Uzunlar monastırı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Uzunlar Monastırı
Odzun-church-south.jpg
Xəritədə yeri
Uzunlar monastırı is located in Ermənistan
Uzunlar monastırı
Uzunlar monastırı
Məlumatlar
Ölkə Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan)
Bölgə Allahverdi
Kənd Uzunlar
Yerləşdiyi ərazi Loru mahalı
Əsası qoyulub VI - VII əsrlər
Din Xristianlıq


Uzunlar MonastırıQərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan) Allahverdi (19. 09. 1969 – cu ildən Tumanyan) rayonunun Uzunlar (30. 09. 1968 – ci ildən Odzun) kəndində VI yüzilin sonu, VII yüzilin əvvəllərinə aid qədim türk məbədi. [1] [2] [3]

Tarixi[redaktə]

Günbəzli bazilika üslubunda inşa olunmuş məbəd öz adını Uzunlar kəndindən almış, "Uzunlar" toponimi isə uz // quz // oğuz formalı türk boyunun adından və türk dillərində cəm şəkilçisi olan –lar şəkilçisindən ibarətdir. [4]

Qədimdən türk boylarının yurdu olan Uzunlar kəndinə ilk ermənilər XIX yüzilin əvvəllərində köçürülmüşlər. [5]

Memarlıq xüsusiyyətləri[redaktə]

Uzunlar məbədinin əsası VI əsrdə qoyulmuş və burda ilk tikililər də həmin dövrdə inşa edilmişdir.[6] Lakin sonrakı dövrdə Sünik kilsəsinin rəhbəri III Uzun Hovannes təxminən 717728 – ci illərdə monastır konpleksini inkişaf etdirmiş və kompleksə yeni binalar əlavə etmişdir. Həmin dövrdə kompleksinəsas binası üç nefli açıq rəngli tuf daşından inşa edilmiş bazilikaidi. Həmin bazilikanın iki kənar nefi ortadakına nisbətən daha kiçik idi. Monastırın şimal (dövrümüzə çatmayıb) və cənub dəhlizləri qeyri adi arkayla bəzədilmiş, kor olan qərb dəhlizində isə bu cür bəzəkli arka orta hissədə yerləşdirilmişdir.

Məbədin çatısı kirəmitlə örtülmüşdür. Qabırğavari görünüşə malik olan damı əsasən dörd sütun saxlayır. Lakin məbədin qərb hissəsində daha iki sütun vardır. Binanın şərq fasadında, yeganə pəncərənin üstündə Conun İncilinə əsasən gözləmə məqamında olan İsa və onun ətrafında olan iki mələk təsviri oyulmuşdur. XIX əsrdə əraziyə gələn ermənilər binaya iki zəng qülləsi də əlavə etişlər.

Monastırın ətrafında çoxlu rahib məzarları və xatirə xaçdaşları vardır. Bu xatirə daşlarında müxtəlif incə işləmələrlə Bibliya motivləri motvləri əks olunmuşdur.

İstinadlar[redaktə]

  1. А. Берже – Кавказ в археологическом отношении, Тифлис, 1875, ст 54 – 55
  2. Ə. Ələkbərli – Qərbi Azərbaycan abidələri, Bakı, Nurlan, 2007, səh 54 – 55
  3. Н. Г. Буниатов, Ю. С. Яралов – Архитектура Армении, Москва, 1950, ст 40
  4. Azərbaycan toponimləri ensiklopediyası, II cild, Bakı, 2007, səh 156
  5. Ə. Ələkbərli – Qədim türk-oğuz yurdu – "Ermənistan", Bakı, 1994, səh 29 – 33
  6. Большая советская энциклопедия Армянская Советская Социалистическая Республика