Xürrəm Sultan
 |
Bu məqalə Osmanlı sultanının xanımı haqqındadır. Rejissor üçün Xürrəm Nəbiyev səhifəsinə baxın. |
| Xürrəm Sultan خرم سلطان |
|
| Aleksandra Lisowska | |
 |
|
| Doğum tarixi: | 1500-1506 |
|---|---|
| Doğum yeri: | Çemerov, Qərbi Ukrayna |
| Vəfatı: | 18 aprel 1558-ci il |
| Vəfat yeri: | İstanbul, Osmanlı İmperiyası |
| Həyat yoldaşı: | Sultan Süleyman Qanuni |
| Uşaqları: | II Səlim, Mehrimah Sultan, Cahangir, Bəyazid ve Mehmed |
Xürrəm Sultan (əsl adı Aleksandra Anastasiya Lisovskaya, Avropada tanınan adı Roksolana, ərəb ölkələrində Karima, d. 1500-1506 — 18 aprel 1558) — Osmanlı dövlətinin 10-cu padşahı Sultan Süleyman Qanuninin həyat yoldaşı və sultan II Səlimin anasıdır.Xürrəm Sultanın iki oğlu Şahzadə Abdullah uşaq, Mehmet isə gənc ikən vəfat etmişdilər.Osmanlı sultanı ilə nikahla evlənmiş ilk Avropalı qadındır.
Mündəricat |
[redaktə] Adı
XVI əsr mənbələrində onun qızlıq adı haqqında etibarlı məlumat yoxdur, lakin sonrakı dövrlərdə, yəni XIX əsr Ukrayna mənbələrində adı "Anastasiya" (Nastya), polyak mənbələrində isə "Aleksandra Lisovska" olaraq verilir. Əsasən Xürrəm Sultan və ya Xürrəm "balsaq" Sultan olaraq bilinir. Avropa dillərində Roksolana, Rokselane, Rozza, Ruziak, türk dilində Xürrəm (fars. خرم – "şən insan"), ərəb dilində isə Karima (ərəb. كريمة – "kübar insan") olaraq istifadə edilib. "Roksolana" onun Ukraynadan gəlmə (dövrümüzdə – Ruslana) ləqəbidir.
[redaktə] Həyatı
XVI-XVII əsr mənbələrinə görə Xürrəm ukraynalı pravoslav keşişinin qızıdır. O, keçmiş Polşa Krallığının bir hissəsi olan indiki Qərbi Ukraynanın Lvov şəhərindən 68 km cənub-şərqdə yerləşən Roqatin şəhərində dünyaya gəlib. 1520-ci illərdə o, Krım tatarları tərəfindən qaçırılaraq əvvəlcə qul ticarəti mərkəzi olan Krım şəhəri Kaffaya gətirilmiş, buradan isə İstanbula aparılmış və Sultan I Süleymanın hərəminə daxil edilmişdir.
[redaktə] Vəfatı
Xürrəm Sultan 18 aprel 1558-ci ildə vəfat etmişdir. O, Süleymaniyyə məscidindəki, Cənnət bağı rəsmini əks etdirən, incə İznik kirəmitindən tikilmiş türbədə dəfn olunmuşdur. Onun türbəsi Süleymanın türbəsiylə bitişikdir.
[redaktə] Qalereya
-
Xürrəm Haseki Sultan (XVIII əsrdə çəkilmiş rəsm)
-
Xürrəm Sultanın 1549-cu ildə Polşa kralı və Litva Büyük Knyazı II Siqizmund Avqusta taxta çıxması münasibətilə göndərdiyi təbrik məktubu
-
Titsian Veçellio, "La Sultana Rossa" adlı tablo
[redaktə] Haqqında yaradılmış əsərlər
- "Moskof Cariye Hürrem" — Demet Altınyeleklioğlunun Xürrəm Sultan haqqındakı romanı.
- 63-cü simfoniya (Yozef Haydn).
- Hürrem Sultan — 2003-cü ildə Türkiyənin Star TV telekanalında yayımlanmış teleserial.
- Muhteşem Yüzyıl — 2011-ci ildə Türkiyənin Show TV telekanalında yayımlanan və I Süleymanın hakimiyyətindən bəhs edən teleserial.
[redaktə] Həmçinin bax
[redaktə] Xarici keçidlər
|
|
||
|---|---|---|
| Şəxslər | II Luis • I Şah Təhmasib Səfəvi • V Karl • Memar Sinan • Andrea Doria • Canbərdi Qəzai |
 |
| Üsyanlar | Canbərdi Qəzai üsyanı • Baba züni üsyanı • Əli bəy Zülqədər |
|
| Ailəsi | Aişə Hafizə Sultan • Xürrəm Sultan • Şahzadə Mustafa • Şahzadə Cahangir • II Səlim • Mahidövran Sultan • Xədicə Sultan • Beyhan Sultan |
|
| Sədrəzəmlər | Piri Məhməd Paşa • Parqalı İbrahim Paşa • Ayaz Məhməd Paşa • Çələbi Lütfi Paşa • Süleyman Paşa • Rüstəm Paşa • Qara Əhməd Paşa • Səmiz Əli Paşa • Sokullu Mehmed Paşa |
|
| Donanma rəhbərləri | Cəfər Ağa • Pulak Mustafa Paşa • Bayram Paşa • Kamankeş Əhməd Paşa • Xeyrəddin Barbarossa • Sokullu Mehmed Paşa • Sinan Paşa • Pialə Paşa |
|
| Yürüşlər | Belqrad · Rodos · Moxaç döyüşü · Vyana · Almaniya · İraqeyn · Korfu · Preveze · Boqdan · Macarıstan · Esterqon · Azərbaycan · Naxçıvan · Zigetvar |
|
