Vikipediya:Tarixdə bu gün/Noyabr
Vikipediya, açıq ensiklopediya
Tarixdə bu gün arxivi
Yanvar – Fevral – Mart – Aprel – May – İyun – İyul – Avqust – Sentyabr – Oktyabr – Noyabr – Dekabr
Hazırda 10:43, Bazar ertəsi, 4 iyun, 2012 (UTC) – Keşi təmizlə
1 noyabr: * Şekspirin "Otello" faciəsi ilk dəfə Londonun "Uaytholl" sarayında səhnəyə qoyulmuşdur, 1604-cü il. * Azərbaycan Texniki Universiteti açılmışdır, 1950-ci il. * Maastrixt sazişi qüvvəyə minmiş və Avropa İqtisadi Birliyi rəsmən Avropa Birliyi adlandırılmışdır, 1993-cü il.
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1800 — ABŞ prezidentlərinin iqamətgahı - "Ağ ev" istifadəyə verilmişdir. Onun ilk sakini ABŞ-ın ikinci prezidenti Con Adams olmuşdur.
- 1897 — İtaliya futbol klubu "Yuventus" qurulmuşdur.
- 1906 — "Füyuzat" jurnalının ilk sayı çapdan çıxmışdır.
- 1922 — Türkiyə Böyük Millət Məclisinin qərarı ilə 623 il tarixi olan Osmanlı İmperiyasının mövcudluğuna son qoyulmuşdur. Sonuncu Osmanlı hökmdarı VI Mehmed taxtdan endirilmişdir.
- 1925 — İranda Rza xan Pəhləvi hakimiyyətə gəlmiş və bunula Qacarların hakimiyyətinə son qoyulmuşdur.
- 1939 — Qərbi Ukrayna Ukrayna SSR-ə birləşdirilmişdir.
- 1939 — Qərbi Belorusiya Belorusiya SSR-ə birləşdirilmişdir.
- 1939 — Süni dölləmə yolu ilə ilk dovşan dünyaya gəlmişdir.
- 1994 — Azərbaycan Respublikası Qvatemala ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 1998 — Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi təsis edilmişdir.
- 2008 — Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya prezidentləri "Moskva Bəyannamə"sini imzalamışlar.
[redaktə] Doğumlar
- 1939 — Bernar Kuşner, "Sərhədsiz həkimlər" təşkilatının həmtəsisçisi, 2007-ci ildən Fransanın xarici işlər naziri.
- 1944 — Rafiq Həriri, 1992-1998-ci illərdə Livanın Baş Naziri.
- 1924 — Süleyman Dəmirəl, Türkiyə Respublikasının 9-cu prezidenti.
- 1940 — Elmira Şabanova, azərbaycanlı aktrisa.
- 1973 — Ayşvariya Ray, hind aktrisası və model
[redaktə] Ölümlər
- 1903 — Teodor Mommzen, alman tarixçi, filoloq, hüquqşünas, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı.
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
Antiqua və Barbudada Müstəqillik Günü
Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı işçiləri günü
Digər günlər: 31 oktyabr – 1 noyabr – 2 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
2 noyabr: * Sonuncu Rusiya çarı II Nikolay taxta çıxmışdır, 1894-cü il. * İlk radio verlişi Amerika Birləşmiş Ştatlarınin Pittsburq şəhərində həyata keçirilmişdir, 1920-ci il. * Azərbaycanlı aktrisa Hökümə Qurbanova vəfat etmişdir, 1988-ci il.
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1914 — Rusiya İmperiyası Osmanlı İmperiyasına müharibə elan etmişdir.
- 1917 — Böyük Britaniya xarici işlər naziri lord Artur Ceyms Balfur britaniya sionistlərinin lideri lord Layonel Uolter Rotşildə məktubunda Böyük Britaniya hökumətinin "yəhudi xalqı üçün Fələstində milli məskənin yaradılması"na razılıq verdiyini bildirmişdir.
- 1936 — BBC televiziya verilişlərinin yayımına başlamışdır.
- 1948 — Marqaret Çeyz Smit ABŞ-da senata seçilən ilk qadın olmuşdur.
- 1953 — Pakistan dövlətinin adı dəyişdirilərək Pakistan İslam Respublikası adlandırılmışdır.
- 1922 — "Molla Nəsrəddin" jurnalı fəaliyyətini bərpa etmişdir.
- 1970 — Azərbaycan SSR "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.
- 2000 — Vladimir Kramnik Harri Kasparovu məğlub edərək onun 15 illik dünya çempionluğuna son qoymuşdur.
[redaktə] Doğumlar
- E.ə.69 — Kleopatra, Misir şahzadəsi.
- 1755 — Mariya Antuanetta, Fransa kraliçası.
- 1844 — V Mehmet, Osmanlı sultanı (ö. 1918).
- 1937 — Emin Sabitoğlu, azərbaycanlı bəstəkar, Azərbaycanın xalq artisti (ö. 2001)
- 1965 — Şahrux Xan, hindli kinoaktyor.
[redaktə] Ölümlər
- 1950 — Corc Bernard Şou, irlandiyalı yazıçı, ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1856).
- 2004 — Şeyx Zayid bin Sultan Ali Nəhyan, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri dövlət başçısı (d. 1918).
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
Meksika 
Polşa 
Portuqaliya 
Venesuela - Xatirə günü (Ölənləri yad etmə günü)
Digər günlər: 1 noyabr – 2 noyabr – 3 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
3 noyabr: * Beynəlxalq əlillər günü. * Metaldan düzədilmiş ilk təyyarə Fransada pilotlar Ponş və Prinard tərəfindən havaya qaldırılmışır, 1912-ci il. * Türkiyə ərəb qrafikli əlifbadan latın qrafikli əlifbaya keçmişdir, 1928-ci il.
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- * 644 — Ömər bin Xəttab (II İslam xəlifəsi) Mədinədə qətlə yetirilmişdir.
- 1493 — Xristofor Kolumb Karib adalarını kəşf etmişdir.
- 1507 — Leonardo da Vinçiyə Lisa Cerardininin (Mona Liza) rəsmini çəkmək sifariş edilmişdir.
- 1888 — Londonda Qarındeşən Cek son qurbanını öldürmüşdür.
- 1905 — Çar II Nikolay siyasi məhbusların əfv olunması haqqında fərman vermişdir.
- 1907 — İlk vertolyot Fransada havaya qalxmışdır.
- 1911 — Şevrole avtomobil bazarına daxil olmuşdur.
- 1918 — Polşa Rusiyadan ayrılaraq öz müstəqilliyini elan etmişdir.
- 1918 — Böyük Btirtaniya Mosulu ələ keçirmişdir.
- 1936 — ABŞ-dakı prezident seçkilərində Franklin Delano Ruzvelt qalib gəlmişdir.
- 1936 — Şimali Afrikada Əl-Əlameyn döyüşü baş vermişdir.
- 1948 — ABŞ-dakı prezident seçkilərində Harri Trumen qalib gəlmişdir.
- 1955 — İran Bağdad paktına qoşulmuşdur.
- 1957 — SSRİ Sputnik-2-də Layka adlı iti Yer orbitinə yollamışdır.
- 1986 — Türkiyənin "Zaman" qəzeti nəşrə başlamışdır.
- 1991 — Madriddə İsrail və Fələstin liderləri arasındakı ilk üzbəüz görüşlər başlamışdır.
- 1992 — ABŞ-ın İllinoys ştatında demokrat Kerol Mosli-Braun ABŞ Senatına seçilən ilk qaradərili qadın olmuşdur.
- 1994 — Azərbaycan Respublikası Çili ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 1996 — Türkiyənin tarixində dərin iz buraxan "Susurluq qəzası" baş vermişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1985 — Marsel Yansen, alman futbolçu.
[redaktə] Ölümlər
- 1983 — Əliağa Ağayev, azərbaycanlı aktyor.
- 1996 — Jan Bedel Bokassa, afrikalı diktator.
- 2003 — Rəsul Həmzətov, avar şair.
</noinclude>
Digər günlər: 2 noyabr – 3 noyabr – 4 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
4 noyabr: * Londonda dünyanın ilk elektrik yeraltı yolu - metro açılmışdır, (1890-cı il). * Ostankino teleqülləsi istifadəyə verilmişdir, (1967-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 644 — İkinci islam xəlifəsi Ömər qətlə yetirilmişdir.
- 1920 — Azərbaycanda qadın şöbələrinin yaradılmasına başlanmışdır.
- 1922 — İngilis misirşünaslar firon Tutanxamonun sərdabəsini aşkar etmişlər.
- 1946 — YUNESCO-nun Nizamnaməsi qüvvəyə minmişdir.
- 1947 — Bolqarıstan Xalq Respublikası elan edilmişdir.
- 1952 — Duayt Eyzenhauer ABŞ-ın prezidenti seçilmişdir.
- 1956 — Sovet qoşunları Macarıstana daxil olmuşlar.
- 1979 — Tələbələr Tehrandakı Amerika səfirliyinin əməkdaşlarını girov götürmüşlər.
- 1980 — Ronald Reyqan ABŞ-ın prezidenti seçilmişdir.
- 2004 — Corc Buş ikinci müddətə ABŞ-ın prezidenti seçilmişdir.
- 2008 — Barak Obama ABŞ-ın prezidenti seçilmişdir.
- 2008 — Azərbaycan Respublikası prezidenti kosmik sənayenin yaradılması və milli telekommunikasiya peyklərinin orbitə çıxarılması haqqında fərman imzalamışdır.
Digər günlər: 3 noyabr – 4 noyabr – 5 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
5 noyabr: * Böyük Britaniya Kipri işğal etdikdən sonra Fransa ilə birləşərək Osmanlı İmperiyasına müharibə elan etmişdir, (1913-cü il). * Mülki təyyarə "Concorde 001" səs baryerini keçmişdir, (1970-ci il). * Barak Obama ABŞ Prezidenti seçilmişdir, (2008-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- * 1670 — İngiltərə-İspaniya müharibəsi Madrid sazişinin imzalanması ilə başa çatmışdır.
- 1920 — İşğaldan sonra Azərbaycanın xarici ticarəti Sovet Rusiyasının ticarəti ilə birləşdirilmişdir.
- 1930 — Londonda ilk televiziya reklamı nümayiş etdirilmişdir.
- 1940 — Franklin Delano Ruzvelt ABŞ-ın prezidenti seçilmişdir.
- 1950 — FM stereo dalğasında ilk yayım həyata keçirilmişdir.
- 1956 — Sovet qoşunlarının işğal etdiyi Macarıstanda Yanoş Kadarın rəhbərliyi ilə yeni hökumət qurulmuşdur.
- 1964 — SSRİ və Türkiyə arasında mədəni əlaqələrə dair saziş imzalanmışdır.
- 1968 — Riçard Nikson ABŞ-ın prezidenti seçilmişdir.
- 1979 — ABŞ səfirliyinin tutulmasının ertəsi günü İmam Xomeyni ABŞ-ı ən böyük şeytan adlandırmışdır.
- 2005 — Azərbaycanda parlament seçkiləri keçirilmişdir.
- 2006 — İraq prezidenti Səddam Hüseynə ölüm hökmü çıxarılmışdır.
- 2007 — Abdullah Gül Türkiyə prezidenti vəzifəsində xarici ölkəyə ilk rəsmi səfərini Azərbaycana etmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1948 — Baba Pünhan, azərbaycanlı şair, qəzəlxan.
- 1952 — Vilayət Quliyev, Azərbaycan Respublikasının Macarıstandakı fövqaladə və səlahiyyətli səfiri.
[redaktə] Ölümlər
- 2002 — Eldəniz Zeynalov, azərbaycanlı aktyor (d. 1937).
Digər günlər: 4 noyabr – 5 noyabr – 6 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
6 noyabr: *
Azərbaycanda Televiziya və Radio günü. * Finlandiya müstəqilliyini elan etmişdir, (1917-ci il). * Amerikalı alim Feliks Sertsvadze ermənilərin Xocalı faciəsi qurbanlarının fotolarını 1915-ci il hadisələrinin "sübut"u kimi təqdim etdiklərini açıqlamışdır, (2007-ci il).
.jpg)
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1860 — Avraam Linkoln ABŞ-ın prezidenti seçilmişdir.
- 1913 — Hindlilərin siyasi lideri Mahatma Qandi həbs edilmişdir.
- 1917 — Petroqradda oktyabr hərbi çevrilişi baş vermiş (noyabrın 6-dan 7-nə, köhnə təqvimlə oktyabrın 24-dən 25-nə keçən gecə), Leninnin rəhbərliyi ilə bolşevik partiyası hakimiyyəti ələ almırlar. Sovet tarixşünaslığında bu hadisə "Böyük Oktyabr Sosialist İnqilabı" adlandırılr.
- 1918 — Birinci Dünya müharibəsinin gedişi zamanı ingilis və fransız qoşunları Çanaqqala boğazını ələ keçirmişlər.
- 1923 — DQMV I sovetlər qurultayı işə başlamışdır.
- 1926 — Efirdə ilk dəfə "Danışır Bakı" səslənmiş, Azərbaycanda radio yayımları başlanmışdır.
- 1937 — İtaliya Almaniya və Yaponiya arasında imzalanmış antikommunist paktına qoşulmuşdur.
- 1943 — Kiyev Almaniya qoşunlarından azad edilmişdir.
- 1944 — ABŞ-da plutonium radioaktiv metalı sintez edilmişdir.
- 1967 — Bakı Metropoliteninin 5 stansiyası – "Bakı soveti", "26 Bakı komissarı", "28 aprel", "Gənclik" və "Nəriman Nərimanov" stansiyaları istismara verilmişdir.
- 1983 — Türkiyədə hərbi çevrilişdən sonra (1980) ilk dəfə parlament seçkiləri keçirilmişdir.
- 1984 — Ronald Reyqan ABŞ-ın prezidenti seçilmişdir.
- 1987 — Polkovnik Rabuka Ficini müstəqil respublika elan etmişdir.
- 1991 — Küveytdə İraq ordusunun yandırdığı son neft mədəni söndürülmüşdür. İndi bu gün Küveytdə milli bayram kimi qeyd olunur.
- 1996 — Azərbaycan Respublikası Bəhreyn ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 2005 — 25 illik fasilədən sonra Tehran-Bağdad hava xətti açılmışdır.
[redaktə] Doğumlar
- 1494 — Sultan Süleyman Qanuni, Osmanlı imperatoru.
- 1945 — Zərnigar Ağakişiyeva, azərbaycanlı aktrisa.
- 1974 — Fatimə İbrahimbəyova, azərbaycanlı aktrisa.
[redaktə] Ölümlər
- 1893 — Pyotr Çaykovski, rus bəstəkar.
- 2009 — Qılman İlkin, azərbaycanlı yazıçı, tərcüməçi.
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
Küveytdə milli bayram günü.
Digər günlər: 5 noyabr – 6 noyabr – 7 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
7 noyabr: * Londonda Şeksprin “Otello” faciəsi ilk dəfə tamaşaya qoyulmuşdur, (1604-cü il). * Osmanlı İmperiyası süqut etmişdir, (1922-ci il). * İNALCO-da (Fransanın Şərq dilləri və Mədəniyyətləri İnstitutu) Azərbaycan dili fakültəsi təsis edilmişdir, (2008-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1665 — İngiltərədə “The London Gazette”-in ilk sayı buraxılır.
- 1917 — Bolşeviklər Rusiyada qiyam qaldırıb hakimiyyəti ələ keçirmişdir. Sonradan sol radikal bolşevik hakimiyyəti çar imperiyasının keçmiş hüdudlarına yayılır və 74 il davam edir.
- 1920 — Türk qoşunu Gümrünü tutmuşdur.
- 1922 — Bakıda Mirzə Ələkbər Sabir in heykəlinin açılışı olmuşdur.
- 1923 — DQMV-nin I Sovetlər Qurultayı başa çatmışdır. Qurultayda DQMV Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi (MİK) seçilmişdir. ( Karakozovun rəhbərlik etdiyi MİK-in tərkibində ermənilər əksəriyyət təşkil edir. Qurultaydakı 132 nümayəndənin 116-sı erməni idi.
- 1931 — Nyu-Yorkda ilk infraqırmızı foto çəkiliş aparılır.
- 1941 — Faşist Almaniyası qüvvələri SSRİ-yə məxsus teploxodu Qara dənizdə batırırlar. Hadisə nəticəsində 7000-dən çox insan həlak olur (statistika ziddiyyətlidir).
- 1944 — Franklin Ruzvelt dördüncü dəfə ABŞ Prezidenti seçilir.
- 1944 — Bakılı kəşfiyyatçı Rixard Zorge barəsində çıxarılan ölüm hökmü icra olunur.
- 1952 — ABŞ Silahlı Qüvvələri Sakit okeandakı Marşall adaları üzərində ilk hidrogen bombasını sınaqdan keçirirlər.
- 1989 — Yeni Müsavat qəzeti yaradılır.
- 1999 — Türk üzgüçü Yasemin Dalkılıc qoruyucu vasitələr olmadan 68 metr dərinliyə enərək dünya rekordunu təzələyir.
- 2000 — Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinin 107-ci sessiyasında (7-9 noyabr) “Azərbaycanın Avropa Şurasına üzv olmağa dəvət edilməsi” adlı 14 saylı Qətnamə qəbul edilmişdir.
- 2007 — Türkiyə prezidenti Abdulla Gülün iştirakı ilə Qafqaz Universitetinin yeni binasının təməli qoyulmuşdur.
[redaktə] Ad günləri
- 1867 — Mariya Küri - Polyak əsilli fransız fiziki və kimyaçısı.
- 1879 — Lev Trotski - Sovet siyasi xadimi (ö. 1939).
- 1917 — Tofiq Quliyev - azərbaycanlı bəstəkar, xalq artisti (ö. 2000).
[redaktə] Vəfat edənlər
- 1910 — Lev Tolstoy - rus yazıçısı.
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
Qırğızıstanda Mətbuat və İnformasiya Günü .
Digər günlər: 6 noyabr – 7 noyabr – 8 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
8 noyabr: * Parisdə Luvr muzeyi açılmışdır, (1793-cü il). * Alman fizik Vilhelm Rentgen X şüalarını kəşf etmişdir. Sonradan bu şüalar onun şərəfinə “Rentgen şüaları” adlandırılmışdır, (1895-ci il). * Bakı metropoliteni işçilərinin peşə bayramı günü.
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1933 — Əfqanstanda Nadir şah qətlə yetirildikdən sonra hakimiyyətə onun oğlu Zahir şah gəlmişdir. “Millət atası” hesab edilən Zahir şahın hakimiyyət dövrü Əfqanıstanda sabitlik və inkişafla xarakterizə olunur.
- 1956 — BMT sovet qoşununun Macarıstandan çıxarılmasını tələb etmişdir.
- 1960 — Con Kennedi ABŞ prezidenti seçilmişdir.
- 1988 — Corc Buş ABŞ prezidenti seçilmişdir.
- 1992 — 350 min insan küçələrə çıxaraq radikal irqçiliyə qarşı etirazlarını bildirmişlər.
- 1992 — Azərbaycan və Misir Ərəb Respublikası “Mədəniyyət sahəsində əməkdaşlıq haqqında Saziş” imzalamışdır.
- 2008 — YUNESCO-da Mir Cəlal Paşayevin 100 illiyinə həsr edilmiş tədbir keçirilmişdir.
- 1993 — Azərbaycan Respublikası Argentina ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
[redaktə] Doğumlar
- 30 — Nerva.
- 1711 — Mixail Lomonosov, rus alimi.
- 1922 — Kristian Bernhard - Dünyada ilk ürək transplantasiyası keçirən cərrah (ö. 2001).
- 1930 — Əfsər Cavanşirov, azərbaycanlı bəstəkar (ö. 2006).
- 1935 — Alen Delon, fransız aktyor.
[redaktə] Ölümlər
- 1986 — Vyaçeslav Molotov, sovet dövlət xadimi.
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
- Şən və hazırcavablar günü.
Digər günlər: 7 noyabr – 8 noyabr – 9 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
9 noyabr: * Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı günü. * Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin üçrəngli bayrağı qəbul edilmişdir, (1918-ci il). * "Avropada adi silahlar haqqında Müqavilə" qüvvəyə minmişdir, (1992-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1875 — Həsən bəy Zərdabinin redaktorluğu ilə Azərbaycan dilində ilk mətbu orqan - "Əkinçi" qəzeti nəşrə başlamışdır.
- 1930 — Avstriyada keçirilən parlament seçkilərində sosialistlər qalib gəlmiş, nasistlər və kommunistlər parlamentə düşə bilməmişlər.
- 1937 — Yaponiya Şanxayı işğal etmişdir.
- 1938 — Berlində faşitlər tərəfindən 7 min yəhudi dükanı dağıdılmış, yüzlərlə sinaqoq yandırılmış, çox sayda yəhudi qətlə yetirilmişdir.
- 1953 — Kamboca müstəqilliyini elan etmişdir.
- 1982 — Kənan Evrən Türkiyə prezidenti seçilmişdir.
- 1989 — Almaniya Federativ Respublikası hökuməti Almaniya Demokratik Respublikası ilə arasındakı gediş-gəlişlə bağlı qadağaları aradan götürdüyünü bəyan edəndən sonra minlərlə alman Berlin divarını aşaraq AFR-ə keçmişdır.
- 1990 — Meri Robinson İrlandiyanın ilk qadın prezidenti olmuşdur.
- 1991 — Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyini ilk olaraq Türkiyə tanımışdır.
- 1994 — Alman fizikləri yeni kimyəvi element sintez edərək yaşadıqları şəhərin şərəfinə onu "darmştadium" adlandırmışlar.
- 2003 — "Əl-Qaidə"nin Səudiyyə Ərəbistanında kral sarayına terror hücumu nəticəsində 20-yə yaxın insan həlak olmuşdur.
[redaktə] Doğumlar
- 1818 — İvan Turgenyev, rus yazıçı.
- 1888 — Jan Mone, Avropa Birliyinin ideya müəllifi hesab olunan fransız iqtisadçı.
- 1940 — Con Lennon, "Bitls" qrupunun yaradıcısı.
[redaktə] Ölümlər
- 1914 — Səttar xan
- 1970 — Şarl de Qoll, Fransa prezidenti, general.
- 1973 — Rza Əfqanlı, aktyor.
- 1994 — Bayram Bayramov, azərbaycanlı yazıçı, Azərbaycanın xalq yazıçısı (d. 1918)
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
- Ümumdünya Gənclər Günü.
Digər günlər: 8 noyabr – 9 noyabr – 10 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
10 noyabr: * SSRİ-nin “Lunoxod 1” kosmik gəmisi Aya göndərilmişdir, (1970-ci il). * Bakıda Dünya azərbaycanlılarının I qurultayı başa çatmışdır, (2001-ci il). * Mustafa Kamal Atatürk - Türkiyə Respublikasının qurucusu və ilk prezidenti, (1881-ci il), (ö. 1938).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1920 — Stalin Bakıdan Moskvaya qayıdarkən Məmməd Əmin Rəsulzadəni də özü ilə eyni qatarda aparmışdır.
- 1928 — Hirohito Yaponiyanın imperatoru taxtına çıxıb.
- 1938 — İtaliyada antisemit qanun qəbul edilib.
- 1951 — Fransa, Böyük Britaniya, ABŞ və Türkiyə “Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik Proqramı”nı qəbul edib.
- 1959 — BMT Cənubi Afrikada aparteidi pisləyib.
- 1975 — Anqola müstəqilliyini elan edib.
- 1983 — Microsoft şirkəti “Windows 1.0” əməliyyat sistemini təqdim edib.
- 1989 — Hakim Bolqarıstan Kommunist Partiyasının rəhbəri Todor Jivkov vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb.
- 1994 — İraq Küveytin müstəqilliyini tanıyır.
- 1994 — Avropa Şurası Parlament Assambleyası Azərbaycan-Ermənistan cəbhəsində atəşkəsin əldə edilməsi ilə bağlı məmnunluğunu bildirən 1047 saylı qətnaməni qəbul edib
- 1995 — Azərbaycan Respublikası Niger ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 1995 — Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti Lukoil (Rusiya), Penzoil (ABŞ) və Agip (İtaliya) birgə müəssisə – Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat şirkəti təsis etmişdir.
- 2005 — Boeing - 777 təyyarəsi ilə dünyada ən uzun kommersiya uçuşu həyata keçirilib. London – Honq Konq marşrutu ilə (21596 km) ilə uçuş 22 saat 45 dəqiqə çəkib.
[redaktə] Doğumlar
- 1483 — Martin Lüter - almaniyalı kilsə islahatçısı, Protestant kilsəsinin banisi.
- 1888 — Andrey Tupolev - sovet aviakonstruktoru.
- 1919 — Mixail Kalaşnikov - sovet silah konstruktoru.
- 1928 — Ennio Morrikone - italyan kino bəstəkarı.
- 1944 — Əsgər Akayev - Qırğızıstanın sabiq prezidenti.
[redaktə] Ölümlər
- 1938 — Mustafa Kamal Atatürk - Türkiyə Respublikasının banisi.
- 1982 — Leonid Brejnev - Sovet lideri.
Digər günlər: 9 noyabr – 10 noyabr – 11 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
11 noyabr: * Birinci Dünya müharibəsi başa çatmışdır, (1918-ci il). * Mingəçevir şəhər statusu almışdır, (2001-ci il). * Amerikalı yazıçı Cek London anadan omuşdur, (1876-cı il), (ö. 1916-cı il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1887 — Çikaqoda partlayış törətməkdə təqsirli bilinən anarxist hərbçilər edam edilmişlər. Bü gün tarixə "Qara Cümə" adı ilə daxil olmuşdur.
- 1889 — Vaşinqton ABŞ-ın 42-ci ştatı olmuşdur.
- 1909 — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Perl-Harbor hərbi-dəniz bazasının inşasına başlanılmışdır.
- 1938 — İsmət İnönü Türkiyə prezidenti seçilmişdir.
- 1942 — Müttəfiqlər tərəfindən Şimali Afrikada hərbi cəbhənin açılmasına cavab olaraq Faşist Almaniyası Fransanın cənub hissəsini işğal etmişdir.
- 1965 — Afrikanın sonuncu ingilis müstəmləkəsi olan Rodeziya birtərəfli qaydada müstəqilliyini elan etmişdir.
- 1971 — Amerika Birləşmiş Ştatları Okinava adasını Yaponiyaya qaytarmışdır.
- 1973 — Misir və İsrail arasında sülh bağlanmışdır.
- 1976 — Türkiyə SSRİ-dən elektrik enerjisi almaq üçün 10 illik müqavilə imzalamışdır.
- 1993 — BMT Təhlükəsizlik Şurası erməni qoşunlarının işğal olunmuş Azərbaycan rayonlarından çıxarılmasını tələb edən 884 saylı qətnaməni qəbul etmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1934 — İslam Rzayev, Azərbaycanın xalq artisti (ö. 2006).
- 1821 — Fyodor Dostoyevski, rus yazıçısı.
- 1921 — Balaş Azəroğlu, azərbaycanlı şair.
- 1944 — Kamal Sunal, türk aktyor (ö. 2000).
[redaktə] Ölümlər
- 1951 — İsmayıl Hidayətzadə, azərbaycanlı aktyor (d. 1901).
- 2004 — Yasir Ərəfat, Fələstin muxtariyyətinin prezidenti (d. 1929).
Digər günlər: 10 noyabr – 11 noyabr – 12 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
12 noyabr: * Avstriya Respublikası elan edilib, (1918-ci il). * ABƏŞ-in qazdığı ilk neft quyusu fontan vurub, (1997-ci il). * Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası günü,
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1921 — Bakıda Ali Qadın Pedaqoji Texnikumu açılmışdır.
- 1923 — Adolf Hitler adlı alman ekstremist həbs edilib.
- 1927 — Lev Trotski SSRİ rəhbərliyindən kənarlaşdırılıb, Stalin ölkədə faktiki olaraq yeganə liderə çevrilib.
- 1933 — Faşist partiyası Almaniyadakı parlament seçkilərində yerlərin 96%-ni əldə edib.
- 1940 — SSRİ xarici işlər naziri Molotov Hitler və Ribbentropla görüşmək üçün Berlinə gedib.
- 1956 — Camal Əbdül Nasir Misir prezidenti seçilib.
- 1969 — Moskvaya səfər edən Cövdət Sunay, SSRİ-ni ziyarət edən ilk Türkiyə Prezidenti kimi tarixə düşüb.
- 1979 — ABŞ səfirliyi əməkdaşlarının Tehranda girov götürülməsindən sonra prezident Cimmi Karter İran neftinə embarqo qoyub.
- 1982 — Yuri Andropov SSRİ rəhbəri seçilib.
- 1996 — Səudiyyə Ərəbistanına məxsus “Boeing” Qazaxıstanın “İl 76” yük təyyarəsi ilə Hindistan səmasında toqquşub. Qəza nəticəsində 359 nəfər həlak olub.
- 1998 — PKK lideri Abdullah Öcalan Roma hava limanında həbs edilib.
- 1905 — Norveçdə referendum zamanı xalq monarxiyaya səs verib.
- 1995 — Azərbaycan Respublikasıт Konstitusiyasının qəbul edilməsi haqqında ümumxalq səsverməsində konstitusiya layihəsi mütləq səs çoxluğu ilə qəbul edilib.
- 2001 — Nyu-Yorkdan qalxan təyyarə bir neçə dəqiqə sonra qəzaya uğrayıb, 260 nəfər həlak olub.
- 2003 — Türkiyə ölüm hökmünü qadağan edən sazişi imzalamışdır.
[redaktə] Doğumlar
- 1950 — Pərviz Bağırov - Aktyor.
Digər günlər: 11 noyabr – 12 noyabr – 13 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
13 noyabr: * Cenevrədə 45 ölkədən 5000 nümayəndənin iştirakı ilə Millətlər Cəmiyyətinin təsis toplantısı açılmışdır, (1920-ci il). * Amerikanın "Voyacer" kosmik aparatı Saturn planetinin geniş miqyasda ilk fotoşəkillərini çəkərək Yerə göndərmişdir, (1980-ci il). * Beynəlxalq Gözdən Əlillər Günü.
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- *1002 — Sən-Bris qətliamı. İngilis kralı Etelred ölkədə yaşayan bütün danimarkalıların qırılması barədə göstəriş vermişdir.
- 1805 — Napoleon ordusu Vyanaya daxil olmuşdur.
- 1918 — Sovet Rusiyası Brest-Litovsk sülh müqaviləsini imzalamışdır.
- 1970 — Pakistanda siklon 300.000 insanın həyatına son qoyub. Bu faciə XX əsrin ən böyük təbii fəlakəti hesab edilir
- 1970 — Hafiz Əsəd Suriyada dövlət çevrilişi edib
- 1976 — BMT TŞ bütün xarici qoşunların Kiprdən çıxarılmasını tələb edən qətnamə qəbul etmişdir.
- 1994 — İsveç referendum yolu ilə Avropa Birliyinə qəbul edilmişdir.
- 2001 — ”Şimal Alyansı” qoşunları Kabili və Cəlalabadı Taliban qüvvələrindən təmizləyib.
- 2002 — İspaniya sularında 77.000 ton neft daşıyan tankerin qəzaya uğraması ekoloji fəlakətə səbəb olmuşdur.
- 2008— Bakıda enerji Sammiti keçirilmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1850 - Robert Louis Stevenson - şotland roman yazıçısı və şair.
- 1943 - Mustafa Əbdülcəmil Qırımoğlu - noyabrın 13-də o zaman Rusiya Federasiyasının tərkibində olan Krım Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Sudak vilayətinin Ay-Serez qəsəbəsində çoxuşaqlı ailədə anadan olub.
Digər günlər: 12 noyabr – 13 noyabr – 14 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
14 noyabr: * Albert Eynşteyn Kvant nəzəriyyəsini irəli sürmüşdür, (1908-ci il). * Alman filosofu Fridrix Hegel vəfat etmişdir, (1831-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1914 — Fuat Uzkınay ilk türk filmi sayılan "San-Stefanodakı rus abidəsinin çöküşü"nü çəkmişdir.
- 1922 — BBC Böyük Britaniyada radio yayımına başlamışdır. Yayıma görə lisenziya isə 1923-cü il yanvarın 18-də verilmişdir.
- 1925 — Sürrealistlərin ilk sərgisi Parisdə açılmışdır.
- 1940 — Böyük Britaniyanın Koventri şəhəri hava hücumuna məruz qalmış, 100 mülki şəxs ölmüşdür.
- 1969 — Liviyada bütün xarici banklar milliləşdirilmişdir.
- 1981 — Qambiya və Seneqal birləşərək federal respublika yaratmışdır. Seneqambiya adlanan bu respublika 1989-cu ilə qədər mövcud olmuşdur.
- 2002 — 1993-də Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin iki agentini öldürmək ittihamı ilə məhkum olunan pakistanlı Aymal Xan Kasi Virciniyada zəhərli iynə ilə edam edilmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1840 — Klod Mone - fransız impressionist rəssamı
- 1889 — Cəvahirləl Neru, Hindistanın ilk baş naziri (1947-1964-cü illər)
- 1900 — Aron Koplend (ö.1990) - amerikalı bəstəkar
- 1954 — Yanni - yunan bəstəkarı
- 1963 - Kərim Kərimli - şair, yazıçı, jurnalist
[redaktə] Ölümlər
- 565 — I Yustinian - Bizans imperatoru
- 1716 — Qotfrid Leybnits - alman filosofu
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
Digər günlər: 13 noyabr – 14 noyabr – 15 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
15 noyabr: * Xristofor Kolumb öz gündəliyində hinduların istifadə etdiyi tütünü təsvir edir, (1492-ci il). * Amerikalı Kinq Kemp Jillet dəyişən britvalı ülgüc üçün patent alır, (1904-cü il). * Bakı Dövlət Universiteti yarardılmışdır, (1919-cu il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- e.ə.63-cü il — Siseron Katilinanı dövlətin düşməni elan edir.
- 1415-ci il — Rus kilsəsi Kiyev və Moskva yeparxiyasına ayrılır.
- 1638 — Osmanlı ordusu Bağdadı mühasirəyə almışdır.
- 1741 — Vitus Berinq ada kəşf edir. Sonradan ada onun adı ilə adlandırılır.
- 1837 — Stenoqrafiya yaradılır.
- 1889 — Braziliya imperator II Pedru devrilir və ölkə respublika elan edilir.
- 1899 — Morning Post qəzetinin repartyoru Unston Çerçil muharibədə burlar tərəfindən əsir götürülür .
- 1917 — Rusiya çar ordusunun buraxılması haqqında fərman verilir.
- 1917 — «Rusiya xalqlarının hüquqları Deklarasiyası» elan edilir.
- 1920 — Jenevədə bir il əvvəl yaradılmış Millətlər Liqası Assambleyasının birinci iclası keçirilir.
- 1930 — SSRİ-nin «Правдa» və «Известия» qəzetlərində Maksim Qorki «Düşmən təslim olmursa onu məhv edirlər» adlı məqaləsi şap olunub.
- 1942 — Не-219 təyyarəsinin uçuşu keçirilir. Təyyarədə ilk dəfə olaraq pnevmokatapult quraşdırılır.
- 1975 — Şotlandiyanın inkişafı üzrə idarə yaradılır.
- 1983 — Şimali Kipr Türk Respublikası qurulmuşdur.
[redaktə] Doğumlar
- 1738 — Uilyam Gerşel, ingilis astronomu və optiki.
- 1857 — Uilyam Taft, ABŞ-ın 27-ci Prezidenti.
- 1950 — Mak Uilkins, 1976-cı il amerika olimpiya çempionu, diski ilk dəfə 70 metrdən uzağa tullaya bilib.
[redaktə] Ölümlər
- 1630 — İohan Kepler, alman astronomu, planetlərin hərəkəti qanununu kəşf edib.
- 1670 — Yan Komenski, çex pedaqoqu.
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
Belçika — Kral günü və ya sülalə günü.- Belçika — Belçika almandilli icma günü.
Braziliya — Respublika günü.
Qazaxıstan — Milli valyuta — tenqe günü.
Fələstin — Müstəqillik günü.
Digər günlər: 14 noyabr – 15 noyabr – 16 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
16 noyabr: * 
Beynəlxalq tolerantlıq günü. * YUNESKO təsis edilmişdir, (1945-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1869 — Süveyş kanalı formal olaraq açılmışdır.
- 1918 — Macarıstan müstəqilliyini elan etmişdir.
- 1918 — Azərbaycan Demokratik Respublikasının xarici işlər naziri Əlimərdan bəy Topçubaşov İstanbulda İran səfiri Mirzə Mahmud xanla görüşmüşdür.
- 1920 — Stalin Leninə teleqramında “Bakını fəal müdafiə yolu ilə təsadüflərdən qorumaq üçün ən azı 5 diviziya lazımdır... əks halda düşmən ilk hücumdaca Yelizavetpolu tutaraq 18-ci ildəkinə bənzər Azərbaycan burjua hökuməti yaratmaq imkanı əldə edəcək” - deyə xəbərdarlıq etmişdir.
- 1921 — Azərbaycan SSR MİK Rəyasət Heyəti “Zaqafqaziya respublikalarının vahid federativ ittifaqda birləşdirilməsi prinsip etibarilə təxirəsalınmaz zərurət sayılması barədə” qərar verib.
- 1933 — Amerika Birləşmiş Ştatları ilə SSRİ diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 1945 — Amerisium (atom nömrəsi 95) və kürium (96) kimyəvi elementlərinin alınması rəsmən elan edilib.
- 1988 — Estoniya SSR Ali Soveti respublikanın suverenliyi haqda qərar qəbul etmişdir
- 1994 — Azərbaycan Respublikası ilə Əfqanıstan arasınfa diplomatik əlaqələr qurulmuşdur.
[redaktə] Doğumlar
[redaktə] Ölümlər
- 1938 — Abbas Mirzə Şərifzadə, Azərbaycanlı aktyor (d. 1893).
- 1808 — IV Mustava, Osmanlı hökmdarı.
- 2000 — Əhməd Qaya, kürd əsilli Türkiyə musiqiçisi (d. 1957).
Digər günlər: 15 noyabr – 16 noyabr – 17 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
17 noyabr: * Azərbaycanda Milli Dirçəliş günü. * Panama kanalı gəmilər üçün açılmışdır, (1913-cü il). * Bənazir Bhutto Pakistanın baş naziri seçilib. Bununla da o, tarixə müsəlman dövlətində ilk qadın baş nazir kimi düşüb, (1988-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- *1558 — İngilis kraliçası I Yelizaveta taxta çıxmışdır.
- 1918 — İngilis ordusu Ənzəlidən yola çıxaraq Bakıya daxil olmuşdur.
- 1922 — Sibir SSRİ-nin tərkibinə qatılmışdır.
- 1922 — Sonuncu Osmanlı sultanı VI Mehmet İstanbulu tərk etmişdir.
- 1941 — ABŞ-da "Jeep" markalı avtomobillərin istehsalına başlanmışdır.
- 1960 — Moskvada Xalqlar Dostluğu Universiteti təsis edilmişdir.
- 1985 — Kolumbiyada palçıq vulkanının püskürməsi 22 min insanın həyatına son qoymuşdur.
- 1989 — Praqada polisin tələbələrin nümayişini dağıtması ilə Çexoslovakiyada “Məxməri inqilab” başlamışdır.
- 1990 — SSRİ Ali Soveti Mixail Qorbaçova hakimiyyəti yenidən təşkil etmək səlahiyyəti vermişdir.
- 1987 — Qaragöl Dövlət Təbiət Qoruğu yaradılmışdır. Qoruq hazırda Ermənistanın işğalı altındadır.
- 1990 — "Naxçıvan MSSR-in adında dəyişiklik haqqında" Naxçıvan MSSR Ali Soveti Qərar qəbul etmişdir. Naxçıvan MSSR parlamentinin sessiyasında muxtar respublikanın adından "sovet sosialist" sözləri çıxarılmış, Azərbaycan Demokratik Respublikasının üçrəngli bayrağı muxtar respublikanın dövlət bayrağı kimi qəbul edilmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1858 — Robert Ouen - İngilis utopik sosialisti.
[redaktə] Ölümlər
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
- 1946-cı ildən — Beynəlxalq tələbə günü.
Digər günlər: 16 noyabr – 17 noyabr – 18 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
18 noyabr: * 
Mərakeş — Müstəqillik günü. * Dmitri Mendeleyev Rus Kimya Cəmiyyətini təsis etmişdir, (1868-ci il). * ATƏT-in İstanbul zirvə görüşü keçirilmişdir. Zirvə görüşündə Azərbaycan İstanbul Bəyannaməsinə və Avropa Təhlükəsizliyi Xartiyasına qoşulmuşdur, (1999-cu il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1870 — Fransanın Paris və Tur şəhərləri arasında ilk dəfə rəsmi olaraq göyərçin poçtu tətbiq edilmişdir.
- 1918 — Litva müstəqilliyini elan etmişdir.
- 1927 — Ankara Radiosu fəaliyyətə başlamışdır.
- 1928 — "Uolt Disney"in və "Mikki Maus"un təqdimatı keçirilmişdir.
- 1931 — Yaponiya qoşunları Mancuriyanı işğal etmişdir.
- 1933 — İstanbul Darülfünunu yeni adla (İstanbul Universiteti) fəaliyyətə başlamışdır.
- 1963 — Əbdül Səlim Arif İraqda hakimiyyəti ələ keçirmiş, Səddam Hüseyn həbs edilmişdir.
- 1976 — 36 illik diktatura rejimindən sonra İspaniyada demokratik rejim bərqərar olmuşdur.
- 1983 — BMT Təhlükəsizlik Şurası Şimali Kipr Türk Respublikasını tanımaqdan imtina etmişdir.
- 1992 — Azərbaycan Respublikası NATO-nun Parlament Məclisinə assosiativ üzv seçilmişdir.
- 1992 — Azərbaycan Respublikası Gürcüstan ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 1995 — Vatikan qadınlara dini vəzifələr verilməsini qadağan edən qərarı yenidən qüvvədə saxlamışdır.
- 1997 — Ukraynanın Donetsk bölgəsində daş kömür şaxtasında baş verən partlayışda yüz nəfərdən çox işçi həlak olmuşdur. Şaxtanın təqribən 1000 metr dərinlikdə yerləşdiyi üçün cəsədlərin çoxunu çıxarmaq mümkün olmamışdır. Ölkədə 1 günlük matəm elan edilmişdir.
- 1999 — Azərbaycan neftinin Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəməri ilə nəql edilməsinə dair Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə üçtərəfli sazişi imzalanmışdır.
[redaktə] Doğumlar
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
Latviya — Latviya Respublikasının elan edilməsi günü.
ABŞ — Mikki Maus günü.
Digər günlər: 17 noyabr – 18 noyabr – 19 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
19 noyabr: * Xristofor Kolumb Puerto Riko adasını kəşf etmişdir, (1493-cü il). * İndira Qandi, Hindistanın məşhur siyasi xadimi anadan olmuşdur, (1917-ci il).* Haaqada "Azərbaycanın Holland dostları" cəmiyyəti təsis edilmişdir, (2008-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1816 — Varşava Universiteti təsis edilmişdir.
- 1946 — Əfqanıstan, İslandiya və İsveç BMT üzvlüyünə qəbul edilmişlər.
- 1900 — Bakı əhalisi və polisin fəaliyyətindən bəhs edən "Bakı Camaatının Həyatı və Velikoknyaz Prospekti ilə Hərəkəti" filmi ilk dəfə nümayiş olunmuşdur.
- 1946 — BMT irqi və dini ayrı-seçkiliyi pisləyən qətnamə qəbul etmişdir.
- 1969 — Pele Rio de Janeyronun Marakana stadionunda futbol yarışlarında 1000-ci qolunu vurmuşdur.
- 1977 — Misir prezidenti Ənvər Sadat İsrailə səfər etmiş ilk ərəb lideri kimi tarixə düşmüşdür.
- 1979 — Keçmiş SSRİ-də ilk sürət qatarı (200 km/saat) Moskva - Leninqrad reysi ilə hərəkətə başlamışdır.
- 1985 — ABŞ prezidenti Ronald Reyqan Cenevrədə SSRİ lideri Mixail Qorbaçovla görüşmüşdür.
- 1987 — 1931-ci il istehsalı olan "Bugatti Royale" hərrac yolu ilə 5,5 milyon dollara satılmışdır. Bu, avtomobil tarixinin o dövrə qədərki ən böyük hərracı olmuşdur.
- 1996 — Azərbaycan Respublikası Fil Dişi Sahili ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
[redaktə] Ölümlər
- 1993 - Leonid Qayday, SSRİ kinorejissoru.
Digər günlər: 18 noyabr – 19 noyabr – 20 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
20 noyabr:* Rus yazıçısı Lev Tolstoy vəfat etmişdir, (1910-cu il). * Azərbaycan Respublikası hökumət nümayəndələri, SSRİ Müdafiə Nazirliyi, Rusiya və Qazaxıstan müşahidəçilərini daşıyan Mİ-8 vertolyotu Martuni (indiki Xocavənd) rayonunda ermənilər tərəfindən vurulmuşdur. Bu hadisə Azərbaycan tarixinə Qarakənd faciəsi kimi düşmüşdür, (1991-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1957 — Xəzər dənizində fırtına nəticəsində Mixail Kaveroçkin və Süleyman Bağırovun rəhbərlik etdiyi 21 nəfərlik iki neftçi briqadası həlak olub. Hadisənin şahidlərinin dediyinə görə, o vaxt Neft Daşlarında dalğanın hündürlüyü 40 metrə çatırmış.
- 1959 — BMT-də "Uşaq hüquqları haqqında Bəyannamə" sənədi qəbul edilib.
- 1979 — Xəstə insanlara ilk dəfə olaraq süni qan köçürülüb.
- 1985 — Microsoft Windows 1.0. təqdim edilmişdir.
- 1992 — Azərbaycanla İran birgə komissiyasının 6 noyabrda Bakıda başlayan iclası başa çatıb. İranla Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanıb.
- 2003 — İstanbulda yerləşən ingilis səfirliyinə və "HSBS" bankına bombalı hücum təşkil edilib və nəticədə 30 nəfər həlak olub, 450-dən çox insan yaralanıb.
[redaktə] Doğumlar
Digər günlər: 19 noyabr – 20 noyabr – 21 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
21 noyabr: * Tomas Edison rəsmən fonoqraf icad etdiyini açıqlayıb, (1877-ci il)
- İstanbulda Türkiyə Böyük Millət Məclisinin ev sahibliyi ilə Türkdilli Dövlətlərin Parlament Assambleyasının birinci konfransı keçirilib, (2008-ci il)
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1955 — İran, Türkiyə, İraq, Pakistan və Böyük Britaniya "Bağdad paktı"nı təsis edib.
- 1958 — Şarl de Qoll Fransa prezidenti seçilmişdir.
- 1990 — Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi 20 yanvar hadisələrinə siyasi qiymət vermişdir.
- 1991 — Fransız səyyahı Jerar Abovil ilk dəfə qayıqla Sakit okeanı keçmişdir. Yaponiyadan Vaşinqtonadək 10 135 km məsaəfni o, avar çəkməklə 134 günə qət etmişdir.
- 1992 — Naxçıvanda "Yeni Azərbaycan Partiyası" (YAP) yaradılıb.
- 1994 — Parisdə keçirilən iclasda ATƏM-in adı dəyişilərək ATƏT oldu.
- 1995 — Serbiya, Xorvatiya və Bosniya prezidentləri “Deyton sazişi”ni ratifikasiya etmişlər.
[redaktə] Doğumlar
[redaktə] Ölümlər
- 1996 — Abdus Salam, pakistanlı fizik.
Digər günlər: 20 noyabr – 21 noyabr – 22 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
22 noyabr: * Polşa Respublikası elan edilmişdir, (1918-ci il)
- Fransanan 18-ci prezidenti (8 yanvar 1959 — 28 aprel 1969), fransız general və siyasətçisi Şarl de Qoll anadan olmuşdur, (1890-cı il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1497 — Səyyah Vasko da Qama Ümid burnuna çatmışdır.
- 1918 — Azərbaycan Demokratik Respublikası Nazirlər Şurasının qərarı ilə ADR Ədliyyə Nazirliyinin Əsasnaməsi təsdiq edilmişdir.
- 1927 — İran Fars körfəzindəki Bəhreyn adalarına iddia etmişdir.
- 1943 — Ruzvelt, Çörçill və Çan Kay Şi Qahirədə Yaponiyaya qarşı hücum planını razılaşırlar.
- 1955 — SSRİ ilk dəfə “RDS-37” adlı hidrogen bombasını sınaqdan keçirmişdir.
- 1960 — İlk “Zaporojes” avtomobili konveyerdən çıxmışdır.
- 1972 — Prezident Riçard Nikson Amerika vətəndaşlarının Çinə getməsini qadağan edən qanunu ləğv etmişdir.
- 1977 — “Kankord” səsdənsürətli sərnişin təyyarəsinin Vaşinqton aeroportuna enməsinə rəsmən icazə verilmişdir.
- 1989 — Müstəqillik bayramı zamanı təşkil edilən terror aktı nəticəsində Livan prezidenti Röne Muavad və onun əhatəsindəki 11 nəfər həlak olmuşdur.
- 1990 — 11 illik hakimiyyətdən sonra Böyük Britaniyanın Baş Naziri Marqaret Tetçer istefa vermişdir.
- 2004 — Ukraynada “məxməri inqilab” başlamışdır.
- 2005 — Angela Merkel Almaniyanın ilk qadın kansleri seçilmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1881 — Ənvər Paşa, türk sərkərdəsi (ö. 1922) .
- 1922 — Fikrət Əmirov, Azərbaycan bəstəkarı (ö. 1984).
- 1922 — Hüseyn Abbaszadə, Azərbaycan yazıçısı (ö. 2007).
- 1933 — Rasim Ocaqov, Azərbaycan kinorejissoru (ö. 2006).
- 1938 — Həsən Məmmədov, Azərbaycan aktyoru (ö. 2003).
- 1950 — Cavanşir Quliyev, Azərbaycan bəstəkarı.
[redaktə] Ölümlər
- 1916 — Cek London, Amerika yazıçısı, (d. 1876).
- 1963 — Con Kennedi (d. 1917).
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
- Azərbaycan Respublikası ədliyyə işçilərinin peşə bayramı günü.
- 1949 - Azərbaycan Respublikasının Sumqayıt şəhərinin yaranma günü.
Digər günlər: 21 noyabr – 22 noyabr – 23 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
23 noyabr:* İngiltərədə ilk dəfə poçt qutuları quraşdırılıb, (1852-ci il). * Böyük Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyovun vəfatı, (1948-ci il). *
Yaponiya — Əməyə Minnətdarlıq Günü (məhsul yığımının tamamlanması bayramı — Kinpo kansya-no xi).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1919 — Azərbaycan və Ermənistan hökumətlərinin rəhbərləri Tiflisdə görüşüb. Onlar bütün ziddiyyətli məsələləri sülh konfransında həll etməyi qərara alıb. Görüşdən sonra Azərbaycan ordusu Zəngəzurdan geri çağırılıb.
- 1929 — Ümumittifaq Kommunist Partiyası Zaqafqaziya ölkə komitəsi kollektivləşməni sürətləndirmək barədə qərar verib.
- 1980 — İtaliyada zəlzələ 5000-ə qədər insanın həyatına son qoyub.
- 1987 — BMT İkinci Dünya müharibəsi canilərinə dair sənədlərin üzərindən məxfilik qrifini götürüb. Bununla da, tarixçilər o dövrün mənbələri ilə işləməm imkanı əldə ediblər.
- 1996 — Terrorçular Efiopiya Hava Yollarına məxsus təyyarəni qaçırıb. Lakin yanacağı qurtaran təyyarənin Hind okeanına düşməsi nəticəsində 123 nəfər həlak olub.
- 2009 — Maqindanao qətliamı
[redaktə] Ölümlər
- 1948 — Üzeyir bəy Əbdülhüseyn oğlu Hacıbəyov - bəstəkar, musiqişünas alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim.
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
Gürcüstan — Georqoba bayramı.- Cəzasızlığa Qarşı Beynəlxalq Gün.
Digər günlər: 22 noyabr – 23 noyabr – 24 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
24 noyabr: * Çarlz Darvinin “Növlərin mənşəyi” kitabı nəşr edilib. Kitabın ilk tirajı bir gündə satılıb, (1859-cu il). * Filosof Benedikt Spinoza anadan olub, (1632-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1642 — Holland səyyahı Abel Tasman Avstraliya ətrafında adalar qrupunu kəşf edib. Bu ərazi sonradan onun şərəfinə Tasmaniya adaları adlandırılıb.
- 1798 — Fransada əmlak vergisinə əlavə olaraq “Qapı və pəncərə vergisi” də tətbiq edilib.
- 1928 — Türkiyə Böyük Millət Məclisi Qazi Mustafa Kamala “Baş müəllim” dərəcəsi verib.
- 1934 — Soyad qanunu qəbul edildikdən sonra Türkiyə prezidenti Qazi Mustafa Kamala Atatürk adı verilib.
- 1945 — BMT rəsmən fəaliyyətə başlayıb. Təşkilatın Nizamnaməsi ratifikasiya olunub.
- 1961 — BMT nüvə silahından istifadəni qadağan edən qətnamə qəbul edib.
- 1969 — ABŞ və SSRİ nüvə silahını yaymamaq haqqında saziş imzalayıb.
- 1988 — Sovet rəhbərliyinin qərarı ilə Azərbaycan SSR-in Bakı, Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində komendant saatı tətbiq edilib.
- 1992 — ABŞ Konqresi “Azadlığı Müdafiə Aktı”na 907-ci əlavəni qəbul edib.
- 2006 — Mehriban Əliyeva İSESKO-nun Xoşməramlı Səfiri adına layiq görülüb.
[redaktə] Ölümlər
- 2001 — Səyavuş Şəfiyev - aktyor, "Əhməd haradadır ?" filmində baş rolun ifaçısı.
Digər günlər: 23 noyabr – 24 noyabr – 25 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
25 noyabr: * Alfred Nobel dinamiti patentləşdirmişdir, (1867-ci il). * Bakı metropoliteninin daimi istismarı və qatarların müntəzəm hərəkəti başlanmışdır. , (1967-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1917 — Rusiyada Müəssisan Məclisinə seçkilər keçirilmiş, bu seçkilərdə bolşeviklər cəmi 25% səs ala bilmişdilər.
- 1936 — Almaniya və Yaponiya "Antikomintern paktı"nı imzalamışlar.
- 1972 — Bakıda Şıx çimərliyi yanında "Xalqlar Dostluğu" parkı salınmışdır.
- 1973 — Dövlət çevrilişi nəticəsində Yunanıstan baş naziri Andres Papandreu hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmışdır.
- 1977 — BMT İsrailin ərəb torpaqlarını işğal etməsini pisləyən qətnamə qəbul etmişdir.
- 1991 — Moskvada Nizami Gəncəvinin abidəsinin açılışı olmuşdur.
- 1992 — Çexoslovakiya iki müstəqil dövlətə – Çex Respublikası və Slovakiyaya parçalanmışdır.
- 1997 — Bakıda GUAM blokunun (Gürcüstan, Ukrayna, Azərbaycan, Moldova) təşkil edilməsinə dair protokol imzalanmışdır.
- 2000 — Abşeron yarımadasında güclü zəlzələ baş vermiş, köhnə tikililər ciddi xəsarət almışlar.
- 2008 — Azərbaycanda ilk dəfə dövlət büdcəsindən kütləvi informasiya vasitələrinin maliyyələşdirilməsinə vəsait ayrılmışdır.
[redaktə] Doğumlar
- 1810 — Nikolay Piroqov - rus cərrah.
- 1820 — Mixail Dostoyevski - rus yazıçısı.
- 1844 — Karl Bens - alman mühəndisi, ixtiraçı, avtomobil istehsalının pioneri, avtomobil konstruktoru. (ö. 1929).
- 1889 — Rəşad Nuri Güntəkin - türk yazıçısı.
- 1981 — Xabi Alonso - ispan futbolçusu.
[redaktə] Bayramlar və xüsusi günlər
- Beynəlxalq qadınlara qarşı zorakılıqla mübarizə günü.
Bosniya və Hersoqovinanın Milli günü .
Surinamın müstəqillik günü.
Digər günlər: 24 noyabr – 25 noyabr – 26 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
26 noyabr: * Arxeoloq Hovart Karter Misir fironu Tutanxamonun sarkofaqını açmışdır, (1922-ci il). * Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti milli ərazi qurumu kimi ləğv edilmişdir, (1991-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1812 — Napoleon qoşunu məğlub olaraq Rusiyadan geri çəkilməyə başlamışdır.
- 1924 — Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin (DQMV) Əsasnaməsi dərc edilmişdir.
- 1942 — Sovet ordusu Stalinqradda əks hücuma başlamışdır.
- 1978 — İranda mollalar əhalini Pəhləvi rejiminə qarşı kütləvi tətilə çağırıb və ölkə iflic vəziyyətinə gəlmişdir.
- 1993 — Almaniya PKK-nı terror təşkilatı kimi tanımışdır.
- 2003 — Səsdənsürətli “Concorde” təyyarəsi son dəfə Bristoldan Vaşinqtona uçmuşdur.
- 2005 — Hind milyoneri Vijaypat Singhania 21 291 metr yüksəyə qalxaraq aerostatla dünya rekordunu təzələmişdir.
- 2008 — Bombeydə terror hücumlar nəticəsində 173 nəfər həlak olub, 300-dən çox insan yaralanmışdır.
[redaktə] Doğumlar
- 1607 — Con Harvard, Harvard Universitetinin banisi.
- 1939 — Tina Törner, Amerikalı müğənni.
Digər günlər: 25 noyabr – 26 noyabr – 27 noyabr
</noinclude> bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
27 noyabr: * Alfred Nobel vəsiyyətnamə ilə bütün varidatını Nobel fonduna bağışlayıb, (1895-ci il). * Hubble teleskopu vasitəsilə ilk dəfə Günəş sistemindən kənarda atmosfer aşkar edilib, (2001-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1526 — Osmanlı sultanı Süleyman Qanuni Avstriya səfərinə başlayıb.
- 1920 — RSFSR XKS “Türküstan və Azərbaycan SSR-də pambıqçılığı bərpa etmək barədə” dekret verib.
- 1967 — Fransa Böyük Britaniyanın Ümumi Bazara girməsinə veto qoydu.
- 1983 — Madrid aeroportuna enmə zamanı Kolumbiyaya məxsus təyyarə qəzaya uğrayıb, 193 nəfər həlak olub.
- 1995 — Azərbaycan Respublikası Litva ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 2002 — BMT nəzarətçiləri 4 il fasilədən sonra İraqda yenidən kimyəvi silah axtarmağa başladılar.
- 2006 — MDB məkanında ilk dəfə olaraq Bakıda hüquqşünas qadınların beynəlxalq konfransı keçirilib.
[redaktə] Doğumlar
- 1701 — Anders Selsius - İsveç astronomu.
- 1895 — Aleksandr Düma (oğul) - Fransız yazıçısı.
- 1940 — Bruce Lee - aktyor (ö. 1973)
Digər günlər: 26 noyabr – 27 noyabr – 28 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
28 noyabr: * Səyyah Ferdinand Magellan Amerikanın ən cənub nöqtəsi olan Magellan boğazını keçərək Sakit okeana daxil olmuşdur, (1520-ci il). * Roma Papası XVI Benedikt xristianlığa aid müqəddəs yerləri görmək üçün Türkiyəyə gəlmişdir, (2006-cı il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1789 — Fransız həkim Jozef Qilyotin ölüm alətini – qilyotini Fransa Məclisinə təqdim etmişdir. Bu bədnam alətin iş prinsipindən hazırda metal və kağız kəsən maşınlar düzəltmək üçün istifadə olunur.
- 1893 — Qadınlar ilk dəfə olaraq Yeni Zelandiyada seçkidə iştirak etmişlər.
- 1909 — Fransa hökuməti doğuş keçirən qadınlara 8 həftə ödənişsiz məzuniyyət hüququ vermişdir.
- 1924 — İlk Fənərbaxça-Beşiktaş matçı keçirilmiş, oyun 2-0 hesabı ilə Fənərbaxçanın xeyrinə başa çatmışdır.
- 1938 — Atatürkün tarixi vəsiyyətnaməsi açıqlanmışdır.
- 1943 — SSRİ, ABŞ və Böyük Britaniya dövlət başçılarının Tehran konfransı başlamışdır.
- 1945 — Ermənistan rəhbəri H.Arutyunov Stalinə müraciət edərək Dağlıq Qarabağın
Ermənistana birləşdirilməsini xahiş edir.
- 1958 — Çad, Konqo, Qabon, Mali, Mavritaniya və Seneqal müstəqilliklərini elan etmişlər.
- 1969 — İtaliyada boşanma qanuniləşdirilmişdir.
- 1991 — Arkadi Volskinin rəhbərlik etdiyi qondarma "Dağlıq Qarabağ üzrə Xüsusi İdarə Komitəsi" ləğv edilmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1820 — Fridrix Engels, alman filosof, iqtisadçı.
- 1821 — Nikolay Nekrasov, rus şairi (ö. 1877).
Digər günlər: 27 noyabr – 28 noyabr – 29 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
29 noyabr: * Amerikan təyyarəçi Riçard Bird ilk dəfə Cənub Qütbü üzərindən uçmuşdur, (929-cu il). * BMT son bir ildə 300 000 efiopiyalının aclıqdan öldüyünü rəsmən açıqlamışdır, (1984-cü il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1580 — İngilis səyyah Frensis Dreyk dünya səyahətini başa vuraraq vətənə dönmüşdür.
- 1783 — Rus əlifbasına yeni hərf - "Ё" əlavə edilmişdir.
- 1899 — Barselona futbol klubu yaradılmışdır.
- 1920 — Azərbaycan SSR İnqilab Komitəsinin qərarı ilə kənd və nahiyə inqilab komitələri ləğv edilmiş, onların yerində kənd və nahiyə yoxsul komitələri yaradılmışdır.
- 1922 — Tutanxamonun mumiyasının ardından onun varidatı da aşkar edilmişdir.
- 1932 — SSRİ və Fransa hücum etməmək barədə pakt imzalamışlar.
- 1945 — Yuqoslaviyada monarxiya federativ respublika ilə əvəz olunmuşdur.
- 1962 — Fransa və Böyük Britaniya səsdənsürətli mülki təyyarə (Concorde) istehsal etmək barədə müqavilə imzalamışlar.
- 1979 — Amerika hökuməti səfirlik əməkdaşlarının girov götürülməsinə görə İrandan Haaqa Məhkəməsinə şikayət etmişdir.
- 1996 — Haaqa məhkəməsi 1200 bosniyalının ölümündə iştirak etmiş əsgərə 10 il həbs cəzası vermişdir.
[redaktə] Doğumlar
Digər günlər: 28 noyabr – 29 noyabr – 30 noyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
30 noyabr: * Qalileo Qaliley ilk dəfə Ay səthinin xəritəsini tərtib etmişdir (1609-cu il); * Fransada qadınlar səsvermə hüququ əldə etmişlər (1919-cu il); * Beynəlxalq İnformasiya Təhlükəsizliyi Günü.
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
- 1517 — Martin Lüter öz tezislərini elan etmişdir.
- 1786 — Toskana vilayəti (İtaliya) tarixdə ilk dəfə ölüm hökmünü ləğv etmişdir.
- 1840 — Napoleon Bonapartın cəsədinin qalıqları Müqəddəs Yelena adasından Parisə gətirilmişdir.
- 1872 — Tarixdə ilk dəfə Qlazqo şəhərində İngiltərə və Şotlandiya milli yığma komandaları arasında beynəlxalq futbol oyunu keçirilmişdir.
- 1920 — Azərbaycanda qadın komitələrinin yaradılmasına başlanılmışdır.
- 1922 — RSFSR-in tərkibində Çeçenistan Muxtar Vilayəti yaradılmışdır.
- 1925 — Azərbaycan Kommunist Partiyasının VII qurultayı işə başlamışdır.
- 1939 — Sovet İttifaqı Finlandiyaya hücum etmişdir.
- 1950 — Moskvada Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti günləri keçirilmişdir.
- 1999 — Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi terrorçu Abdullah Öcalan barəsində çıxarılmış ölüm hökmünün icrasını dayandırmağı tələb etmişdir.
- 1999 — Küveyt parlamenti qadınların səsvermə hüququnun tanınmasına dair qanun layihəsini rədd etmişdir.
- 2007 — Tacikistan parlamenti Azərbaycan vətəndaşları üçün viza rejimini birdəfəlik ləğv etmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 1874 — Uinston Çörçill, Böyük Britaniyanın görkəmli dövlət xadimi.
- 1900 — Oskar Uayld, yazıçı.
[redaktə] Ölümlər
Digər günlər: 29 noyabr – 30 noyabr – 1 dekabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
Tarixdə bu gün arxivi
Yanvar – Fevral – Mart – Aprel – May – İyun – İyul – Avqust – Sentyabr – Oktyabr – Noyabr – Dekabr
Hazırda 10:43, Bazar ertəsi, 4 iyun, 2012 (UTC) – Keşi təmizlə
