Vikipediya:Tarixdə bu gün/Sentyabr
Tarixdə bu gün arxivi
Yanvar – Fevral – Mart – Aprel – May – İyun – İyul – Avqust – Sentyabr – Oktyabr – Noyabr – Dekabr
Hazırda 10:44, Bazar ertəsi, 4 iyun, 2012 (UTC) – Keşi təmizlə
1 sentyabr: İranda zəlzələ, dünyada ilk supermarket
- 1752 — Azadlıq Zəngi Filadelfiyaya gətirilmişdir.
- 1928 — Əhməd Zoqu Albaniyanı monarxiya, özünü isə kral elan etmişdir.
- 1939 — Corc C. Marşal Birləşmiş Ştatlar Ordusunun ştab rəisi olmuşdur.
- 1951 — Londonda dünyada ilk supermarket açılmışdır.
- 1962 — İranda zəlzələ nəticəsind 20 000 nəfər həlak olmuşdur.
- 1969 — Müəmmər Qəzzafi Liviyada çevriliş yolu ilə rəhbərliyi ələ alır.
- 1992 — Azərbaycan Respublikası Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
Digər günlər: 31 avqust – 1 sentyabr – 2 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
2 sentyabr: Çində ilk televiziya, Titanikin qalıqlarının aşkarlanması
- 1642 — İngilis parlamenti teatrı qadağan edir.
- 1781 — Los-Anceles şəhərinin əsası qoyulur.
- 1922 — Ford zavodlarında işə sərxoş gəlmək qadağan edilir.
- 1958 — Çində ilk televiziya.
- 1965 — İnternetin əcdadı olan Arpanet meydana çıxır.
- 1985 — Fransız ekspedisiyası “Titanik”in qalıqlarını aşkar edir.
- 1991 — Separatçı Dağlıq Qarabağ muxtar vilayəti Azərbaycan SSR-in tərkibindən çıxdığını bəyan edir.
Digər günlər: 1 sentyabr – 2 sentyabr – 3 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
3 sentyabr: İlk konserv zavodu, İtaliyanın təslim olması
- 1260 — Ərəblər və məmlüklər arasında Ayn-Cəlut döyüşü baş vermişdir.
- 1588 — Gəncə qalası tikdirilib.
- 1783 — Britaniya ABŞ-ın müstəqilliyini tanımışdır.
- 1859 — Şeyx Şamil Dağıstandan Sankt-Peterburqa gətirilmişdir.
- 1912 — Londonda dünyanın ilk konserv zavodu istifadəyə verilmişdir.
- 1943 — II Dünya Müharibəsi: İtaliya İkinci Dünya Müharibəsində təslim olmuşdur.
- 1952 — Türk bayrağı Ağrı dağının zirvəsinə sancılmışdır.
Digər günlər: 2 sentyabr – 3 sentyabr – 4 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
4 sentyabr: Google şirkəti, İlk elektrik lampası
- 1479 — İspaniya Kanar adalarını ələ keçirmişdir.
- 1802 — Alman alimi Georg Fridrix Qrotefend (Georg Friedrich Grotefend) Babil əlyazmalarını tərcümə etmişdir.
- 1882 — Tomas Edison ilk elektrik lampasını təqdim etmişdir.
- 1937 — Millətlər Liqası ərəb və israil dövlətlərinin yaradılması ideyasını bəyənir.
- 1963 — Fransız siyasətçisi Robert Şuman (Avropa Birliyinin banilərindən biri) vəfat etmişdir.
- 1975 — «Çto? Qde? Koqda?» verilişinin ilk buraxılışı.
- 1998 — «Google» şirkətinin əsası qoyulur.
Digər günlər: 3 sentyabr – 4 sentyabr – 5 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
5 sentyabr: İlk benzin nasosu, Əli olmimpiya çempionu
- 1885 — Dünyada ilk benzin nasosu ABŞ-da quraşdırılır.
- 1905 — Rus-Yapon müharibəsinin sonu.
- 1918 — Rusiyada “Qırmızı terror”un başlanğıcı.
- 1950 — Suriyada konstitusiya qəbul edilir.
- 1960 — Məhəmməd Əli olimpiya çempionu oldu.
- 1971 — Kanadada ilk fransızdilli televiziya.
- 1991 — Nelson Mandela Cənubi Afrikanın başçısı oldu.
Digər günlər: 4 sentyabr – 5 sentyabr – 6 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
6 sentyabr: Azərbaycan millisinin ən böyük hesablı məğlubiyyəti qeydə alınmışdır.
.jpg)
- 1716 — Bostonda ilk amerikan mayakı.
- 1852 — İngiltərədə ilk pulsuz kitabxana.
- 1873 — Rus imperiyası Xivə xanlığını işğal edir.
- 1952 — Cenevrədə müəllif hüquqları haqqında beynəlxalq Konvensiya imzalanır.
- 1986 — Ankarada sinaqoqda terror aktı: 21 nəfər həlak olur.
- 1994 — Azərbaycan Respublikası Qəmər adaları ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 1995 — Fransa ilə oyunda Azərbaycan millisi 10:0 məğlub olur.
Digər günlər: 5 sentyabr – 6 sentyabr – 7 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
7 sentyabr: Braziliyada müstəqillik günü, Mozambikdə qələbə günü
- 1812 — Moskvaya yürüş edən Napoleon Rusları şəhərin 70 mil qərbindəki Borodinoda oturaq etdi.
- 1882 — Nyu-Yorkda bir məhəllə elektriklə təchiz olunur.
- 1943 — II Dünya müharibəsi: İtaliya müttəfiqlərə təslim oldu.
- 1953 — Xruşşov SSRİ rəhbəri olur.
- 1956 — BMT köləliyi və qul ticarətini qadağan edən qətnamə qəbul edir.
- 1986 — Çilidə Pinoçet (Pinochet) suiqəsdə məruz qaldi, 5 mühafizəçisi öldü.
- 1992 — Azərbaycan Respublikası Yaponiya ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
Digər günlər: 6 sentyabr – 7 sentyabr – 8 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
8 sentyabr: Qüdsün talanı, Budapeştin fəthi
- 70 — İmperator Titin rəhbərliyindəki Roma ordusu Qüdsü talan etdi.
- 1331 — Stefan Duşan özünü Serbiya kralı elan etdi.
- 1504 — Mikelancelo (Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni) "David" heykəlini tamamladı.
- 1529 — Sultan Süleyman Qanuninin rəhbərliyindəki Osmanlı imperiyası Budapeşti fəth etdi.
- 1636 — ABŞ-ın ən qədim universiteti - Harvard Universiteti yaradılmışdır.
- 1862 — Osmanlı ilə Avropa dövlətləri arasında İstanbul protokolu imzalanmışdır.
- 1886 — CAR-ın ən böyük şəhəri - Yoxanesburqun əsası qoyulmuşdur.
Digər günlər: 7 sentyabr – 8 sentyabr – 9 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
9 sentyabr: İlk aviapoçt xidməti, Kiprin tutulması
- 337 — Roma İmperiyası parçalanmışdır.
- 1570 — Osmanlı ordusu Kipri tutmuşdur.
- 1825 — Bethovenin son konserti olmuşdur.
- 1835 — Fransada senzura: karikatura çəkmək qadağan edilmişdir.
- 1911 — Dünyada ilk dəfə İngiltərədə aviapoçt xidməti meydana gəlmişdir.
- 1944 — Bolqarıstan faşizmdən azad olunmuşdur.
- 1955 — SSRİ və AFR diplomatik əlaqələri bərpa etmişlər.
Digər günlər: 8 sentyabr – 9 sentyabr – 10 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
10 sentyabr: Tunisdə ilk konstitusiya, Romanın işğalı
- 1172 — Misirdə Abbasilər xilafətinin yaranması elan olunmuşdur.
- 1588 — ingilis dənizçisi Tomas Kavendiş (Thomas Cavendish) tarixdəki 3-cü uğurlu dünya səyahətini başa çatdırmışdır.
- 1823 — Simon Bolivar (Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar Palacios y Blanco) Perunun prezidenti elan edilmişdir.
- 1835 — Almaniyada uzunluğu 10 km olan ilk dəmir yolu xətti açılmışdır.
- 1857 — Tunisdə ilk konstitusiya qüvvəyə minmişdir.
- 1932 — Nyu-York metrosunun 3-cü xətti açılmışdır.
- 1943 — II Dünya müharibəsi: Alman ordusu Romanı ələ keçirmişdir.
Digər günlər: 9 sentyabr – 10 sentyabr – 11 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
11 sentyabr: İlk teleqraf xətti işə düşüb, ABŞ-da 11 sentyabr terror aktı baş verib.
- 1823 — İngilis iqtisadçısı David Rikardo vəfat edib.
- 1851 — məşhur pedaqoq, naşir və türkoloq İsmayıl Qaspıralı anadan olub.
- 1853 — İlk dəfə teleqraf xətti işləmişdir.
- 1888 — Torontodakı sənaye sərgisində ilk dəfə olaraq təkrar edilmək üçün insan səsi yazılmışdır.
- 1914 — Rusiya Ordusu Avstriya-Macarıstan üzərində qələbə çalır.
- 1992 — Azərbaycan Respublikası Qana ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
- 2001 — ABŞ-da 11 sentyabr terror aktı: Dünya Ticarət Mərkəzinin əkiz qüllələri və ABŞ Müdafiə Nazirliyinin binası təyyarə hücumlarına məruz qaldı, 2 metro stansiyası yararsız hala düşdü.
Digər günlər: 10 sentyabr – 11 sentyabr – 12 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
12 sentyabr: Marafon döyüşü baş verib. Kolumb dünya səyahətinə başlayıb.
- e.ə.490 — Marafon döyüşü baş verib.
- 1504 — Xristofor Kolumb dünya səyahətinə başlamışdır.
- 1723 — Rus qoşunu Xəzərətrafı rayonları və Bakını işğal edir.
- 1953 — Xruşşov SSRİ-nin rəhbəri seçilmişdir.
- 1966 — Əslən Cənubi Azərbaycandan olan ABŞ vətəndaşı kosmosa gedən ilk qadın Anuşe Ənsari anadan olur.
- 1980 — Türkiyədə ordu hakimiyyəti ələ alır. Cümhuriyyət tarixində III dəfə ordu siyasi hakimiyyətə açıq şəkildə müdaxilə edir.
- 2001 — Yazıçı, tərcüməçi Manaf Süleymanov vəfat etmişdir.
Digər günlər: 11 sentyabr – 12 sentyabr – 13 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
13 sentyabr: Dünya təcili yardım günü; Beynəlxalq Proqramçılar günü.
- 1788 — Nyu-York ABŞ-ın paytaxtı elan edilmişdir.
- 1899 — ABŞ-da ilk avtoqəza baş vermişdir.
- 1901 — Fransada avtomobillərə məcburi surətdə nömrə nişanları verilməyə başlanmışdır.
- 1902 — İngiltərədə ilk dəfə olaraq maddi sübut kimi barmaq izindən istifadə olunmuşdur.
- 1944 — Çan Kay Şi Çinin prezidenti seçilmişdir.
- 1962 — Albaniya Varşava Müqaviləsi Təşkilatından çıxmışdır.
- 1996 — Tupak Şakur qətlə yetirilmişdir.
Digər günlər: 12 sentyabr – 13 sentyabr – 14 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
14 sentyabr: Napoleon ordusu Moskvaya daxil olmuşdur; Vyanada OPEK fəaliyyətə başlamışdır..
- 1812 — Napoleon ordusu Moskvaya daxil olmuşdur.
- 1829 — Ədirnə sülhü imzalanmış, Rusiya-Osmanlı müharibəsi sona çatmışdır.
- 1853 — Türkiyə ilə Rusiya arasında Krım müharibəsi başlamışdır.
- 1867 — Marksın "Kapital" əsərinin ilk cildi işıq üzü görmüşdür.
- 1920 — Cənubi Azərbaycana İranın tərkibində geniş muxtariyyət verilməsi uğrunda mübarizə aparmış inqilabçı Şeyx Məhəmməd Xiyabani vəfat etmişdir.
- 1960 — Vyanada OPEK fəaliyyətə başlamışdır.
- 2006 — İstanbulda türkdilli dövlətlərin xüsusi xidmət orqanları rəhbərlərinin konfransı keçirilmişdir.
Digər günlər: 13 sentyabr – 14 sentyabr – 15 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
15 sentyabr: Kosta-Rika, Salvador, Qvatemala, Honduras və Nikaraquada müstəqillik günü.
- 1835 — Çarlz Darvin "Biql" briqində Qalapaqos adalarına yetişmişdir.
- 1916 — Somm döyüşündə ingilislər dünyada ilk Mark I tankını sınaqdan keçirmişlər.
- 1928 — İngilis mikrobioloq Aleksandr Fleminq dünyada ilk dəfə penisillin əldə etmişdir.
- 1935 — Nürnberq qanunları ilə yəhudilər vətəndaşlıqdan məhrum edilmişlər, Almaniyanın dövlət simvolu svastika olmuşdur.
- 1950 — Koreya müharibəsi: ABŞ öz desantlarını Cənubi Koreyanın İnçxon şəhərinə yerləşdirmişdir.
- 1959 — Nikita Xruşşov sovet liderləri arasında ilk dəfə ABŞ-a səfər etmişdir.
- 1971 — "Qrinpis" təşkilatının ilk aksiyası keçirilmişdir (Alyaskadakı nüvə sınaqlarına qarşı)
Digər günlər: 14 sentyabr – 15 sentyabr – 16 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
16 sentyabr: Meksika müstəqilliyini elan etmişdir; Malayziya dövləti yaradılmışdır.
- 1810 — Meksika İspaniyadan müstəqilliyini elan etmiş və müharibəyə başlamışdır.
- 1859 — Devid Livinqston Nyasa gölünün sahilinə çıxan ilk avropalı olmuşdur.
- 1908 — Uilyam Düran tərəfindən "General Motors" şirkəti təsis edilmişdir.
- 1918 — Qırmızı Bayraq ordeni təsis edilmişdir.
- 1963 — Malayziya dövləti yaradılmışdır.
- 1978 — İranın Tabas şəhərində baş verən zəlzələ 15 min adamın həyatına son qoymuşdur.
- 1999 — Volqodonskdakı terror aktında 19 nəfər həlak olmuşdur.
Digər günlər: 15 sentyabr – 16 sentyabr – 17 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
17 sentyabr: Mavriki kəşf olunmuşdur; Sovet qoşunları Polşa ərazisinə soxulmuşlar.
- 1598 — Holland dənizçiləri Mavrikini kəşf etmişlər.
- 1900 — Avstraliya İttifaqının yaradıldığı elan olunmuşdur.
- 1922 — Berlində dünyada ilk dəfə səsli filmin ictimai nümayişi keçirilmişdir.
- 1939 — Sovet qoşunları demək olar ki, heç bir müqavimətə rast gəlmədən Polşa sərhədlərini keçmiş və onun şərq hissəsini işğal etmişlər.
- 1954 — Yeni Torpaqda sovet nüvə poliqonu yaradılmışdır.
- 1988 — Seulda XXIV Yay Olimpiya Oyunlarının açılışı olmuşdur.
- 1991 — Linus Torvalds Linux əməliyyat sisteminin başlanğıc kodunu nəşr etdirmişdir.
Digər günlər: 16 sentyabr – 17 sentyabr – 18 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
18 sentyabr: Çili müstəqilliyini elan etmişdir; The New York Times qəzeti təsis olunmuşdur.
- 96 — Qədim Romada beş yaxşı imperator dövrü başlamışdır.
- 1793 — ABŞ prezidenti Corc Vaşinqton Kapitolinin bünövrəsinin ilk daşını qoymuşdur.
- 1810 — Çili müstəqilliyini elan etmişdir.
- 1851 — The New York Times qəzeti təsis edilmişdir.
- 1885 — Üzeyir Hacıbəyov anadan olmuşdur.
- 1934 — SSRİ Millətlər Liqasının tərkibinə daxil olmuşdur.
- 1961 — Afrikadakı təyyarə qəzası 16 nəfərin, o cümlədən BMT baş katibi Daq Xammarşöldün həyatına son qoymuşdur.
- 1998 — Domen adlarının və IP-ünvanların idarə olunması üzrə ICANN korporasiyası təsis edilmişdir.
Digər günlər: 17 sentyabr – 18 sentyabr – 19 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
19 sentyabr: Belçikada dünyada ilk gözəllik yarışması keçirilmişdir; Faşist Almaniyası Kiyevi işğal etmişdir.
- 1888 — Belçikanın Spa kurortunda dünyada ilk dəfə gözəllik yarışması keçirilmişdir.
- 1893 — Yeni Zelandiya dünyada ilk dəfə qadınlara seçki hüququ vermişdir.
- 1928 — Nyu-Yorkda Mikki Maus haqqında ilk cizgi filminin nümayişi olmuşdur.
- 1939 — Sovet ordusu Vilnüsu işğal etmişdir.
- 1941 — II Dünya Müharibəsi: Kiyev Faşist Almaniyası tərəfindən işğal olunmuşdur.
- 1952 — Makkartizmin apofeozu: Çarli Çaplin kommunistlərin təəssübünü çəkməkdə ittiham olunmuşdur.
- 1982 — Skott Falman ilk iki smaylın, :-) və :-( smayllarının ideyasını irəli sürmüşdür
Digər günlər: 18 sentyabr – 19 sentyabr – 20 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
20 sentyabr: İlk Kann kinofestivalının açılışı olmuşdur; Bakıda Əsrin Müqaviləsi imzalanmışdır.
- 1519 — Fernan Magellanın ekspedisiyası başlamışdır.
- 1792 — Fransada ərlə arvadın boşanmasına icazə verilmişdir.
- 1918 — Bakı komissarları güllələnmişlər.
- 1946 — İlk Kann kinofestivalının açılışı olmuşdur.
- 1993 — Azərbaycanın Milli Məclisi ölkənin MDB-yə daxil olmasına səs vermişdir.
- 1994 — Bakıda Əsrin Müqaviləsi imzalanmışdır.
- 2008 — Pakistanın paytaxtı İslamabaddakı Marriot mehmanxanasında baş verən terror aktı nəticəsində 53 nəfər həyatını itirmiş, 266 nəfər yaralanmışdır.
Digər günlər: 19 sentyabr – 20 sentyabr – 21 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
21 sentyabr: XI İnnokenti Papa taxtına çıxmışdır; Malta müstəqilliyini elan etmişdir.
- 1676 — XI İnnokenti Papa taxtına çıxmışdır.
- 1792 — Fransada Birinci Fransa Respublikası elan edilmişdir.
- 1922 — ABŞ prezidenti Uorren Hardinq Fələstində yəhudi dövləti yaradılması ideyasını dəstəkləmişdir.
- 1933 — Leypsiqdə reyxstaqı yandırmaqda ittiham olunan kommunistlər üzərində məhkəmə prosesi başlamışdır.
- 1944 — San-Marino antihitler koalisiyasına qoşulmuşdur.
- 1964 — Malta müstəqilliyini elan etmişdir.
- 1999 — Tayvanda baş verən zəlzələdə 2000 nəfər həyatını itirmişdir.
Digər günlər: 20 sentyabr – 21 sentyabr – 22 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
22 sentyabr: Suveren Bolqar Knyazlığı yaradılmışdır; İran-İraq müharibəsi başlamışdır.
- 1908 — Suveren Bolqar Knyazlığı elan olunmuşdur.
- 1921 — Latviya, Litva və Estoniya Millətlər Liqasına qəbul olunmuşlar.
- 1939 — Qırmızı Ordu və vermaxt Brestdə birgə parad keçirmişlər.
- 1951 — İsveçdə ictimai yerlərdə öpüşməyə qadağa qoyulmuşdur.
- 1955 — Böyük Britaniyada kommersiya teleyayımına başlanılmışdır.
- 1980 — İraq qoşunlarının İrana soxulması ilə İran-İraq müharibəsi başlamışdır.
- 1991 — Tacikistanda Kommunist Partiyası qadağan olunmuşdur.
Digər günlər: 21 sentyabr – 22 sentyabr – 23 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
23 sentyabr: Astronom İohann Qalle Neptun planetini aşkar etmişdir; Azərbaycan dili Azərbaycanın dövlət dili elan olunmuşdur.
- 1821 — Yunan inqilabı: qiyamçılar Tripolitsaya daxil olmuş və şəhərin bütün müsəlman əhalisini qətlə yetirmişlər.
- 1846 — Astronom İohann Qalle Urben Leveryenin təlimatlarını əsas götürərək Neptun planetini aşkar etmişdir.
- 1889 — Fusadziro Yamauti Nintendo adlı oyun kartları istehsal edən şirkətin əsasını qoymuşdur.
- 1913 — Fransız təyyarəçi Rolan Qarros tarixdə ilk dəfə Aralıq dənizinin üzəri ilə bir sahildən digərinə uçmuşdur.
- 1923 — Bolqarıstanda Sentyabr üsyanı başlamışdır.
- 1932 — Nəc və Hicaz Krallığı Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı ilə birləşdiyini elan etmişdir.
- 1989 — Azərbaycan dili Azərbaycanın dövlət dili elan olunmuşdur.
Digər günlər: 22 sentyabr – 23 sentyabr – 24 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
24 sentyabr: Məhəmməd peyğəmbər Mədinəyə gəlmişdir; Svazilend BMT-yə üzv qəbul olunmuşdur.
- 622 — Məhəmməd peyğəmbər Məkkədən Mədinəyə gəlmişdir.
- 1801 — Şərqi Gürcüstan Rusiya İmperiyasına birləşdirilmişdir.
- 1852 — Fransız Anri Jiffar dünyada ilk dəfə dirijablda uçuş həyata keçirmişdir.
- 1948 — Honda Motor şirkəti təsis edilmişdir.
- 1968 — Svazilend Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv qəbul olunmuşdur.
- 1998 — Fransanın Lion şəhərində dünyada ilk dəfə insan qolunun köçürülməsi üçün cərrahi əməliyyat yerinə yetirilmişdir.
- 1999 — Beyker-stritdə Şerlok Holmsun abidəsinin açılışı olmuşdur.
Digər günlər: 23 sentyabr – 24 sentyabr – 25 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
25 sentyabr: Əlcəzair xalq demokratik respublikası elan edilir.
- 1396 — Nikopol yaxınlığındakı döyüşdə Birinci Bəyazidin qoşunu səlibçiləri darmadağın edir. Döyüş nəticəsində Bolqarıstan 1878-ci ilədək Osmanlının əyalətinə çevrilir
- 1493 — Kolumb ikinci dəfə Amerikaya səyahətə yola düşür
- 1763 — Rusiyada ilk ictimai xəstəxana
- 1804 — Amerikada ilk insan hüquqları Bəyannaməsi
- 1909 — Fransada dünyada ilk dəfə olaraq aviasiya sərgisi açılır
- 1911 — İtaliya Osmanlı dövlətinə qarşı müharibə elan etmişdir
- 1926 — Ford zavodlarında 5 günlük 8 saatlıq iş rejiminə keçid
- 1932 — Kataloniya muxtariyyət əldə edir
- 1962 — Əlcəzair xalq demokratik respublikası elan edilir
- 1974 — Elm adamları aerozolların ozon təbəqəsini korlaması barədə bəyannamə yaydılar
- 1987 — Qahirədə ilk metronun açılışı
- 1989 — Litva Ali Soveti 1940-cı il sovet işğalını qanunsuz elan edir
- 1999 — Rusiya xarici borca görə dünya lideri olur (160 milyard dolllar)
Digər günlər: 24 sentyabr – 25 sentyabr – 26 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
26 sentyabr: Avropa dillər günü; Nizami Gəncəvi - dahi Azərbaycan şairi, mütəfəkkir anadan olub 1141; Honq Konq Çinin nəzarəti altına keçir 1984;
- 2008 — Azərbaycan qadınlarının III qurultayı keçirilmişdir.
- 1815 — Avstriya, Rusiya və Prussiya Parisdə “Müqəddəs İttifaq” yaradırlar.
- 1887 — Tomas Edison ilk fonoqrafı patentləşdirir.
- 1932 — Türkiyədə Türk Dil Qurultayı toplanmış, ilk dəfə "Dil Bayramı" qeyd edilmişdir.
- 1947 — İngiltərədə fələstinlilərlə yəhudilərin öz gələcəkləri ilə bağlı özlərinin qərar verməli olduqları bəyan edilmiş, Fələstinin boşaldılması qərara alınmışdır.
- 1960 — Kuba rəhbəri Fidel Kastro BMT sessiyaları tarixində ən uzun nitqi söyləyir. Kommunist liderin çıxışı 4 saat 29 dəqiqə davam edir
- 1992 — Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya müdafiə nazirləri Soçidə “Silahlı qüvvələri geri çəkmək haqqında” protokol imzalayırlar
Digər günlər: 25 sentyabr – 26 sentyabr – 27 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
27 sentyabr: Beynəlxalq Turizm Günü; Ümumdünya lal-karlar günü; Norveç hökuməti riyazi tədqiqatlara görə Abel mükafatını təsis etmişdir;
- 1130 — Cənubi İtaliya və Siciliya vahid Siciliya krallığı nda birləşir
- 1534 — I Süleymanın başçılıq etdiyi Osmanlı qoşunu Təbrizi tutmuşdur
- 1791 — Fransa yəhudiləri vətəndaşlıq əldə edirlər
- 1825 — İngiltərədə ilk ictimai dəmir yolu işə düşür
- 1885 — Xarkov da Rusiyanın ilk ali texniki məktəbi açılır
- 1940 — Yaponiya, Almaniya və İtaliya arasında hərbi ittifaq qurulur
- 1960 — Ostankino teleqülləsi nin əsası qoyulur
- 1977 — Çernobıl AES işə düşür
- 2008 — Nyu-Yorkda Azərbaycan, Türkiyə və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin üçtərəfli görüşü keçirilir
Digər günlər: 26 sentyabr – 27 sentyabr – 28 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
28 sentyabr: Beynəlxalq Hüquqi Biliklər Günü; Çinli filosof Konfusi anadan olmuşdur (E.ə.551).
Mündəricat |
[redaktə] Dünyada olan hadisələr
- 1791 - Fransada köləlik ləğv edilmişdir.
- 1864 - Londonda Beynəlxalq Fəhlə Dərnəyi (I İnternasional) yaradılmışdır.
- 1924 - 2 amerikan hərbi təyyarəsi dünya səyahətinə çıxmışdır.
- 1937 - Benito Mussolini və Adolf Hitler Berlində keçirilən tədbirdə söylədikləri nitqlərində sülhə inandıqlarını dilə gətirmişlər.
- 1939 - SSRİ və Almaniya Polşanı bölüşdürmüşdür.
- 1950 - İndoneziya Millətlər Cəmiyyətinə daxil olmuşdur.
- 1958 - Fransada Beşinci Respublikanın Konstitusiyası qəbul olunmuşdur.
- 1995 - Fələstin Azadlıq Təşkilatının (FAT) lideri Yasir Ərəfat ilə İsrailin baş naziri İsxak Rabin Qərb Sahilinın Fələstinin tabeçiliyinə verilməsi üçün razılığa gəlmişlər.
- 2008 - "Formula 1" yarışı ilk dəfə olaraq gecə təşkil olunmuşdur.
[redaktə] Azərbaycanda olan hadisələr
- 1724 -Rusiya İmperiyasının qoşunları İrəvan qalasını zəbt etmişdir.
[redaktə] Doğumlar
- 616 - Cavanşir - Alban hökmdarı, Mehranilər sülaləsindən olan xalq qəhrəmanı (ö. 681).
- 1803 - Prosper Merime - fransız yazıçı
- 1865 - Lui Paster - fransız mikrobioloq
- 1923 - Marçello Mastroyanni - italyan aktyoru
- 1934 - Brijit Bardo - fransız aktrisası
- 1967 - Mira Sorvino - aktrisa
- 1968 - Naomi Uotts - aktrisa
- 1972 - Qvinet Peltrou - aktrisa
- 1987 - Hilari Daff - aktrisa
[redaktə] Ölümlər
- 1865 - Lui Paster, fransız kimyaçı və bioloq.
- 1891 - German Melvill, amerikalı şair və yazıçı, "Mobi Dik" əsərinin müəllifi.
- 1966 - Andre Breton, fransız yazıçı və şair.
- 1970 - Camal Əbdül Nasir, Misir Prezidenti.
- 1984 - Cihat Baban, Türkiyənin keçmiş naziri, qəzetçi, yazıçı.
- 1987 - Sevim Deran, klasik türk musiqisi sənətçısı.
- 1991 - Maylz Devis, amerikalı cazmen.
Digər günlər: 27 sentyabr – 28 sentyabr – 29 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
29 sentyabr: Bakı Dövlət Universiteti təsis edilmişdir (1919-cu il); Yupiterin 12-ci peyki kəşf olunur (1951-ci il).
- 1515 - Fransa və İsveçrə arasında əbədi sülh bağlanmışdır.
- 1650 - Henri Robinson Londonda dünyanın ilk nikah agentliyini açmışdır.
- 1887 - Alman ixtiraçı Emil Berliner tərəfindən qramofon üçün ilk patent alınmışdır.
- 1911 - İtaliya ilə Osmanlı İmperiyası arasında Trablus Qərb muharibəsi başlanmışdır.
- 1916 - Con Rokfeller «Standart oil» şirkətinin əsasını qoymuşdur.
- 1923 - Fələstində ingilis mandatı rəsmən həyata keçirilmişdir.
- 1939 - Polşa əsgərləri geri çəkilmiş və Varşava almanlara təslim olmuşdur.
- 1943 - Tokio məhkəməsi sovet kəşfiyyatçısı Rixard Zorge haqqında ölüm hökmü çıxarır.
- 1958 - Fransada beşinci respublika qurulur.
- 1971 - SSRİ «Luna- 19» kosmik peykini orbitə buraxır.
- 1991 - Haitidə növbəti dövlət çevrilişi baş verir.
[redaktə] Doğumlar
- E.ə.106 - Pompey - Roma sərkərdəsi (ö. E.ə.48)
- 1547 - Mişel de Servantes, ispan yazıçısı, məşhur "Don Kixot" əsərinin müəllifi.
- 1833 - Mir Möhsün Nəvvab, azərbaycanlı şair, rəssam, xəttat və musiqişünas (ö. 1918).
- 1901 - Enriko Fermi, italyan əsilli ABŞ fiziki, "Nobel" mükafatı laureatı.
- 1936 - Silvio Berluskoni, italyan dövlət xadimi, İtaliyanın hal-hazırki Baş naziri
- 1943 - Lex Valensa, Polşa prezidenti, "Solidarnost" hərəkatının lideri.
[redaktə] Ölümlər
- E.ə.48 - Pompey - Roma sərkərdəsi, Misirdə qətlə yetirilib (d. E.ə.106).
- 1902 - Emil Zolya - fransız yazıçı.
- 1967 - Karson Mak Kullerz - amerikalı yazıçı.
Digər günlər: 26 sentyabr – 27 sentyabr – 28 sentyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
30 sentyabr: Beynəlxalq Tərcüməçilər Günü; Sultan Süleyman Qanuni Osmanlı taxtına sahib olur (1520-ci il).
[redaktə] Əhəmiyyətli hadisələr
[redaktə] Dünyada olan hadisələr
- 1472 - Quttenberq Bibliyanı çap edir və bu hadisə tarixə ilk kitab çapı kimi düşür.
- 1618 - I Abbas Səfəvi və Osmanlı hökmdarı Xəlil paşa Mərənddə sülh müqaviləsi imzalayır. Bu müqavilə tarixdə Sərab sülhü kimi tanınır.
- 1630 - Amerikada ilk cinayətkar barədə ölüm hökmü verilir. Adam öldürməkdə təqsirli bilinən Billinqton asılaraq edam edilir.
- 1846 - Massaçuset ştatında həkim Morton ilk dəfə olaraq anesteziya ilə diş çəkir.
- 1882 - Dünyada ilk hidroelektrik stansiyası ABŞ-ın Viskontin ştatında qurulur.
- 1901 - Fransada nəqliyyat vasitələrinin məcburi olaraq dövlət qeydiyyatına alınması başlayır.
- 1902 - Süni ipəyə patent alınır.
- 1913 - Məşhur alman mühəndisi Rudolf Dizel müəmmalı şəkildə həlak olur.
- 1920 - RSFSR və Azərbaycan SSR arasında Moskva müqaviləsi imzalanır.
- 1920 - RSFSR və Azərbaycan SSR arasında vahid ərzaq siyasəti haqqında saziş imzalanır.
- 1938 - Münhen sazişi imzalanır.
- 1947 - Pakistan BMT-yə üzv olur.
- 1949 - Mao Tse Dun Çinin dövlət başçısı seçilir.
- 1954 - Dünyada ilk atom sualtı qayıq ABŞ-ın hərbi arsenalına daxil olur.
- 1958 - SSRİ-də nüvə sınaqları başlayır.
- 1961 - Suriya müstəqilliyini elan edir.
- 1971 - ABŞ və SSRİ mümkün nüvə müharibələrindən yayınmaq haqda müqavilə imzalayırlar.
- 1980 - İsraildə yeni valyuta – şekel tədavülə buraxılır.
- 1981 - Fransada ölüm hökmü ləğv edilir.
- 1991 - Beynəlxalq Tərcüməçilər İttifaqı yaranır. Həmin tarix tərcüməçilər günü kimi qeyd olunur.
- 1992 -Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının məzunu Joze Eduardo dos Santos Anqola prezidenti seçilir.
- 1992 - Azərbaycan qarşılıqlı olaraq Qazaxıstan Respublikasını tanıyır. Qazaxıstan Azərbaycanı 27 avqustda tanımışdı.
- 2005 -Danimarkada islam peyğəmbərinin təsvir edildiyi karikatura qalmaqalı başlayır.
[redaktə] Azərbaycanda olan hadisələr
- 1999 - Bakı Aeroportunun yeni kompleksinin açılışı olur. Aeroport tam beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılır, istənilən tip təyyarəni qəbul edə bilir.
[redaktə] Doğumlar
- 1207 - Cəlaləddin Rumi, şair, filosof (ö. 1273).
- 1920 - Lətif Səfərov, azərbaycanlı aktyor (ö. 1963).
- 1964 - Monika Beluççi, italyan aktrisası.
[redaktə] Ölümlər
- 1950 - Zülfüqar Hacıbəyov, azərbaycanlı bəstəkar (d. 1884).
- 1965 - Əlağa Vahid, azərbaycanlı şair-qəzəlxan (d. 1894).
- 1991 - Səxavət Məmmədov, azərbaycanlı müğənni (d. 1953).
Digər günlər: 29 sentyabr – 30 sentyabr – 1 oktyabr
bax – müzakirə – redaktə – tarixçə
Tarixdə bu gün arxivi
Yanvar – Fevral – Mart – Aprel – May – İyun – İyul – Avqust – Sentyabr – Oktyabr – Noyabr – Dekabr
Hazırda 10:44, Bazar ertəsi, 4 iyun, 2012 (UTC) – Keşi təmizlə
