Telepatiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Nuvola apps kate.png
Bu məqalə hələlik qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.
Etdiyiniz redaktələri mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.
Lütfən bu şablonu daha dəqiq şablonla əvəz edin

Telepatiya ya da uzandıyım fərdlər arasında bilinən beş duyğunun köməyi olmadan reallaşdığı irəli sürülən informasiya aktarımıdır. Bir başqa deyişlə, telepatiya parapsixologiyada araşdırılan paranormal bir qabiliyyət olub, fərdlər arasında duyul/eşidilər-xarici qəbul etmə yoluyla düşüncə, fikir, duyğu və ya imiclərin köçürülməsini təmin etdiyi irəli sürülən təsir əlaqəsidir. Termin köhnə Yunancadakı "uzaq" mənasını verən telə (τηλε)sözcüğü ilə "təsirlənmə, təsir al/götürmüş olma, hiss etmə" mənalarını verən patheia (πάθεια) sözcüyünün birləşdirilməsiylə əldə edilmiş olub əvvəldən istifadə edilən "düşüncə aktarımı" termininin yerini al/götürmək üzrə SPRin qurucularından Fredric W. H. Myers tərəfindən 1882də ortaya atılmışdır. Bir çox Şərq Bloku ölkəsində telepatiya yerinə "bio informasiya" termini istifadə edilmişdir.

Telepatiyada, alıcı və verici olmaq üzrə ən az iki adam vardır. Təsiri göndərən ya da düşüncəsini piyada, göndərən kimsəyə verici (agent), göndəriləni al/götürməyə çalışan adama alıcı deyilir. Telepatiya qabiliyyətinə sahib bəzi" alıcı" telepatların digər insanların zehinlərini oxuma qabiliyyəti olduqları deyilər. Telepatiya psikokinezi ilə birlikdə parapsixoloji araşdırmanın iki təməl araşdırma sahəsini meydana gətirər. Bu sahədə telepatiyanı tam mənasıyla kəşf etmək və anlamaq üzrə davam etdirilən bir çox araşdırma vardır. Telepatiyanın necə, nə göndər reallaşdığı haqqında müxtəlif fərziyyələr ortaya atılmışsa da, hələ qəti bir nəticəyə çatıla bilməmişdir.

Telepatiya üzərinə müxtəlif qruplar yaradılıb edilən işlər hələ davam etdirilir. Bu işlərin arasında 1930-cu ildə nəşr olunan "Zehini Radio" adlı kitabın ortaya çıxmasını təmin edən təcrübələr son dərəcə maraqlı. Upton Sinclair, bərabər/yoldaşı Mary Craig və qrupun digər üzvləriylə birlikdə etdikləri işlər yüz əllini aşan telepatik şəkil çəkmə təcrübələrini əhatə edir. Daha sonra Sinclair bütün bunları "Zehini Radio" adlı kitabda yığışdırmış və mövzu haqqında Albert Eynşteyn, qrupun etdiyi işləri zaman zaman izləmiş və kitabın ön sözünə belə demiş;

"Bu kitabda diqqətli və sadə bir şəkildə ortaya qoyulan telepatik təcrübə nəticələri, bir təbiət araşdırmaçısının düşünülə bilər olaraq qəbul etdiyi nəticələndirərin çox kənarındadır. Kənar yandan upton Sinclair kimi elə dürüst bir müşahidəçi və yazarın oxucular/oxuyarlar dünyasını şüurlu bir şəkildə aldatmaqda

olduğunu düşünə bilmərik belə, özünün doğruluğu və etibarlılığı şübhə aparmaz."

Telepatiyanı nəzəri bir təmələ oturtma səyləri, "Parapsixologiya Dərsləri" adlı kitabda belə izah edilməkdədir: Telepatiya sözcüyü 1882də F. W. Mayers tərəfindən İngilis Ruhi Araşdırma Dərnəyini qurduğu zaman qon/qoyulmuşdur. Söz, Yunancadan törədilmişdir. Telə, uzaqdan, pathos isə duyğu, düşüncə deməkdir. 1930-cu illərdən etibarən bu mövzuda araşdırmalar edilməyə başlanmış, elm adamları tərəfindən qeydlər tutularaq müxtəlif təcrübələr edilmişdir. Məqsəd, mövzuya elmi açıqlıq gətirməyə çalışmaqdır.

Beyindəki hər fəaliyyət atom səviyyəsində kimyəvi bir dəyişməyə səbəb olar. Bunun nəticəsində ətrafa bir növ enerji dalğaları yayılar. Hər enerji formasının da bir nəşri vardır. Radiasiyasız heç bir şey var olmaz. Hər şey həyat dənizi içində titrəşər dayanar. Bu yalnız canlılar üçün etibarlı bir xüsus deyil. Canlı-cansız hər şey bir titrəşməyə malikdir. radiasiyasız dalğa formalarının milyonlarla tipi vardır. Bunların bir çoxu zamanımızda hələ ölçülə bilər halda deyil.

Elmə görə fizika radiasiyaların bütünü, uzaqlığın kvadrat/kadrıyla azalar. Məsələn, bir verici telsizdən gələn radiasiya, uzaqlıq içində gücünü dərhal itirər. Gərək dr. Rhine, gərəksə o biri araşdırmaçıların əldə etdikləri nəticələndirərə baxılsa, telepatiya üçün belə bir eniş söz mövzusu deyil. Uzaqlığın heç bir təsiri olmadan telepatik transmisyon bacarılmışdır. Hətta uzaqdan edilən sınaqların yaxından edilənlərə nisbətlə daha sağlam olduqları ifadə edilmişdir. Dr. Rhine bu baxımdan telepatiyanın radyant olmayan bir başqa enerji şəklində ələ alınıb. açıqlanması lazım olduğunu ifadə etmişdir. Çünki, o uzaqlığın kvadrat/kadrıyla tərs mütənasib təsirlənməməkdədir.

Bununla birlikdə dərhal bütün riyaziyyatçılar bunu qəbula yanaşmamışdır. Bunlardan bəziləri də beynin bilinməyən xüsusi bir enerji yayaraq titrəşdiyi düşüncəsini qəbula meyl etmişdir.

Bəli, izah edilənlər öyrəndiyimiz gerçəklərdən elə fərqlidir ki, Eynşteyn etibarlılı üzərinə danışmaq ehtiyacı duy/eşitmiş. Lakin, bir də ədəbiyyata keçmiş olan məşhur telapatlar var və onların yüzlərlə insanın gözü qarşısında reallaşdırdığı telepatiya nümayişləri… Bunların arasında biri var ki, telepatiyanı isbat etmək üçün yaşamış kimidir. Dünyanın gəlmiş keçmiş ən böyük telepatiya olaraq qəbul edilən Wolf Messing (Hitler Almaniyasından telepatiya qabiliyyətini istifadə edərək Rusiyaya qaçmış və özünü qəbul etdirərək müxtəlif göstərilər etmişdir) düşüncələri oxuma qabiliyyətinin hər hansı bir fövqəltəbii ya da sirrli yanı olmadığını söyləyir və telepatiyanı necə reallaşdırdığını bu sözlərlə ifadə edir;

"Özümü əvvəl müəyyən bir zəiflik halına soxuram. Bu hal içərisindəykən, duyğu və güc yığdığımı hiss edirəm. Bundan sonra telepatiyanı reallaşdırmaq artıq asan olur. Az qala hər düşüncəni zəbt edə bilərəm. ‘Vericiyə toxunduğum zaman göndərilməkdə olan düşüncəni ümumi parazitdən ayırt etməm asanlaşır. Lakin, təmas mənim üçün bir ehtiyac meydana gətirməz."


Telepatiya Növləri Parapsikologlar araşdırmalarında telepatiya fenomenini müxtəlif növlər altında ələ alarlar:

Gizli ya da gecikməli [?] telepatiya: Təsirin göndərilməsi ilə alınması arasında müəyyən bir müddətin keçdiyi, yəni alıcının gecikməli olaraq al/götürdüyü informasiya aktarımı.

Prekognitiv telepatiya: Bir kimsənin zehni vəziyyətin gələcəyi haqqında əldə edilən informasiya aktarımı.

Hareki ya da heyecansal telepatiya: Uzaqdan təsir etmə olaraq da bilinən, bir kimsənin hərəkətlərinə bağlı duyğu aktarımı

Yüksək şüur (üst şüur) telepatiyası: Yüksək məlumatlar və ortaq müdriklik üçün yüksək şüur halına keçiş söz mövzusudur.


Parapsixologiyadakı Telepatiya Təcrübə Üsulları Parapsixologiya sahəsində telepatiya qısa adı ESP (extra-sensory perception) olan duyul/eşidilər xarici qəbul etmənin bir növü olaraq qəbul edilir. Duyul/eşidilər xarici qəbul etmənin digər tanınmış növlərindən bəziləri prekognisyon və durugörü olaraq bilinər. Telepatiya qabiliyyətini test etmək üzrə müraciət edilən müxtəlif təcrübə üsulları var. Bunlardan ən/en tanınmış ikisi Zener kartları və Ganzfeld xəbərdarlıqdırmı.

1. Zener Kartları Zener kartları parapsixologiya sahəsində, ESP testlərində istifadə edilmək üzrə 1920də Karl Zener tərəfindən icad edilmiş kartlardır. Parapsixologiya sahəsində ilk niceliksel araşdırmalarda istifadə edilən bu kartlara, Cozef B. Rhine iş yoldaşı Karl Zenerə ithafen bu adı vermişdir.

Zener kartları dairə, müsbət, dalğa, kvadrat/kadr və beş uclu ulduz simvollarını ehtiva edən 25 kartdan ibarət olan/yaranan bir dəstədir. 1930larda Duke Universitetinin Parapsixologiya Laboratuarında Zener kartlarıyla edilən təcrübələrdə, kartlar dəstədən tək-tək çəkilir və təcrübəliklərdən, görmədikləri bu kartlarda hansı simvolların iştirak etdiklərini bilmələri istənirdi. Təcrübəliklərin bu testlərdə müvəffəqiyyət nisbəti, beş simvol olduğundan normalda %20 olması lazım olarkən, müvəffəqiyyət nisbətinin % 20in üzərində olduğu müşahidə edilmişdir.

2. Ganzfeld Xəbərdarlıqmı Ganzfeld xəbərdarlıqmı (İng. ganzfeld stimulation) Parapsixologiya laboratoriyalarındakı təcrübələrdə təcrübəlikdə duyul/eşidilər-xarici qəbul etməyi hərəkətə keçirmək üzrə "duyumsal məhrumluq" təmin edilməsi (duyumsal xəbərdar edənlərin minimum səviyyəyə endirildiyi bir mühit təmin edilməsi) hadisəsinə verilən addır.

Əvvəllər vizüel müddət testlərində istifadə edilən termin, 1973-cü ildən etibarən psi testlərindəki tətbiqlər üçün istifadə edilməyə başlanmışdır. Bu xəbərdarlığım sayəsində, beş duyğusunu istifadə edə bilməyən təcrübəliyə paranormal qəbul etmələr üçün bir növ fürsət mühiti yaradılmaqda, təcrübəlik, zəruri olaraq duyul/eşidilər-xarici qəbul etmə sahəsinə itələnilməkdədir. Lakin gözlənilən paranormal qəbul etmələrdən hansının meydana gələcəyi naməlum; yəni təcrübəlikdə bir telepatiya fenomeni də meydana gələ bilər, durugörü də, prekognisyon da.[?] Parapsikloglar ganzfeld xəbərdarlıqmını təmin etmək üzrə, "üzmə kabini" və ya "izolyasiya kabini" deyilən, istiliyi bədən istiliyinə nizamlı, duzlu suyla dolu, səs-küy və digər xəbərdar edənlərdən yalıtılmış müxtəlif kabinler hazırlamışlar.

3. Məşhur Bir Üsul Telepatiya təcrübələrinin edilə bilməsi üçün laboratuar şərtləri zəruri deyil; xalq arasında ya da ailə içində edilən telepatiya təcrübələri arasında ən/en bilinən üsul belə açıqlanar: Xarici xəbərdar edənlərin az olduğu (səssiz, çox işıq al/götürməyən, soyuq olmayan vs.) bir otaqda bir neçə adam boşalar və zehni olaraq konsentrə olar (fokuslanar). Bu kəslərdən biri "verici", digərləri "alıcı"dır. Təcrübədə hər hansı bir aldatmaca olmaması üçün verici adam təcrübədən əvvəl digərlərinə köçürmək istədiyi şey (görünüş, məsələn bir alma) nəysə onu bir kağıza digərlərindən gizli olaraq yazmış olmalıdır. Beş və ya on dəqiqə davam edən fokuslanma müddətin tərəfindən verici adam başqa heç bir şey düşünmədən köçürəcəyi görünüşə fokuslanmalı, yəni davamlı onu düşünməli və onu şüurunda dəqiq və duru bir şəkildə canlandırmalıdır. Alıcılar isə, vericidən gələn təsirli nəşrin şüurlarında yer/yeyər edə bilməsi üçün heç bir şey düşünməməyə, şüurlarını tamamilə boş tutmağa ən üst səviyyədə diqqət göstərməlidirlər. Müvəffəqiyyət, vericinin fokuslanma (konsentrasiya) dərəcəsinə bağlı olduğu qədər, alıcıların hər cür qayğı və fərdi düşüncələrdən uzaq bir şəkildə şüurlarını boş tuta bilmələrinə də bağlıdır. Fokuslanma bitimində bütün alıcılar öz önlərində olan kağıza şüurların hansı görünüşün meydana çıxdığını yazarlar və nəticələndirər müqayisə edilər. Müşahidələr/müşahidə edər hər beş adamdan birinin yaxşı bir alıcı olduğunu ortaya qoymuşdur.


Telepatiya Qabiliyyətinizin Olub Olmadığını Necə Anlarsınız? Zümzümə etdiyiniz mahnı radioda çalın/oğurlanmağa başlarsa, ağılınıza gələn adamla yolda qarşılaşsanız və ya canınızın çəkdiyi meyvəni yoldaşınız gətirirsə siz bir telepatsınız deməkdir.

Telepatiya, kəslər arasında bir fikir ya da duyğunun heç bir vasitə istifadə edilmədən çatdırılması, formasında təyin oluna bilər. Praktik həyatın içində fərqində olmadan telepatiya qabiliyyətimizi tez-tez istifadə edərik. Bəzən çaşdırıcı təsadüflər şəklində diqqətimizi çəkər, Lakin, yenə də bunun üzərində çox dayanmadan gülüb keçərik.

Məsələn çal/oğurlamaqda olan telefonun kimdən gəldiyini təxmin etmək, zümzümə etməkdə olduğumuz mahnının radioda çalın/oğurlanmağa başlaması, ağılınıza gələn adamla yolda gedərkən qarşılaşmaq, canınızın çəkdiyi meyvəni ya da hər hansı bir şeyi yoldaşınızın gətirməsi kimi daha bir çox nümunə sayıla bilər və bütün

bunların təsadüf olduğunu düşünüb əhəmiyyət vermərik. Əslində bütün bu qəribə təsadüfləri telepatiya olaraq təyin edə bilər və diqqət yetirdikcə bu qabiliyyətimizin inkişafını təmin edə bilərik. Hamımızda az ya da çox dərəcə dərəcə ortaya çıxan telepatiyanın nizamlı bir iş nəticəs(n)i inkişafı mümkün.


Telepatiya və Ruhi Görünün Fərqi Klassik paranormal hadisələr olan Telepatiya və ruhi görü, əslində duyğu sonrası qəbul adıyla bilinən qabiliyyətlərdəndir. Bu iki qabiliyyəti bir-birindən ayırmaq gücdür. Ümumiyyətlə Telepatiya (Uzandıyım), zehinlər arasındakı paranormal məlumat ünsiyyəti olaraq qəbul edilir; "ruhi görü"dədirsə məlumat başqa bir zehinin köməyi olmadan əldə edilər. Olduqca yaxın bir zamana qədər Telepatiyanın bir növ maqnetik ya da elektriksel təsir olduğu düşünülürdü. Halbuki bunun belə olmadığı təcrübələrlə isbat edildi. Bir dəfə elektriksel enerjinin uzaqlıq artdıqca zəifləməsi lazımdır. Amma Duyuötesi qəbul etmə uzaqlıqdan təsirlənməz.

Bir almaya baxdığımızda onu görərik. Amma, əgər bu alma görmə sahəmiz xaricində, məsələn başqa bir otaqda, hətta kilometrlər tərəfindən uzaqda bir yerdədirsə və biz zehinimizdə onu görə biliriksə işdə bu Duyuötesi qəbuldur. Bir neçə nümunə verək. Çoxu dəfə yaşadığınız anı/xatirə sanki daha əvvəl də yaşamış ya da bir filmdə görmüşsünüzdə xatırlaya bilmirsiniz təəssüratına çatdığınız olmuşdur. Yenə birini düşünərkən birdən o adamdan telefon gəldiyi ya da yolda qarşılaşdığınız çox olmuşdur.

İndi bunu təcrübəyə bilərsiniz. Telepatik gücünüzü bir ölçün baxaq. Bu təcrübədə bir yoldaşa ehtiyacınız olacaq; 20 parça kağız üzərinə 5 ədəd/adət Ulduz 5 ədəd/adət Dairə 5 ədəd/adət Kvadrat/kadr 5 ədəd/adət Müsbət və Dalğaya bənzər şəkillər çəkin. Bu kartları gəlişi gözəl qarışdırın. Daha sonra yoldaşınıza sırası ilə təbii qarışıq olaraq əlindəki karta baxaraq zehinində canlandırmasını istəyin. Yoldaşınız bu vəziyyətdə verici olar. Sizdə alıcı olaraq yoldaşınızın o an hansı karta baxdığını zehininizdə sorğulayın və cavabını verin. Qaç/neçə sınaqda neçə dənə kartı doğru təxmin etdiyinizi bir yerə qeyd edin/əldə et. Əgər %30un üstündə təxminlər edə bilirsinizsə. Çox işləməli/çalışmalısınız. Yüzdə 50 və üzərində təxminləriniz varsa sizdə Telepatik qabiliyyət var deməkdir.


Telepatiya və Empatinin Fərqi Düşüncələr arasında birbaşa əlaqə qurulması, iki zehin və ya ruh arasında imic, fikir, simvol tərzində ortaya çıxan təsir alış-verişi olaraq da təyin olunan telepatiya ilə yenə parapsixologiyada istifadə edilən empati termininin tez-tez bir-biriylə qarışdırıldığı görülər. Empati (İng: empathy), bir-birlərinə mənəvi baxımdan möhkəmcə bağlı iki canlı arasında, duyğu və ruhi halların köçürülməsi fenomeninə və bu psişik əlaqəyə Parapsixologiyada verilən addır. Kimilərin tərəfindən telepatik bir əlaqə formas(n)ı sayılmaqdadırsa də, telepatiyadan fərqi, tərifindən də aydın olacağı kimi, empatide düşüncə və imic köçürəminin olmamasıdır.

Məsələn aralarında empati olan iki adamdan biri bir bedensel narahatlıqdan acı/ağrılı çəkdiyində digər empatın da bədəninin eyni bölgəsində acı/ağrılı duy/eşitdiyi görülmüşdür. Müşahidə və təcrübələr empati halının ana ilə uşaqlar arasında və əkizlər arasında daha sıx reallaşdığını göstərmişdir. Heyvanlar üzərində edilən təcrübələr, empati halının xüsusilə valideynlər ilə balalar arasında reallaşdığını göstərməkdədir. Məsələn, bir təcrübədə, balalarından kilometrlər tərəfindən uzağa aparılan bir ana dovşanın, balaları öldürüldüyündə acı/ağrılı acı/ağrılı qışqırdığı görülmüşdür. Termin, Latıncadakı "iç, içinə, içində" mənasını verən "əm" öneki ilə Grekçedəki "duyğu, acı/ağrılı, iztirab, qəbul etmə" mənasını verən "patheia" sözcüyündən törədilmişdir. Terminin psixologiyada istifadə edilən mənas(n)ı ilə parapsixologiyada istifadə edilən mənas(n)ı eyni deyil.

İstinadlar[redaktə]