Tikanlı kəvər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Tikanlı kövər səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Tikanlı kəvər
Çiçəkləmiş bitkinin ümumi görünüşü.
Çiçəkləmiş bitkinin ümumi görünüşü.
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Şöbə: Örtülütoxumlular
Sinif: İkiləpəlilər
Yarımsinif: Dillenid
Sıra: Kəvərçiçəklilər
Fəsilə: Kəvərkimilər
Cins: Kəvər
Növ: Tikanlı kəvər
Latınca adı
Capparis spinosa L., 1753
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   505885
MBMM   65558
HE   590839
GEİŞ   t:8897
BEABS   146789

Tikanlı kəvər (lat. Capparis spinosa) — kəvərkimilər fəsiləsindən bitki növü. Azərbaycanda tikanlı kəvər ancaq yabanı növü halda yayılmışdır. Yarımkol bitki olub, 2 m-ə qədər uzunluqda budaqları var. Yarpağı girdə-yumurtavarı, yaxud ellipsvarı olub, saplaqlıdır. Çiçəkləri iri, rəngli ağ olub, tək-tək halda yarpaqların qultuğunda yerləşir. Meyvəsi giləmeyvəyə bənzəyən qutucuqdan ibarətdir. Toxumları kürəvarıdır, tünd-qonur rənglidir, təqribən qaraya çalır. Bitki may-iyul aylarında çiçəkləyir, meyvələri avqustda yetişir. Azərbaycanda kəvər Samur – Dəvəçi ovalıqlarında, Abşeronda, Kür – Araz çayları ovalıqlarında, Lənkəran və Naxçıvanın dağ ətəyi sahələrində yayılmışdır. Xüsusən, qeyd edilən rayonların ovalıqlarında, aşağı dağ qurşağında, yarımsəhralıq yerlərdə ehtiyatı daha çoxdur.

Kəvərin çiçəklərinin qönçə dövründə onda 100 – 150 mq % C vitamini, 0,32 % rutin, 21 – 28 % azotlu maddələr, 4- 5 % piyli maddələr olur. Toxumlarında 25 – 30 % piyli yağ vardır ki, bu da tərkib etibarilə 12 – 13 % doymuş yağ turşularından, 22 – 24 % olein, 33 – 51 % linol turşularının qliseridlərindən ibarətdir.

Təbabətdə[redaktə]

Azərbaycanda yayılan kəvər bitkisi Tibb İnstitunda hərtərəfli analiz edilmiş, onun meyvələrində çoxlu miqdarda yodun uzvi birləşməsi olduğu müəyyənləşdirilmişdir.

Kəvərin meyvələrində eyni zamanda pektin maddələri, 1,6 % üzvi turşular, 4 % şəkər, 56 mq % C vitamini, rutin və s. bioloji fəal maddələr olduğu aşkar edilmişdir.

Kəvər meyvələrində çoxlu miqdarda yod birləşmələrinin olduğunu nəzərə alaraq, onlardan konservləşdirilmiş şirə preparatı hazırlanmış və kiliniki təcrübədə onun zob xəstəliyində müalicəvi təsiri ilk dəfə aydınlaşdırılmışdır.

Xalq təbabətində kəvərin təzə dərilmiş meyvələrindən zob xəstəliklərində, babasildə, dizenteriyada və qaraciyər iltihabında qəbul edilir.