Tərtərçay

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Tərtərçay - Kür çayının sol qoludur. Kəlbəcər, Ağdərə, BərdəTərtər rayonları ərazisindən axır.

[redaktə] Ümumi məlumat

Uzunluğu 200 km, hövzəsinin sahəsi 2650 kvadrat km-dir. Tərtərçay Kür çayının Azərbaycan daxilində ən çox sululuğa malik olan qolu hesab edilir. Çay Qonqur, Alaköz və Mıxtökən silsiləsinin birləşdiyi sahədən (3120 m) axan bulaqlardan əmələ gəlir. Başlıca qolları sol dan Levçay (uzunluğu 36 km), Ağdavançay (uzunluğu 19 km), sağdan Turağayçay (uzunluğu 35 km) çaylarıdır.Axımının 14%-i yağış, 28%-i qar, 58%-i isə yeraltı sular hesabına əmələ gəlir. Yaz-yay aylarında qar suları çayda daşqınlar əmələ gətirir. Bu zaman illik axımının 65-70%-i keçir. Avqust-sentyabr aylarında çayda su azalır. Oktyabr-noyabr yağışları yenidən çayda kiçik daşqınlar yaradır.

Çayın orta illik su sərfi 22,0 kub m/san, illik axım həcmi isə 693,8mln kub m-dir. Bunun 31%-i yazda, 35%-i yayda, 20%-i payızda, 14%-i isə qışda keçir. İntensiv suvarma dövründə (iyun, avqust aylarında) keçən axım illik axım həcminin 18-20%-ni təşkil edir. Orta illik asılı gətirmələr sərfi 7,35 kq/san, orta lillənməsi 334 q/kub m-dir. Aprel-may aylarında asılı gətirmələrin 50-80%-ə qədəri axıdılır. Suyu orta minerallaşmaya (300-500 mq/l) malik olmaqla hidrokarbonatlı-kalsiumludur.

Məşhur İstisu (Kəlbəcər) kurortu Tərtərçayın yuxarı axım hissəsindədir. Burada səthə çıxan İstisu mineral suyu tərkibinə görə Çexoslovakiyanın Karlovı Varı, Şimali Qafqazı Yessentuki, Ermənistanın Cermux mineral bulaqlarına oxşayır. Müalicə və çimmək üçün geniş istifadə edilir.

Suvarma işlərində istifadə olunur. Tərtərçayın üzərində HES salınıb.

[redaktə] Həmçinin bax

[redaktə] Mənbə

Alətlər sandığı
Adlar fəzası

Variantlar
Görünüş
Hərəkətlər
Bələdçi
Keyfiyyətli səhifələr
Xüsusi
Alətlər sandığı
Başqa dillərdə