Teleqraf

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Morze ötürücü aparatı

Teleqraf (qəd. yun. τῆλε — «uzaq» + γρᾰ́φω — «yazıram») müasir anlamda — siqnalların naqil və ya digər elektrorabitə vasitəsi ilə ötürülməsi.

Tarixi[redaktə]

24 may 1844-cü ildə amerikalı ixtiraçı Samuel Morze (Samuel Morse) kəşf etdiyi teleqraf aparatının köməyi ilə, özünün yaratdığı kodla ilk teleqramı göndərmişdir. 1847-ci ildə İstanbulda o, öz kəşfinə patent almışdır. Sultan Əbdül-Məcid şəxsən patentin təqdim edilmə mərasimində iştirak etmiş və Morzenin aparatını sınaqdan keçirmişdir. Morzenin teleqraf aparatı 1851-ci ildə Avropanın teleqraf xətləri üçün standart kimi rəsmi olaraq təsdiq edilmişdir.

1853-cü ildə məşhur amerikalı ixtiraçı Devid Edvard Hyuz (David Edward Hughes) teleqraf çap qurğusunun yaradılması ilə məşğul olmuşdur. Bu qurğunun təkmilləşdirilməsində ona Corc Felps (George May Phelps) kömək etmişdir. Hyuzun qurğusu 1856-cı ildə Massaçusetsdə VorçesterSprinqfild şəhərləri arasında əlaqə yaratmaq üçün tətbiq edilmişdir. Hyuz mikrofonun, induktiv tərəzininsonometrin də yaradıcısıdır. 1902-ci ildə London Kral Cəmiyyəti onun şərəfinə Hyuz medalını (The Hughes Medal) təsis etmişdir. [1]

Maraqlı faktlar[redaktə]

  • Teleksi olmayan hotel «beş ulduz» reytinqinə malik ola bilməz Bu gün dünyada milyon yarım teleks nömrəsi vardır.
  • Rusiyada ümumi istifadə şəbəkəsi vardır. Orada bütün məlumatlar 7 ay ərzində saxlanılır və istifadəçiyə möhürlü sənədlə surəti verilə bilər.
  • 1824-cü ildə ingilis fiziki Piter Barlou səhv olan «Barlou qanunu» yaradır. Qanun bir neçə illiyə teleqrafın inkişafını dayandırdı.

Mənbə[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.

Həmçinin bax[redaktə]