinin adı fərqli olan ilçəler də vardır. Məsələn: Afyon'a bağlı Sincanlı ilçəsinin mərkəzinin adı Sinanpaşa'dır.