Xorvatlar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Xorvatlar
Ümumi sayı
9 milyon [1] [2]
Yaşadığı ərazilər
Flag of Croatia.svg Xorvatiya 3,977,171 [3]
Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Bosniya və Herseqovina 656,414 (2009)[4]
Flag of the United States.svg ABŞ 401,208 (2000)[5]
Flag of Germany.svg Almaniya 836,600 [6][7]
Flag of Chile.svg Çili 380,000-500,000 [8][9]
Flag of Australia.svg Avstraliya 376,000 [10]
Flag of Canada.svg Kanada 297,050-310,880 [11][12]
Flag of Argentina.svg Argentina 275,000 [13]
Flag of Serbia.svg Serbiya 70,602 [14]
Flag of Austria.svg Avstriya 131,307 [15]
Flag of Brazil.svg Braziliya 127,765 [16]
Flag of France.svg Fransa 150,000 [17]
Flag of Switzerland.svg İsveçrə 90,848 [18][19]
Flag of Slovenia.png Sloveniya 75,642 [20]
Flag of Sweden.svg İsveç 64,900 [21]
Flag of Hungary.svg Macarıstan 55,730 [22]
Flag of Italy.svg İtaliya 41,360 [23]
Flag of South Africa.svg CAR 30,000 [24]
Flag of Montenegro.svg Monteneqro 9,811 [25]
Flag of Romania.svg Rumıniya 8,786 [26]
Flag of Belgium (civil).svg Belçika 1,810 [27]
Dili

Xorvat dili

Dini

Roma Katolik

Qohum xalqlar

Slavyanlar

Xorvatlar (xorv. Hrvati) – Balkanda, başlıca olaraq Xorvatiya (89%) və Bosniya və Herseqovinada (15%) yaşayan cənub slavyan millətidir. Xorvat icmaları həmçinin Qərbi Avropada, ABŞ-da, Cənubi Amerikada, AvstraliyadaYeni Zelandiyada da mövcuddur. Xorvat dilində danışan xorvatlar Roma katolik məzhəbinə aiddirlər.

Tarix[redaktə]

Dalmasiya knyazlığı ilk xorvat dövləti sayılmaqdadır. Belə ki, 852-ci ildə bu dövlətin başçısı knyaz Tripimir özünü xorvatların hökmdarı elan etmişdir. 925-ci ildə isə xorvat hökmdarı Tomislav bütün xorvatları birləşdirərək və Panoniya knyazlığını işğal edərək, dövlət yaratmağa nail olmuşdur.

1102-ci ildə Macarıstanla sülalə ittifaqı yaratmış xorvatlar bu hadisədən sonra macarlaşmaya məruz qalmağa başladılar. 1526-ci ildə baş vermiş Mohaç döyüşündən sonra Macarıstan Krallığının ərazisi Osmanlı və Habsburqlar imperiyaları arasında bölüşdürülmüşdür. Bu vəziyyətdə Avstriya ilə ittifaq bağlamış xorvatlar tədricən alman təsiri altına düşür.

Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Xorvatiya ərazisi panslavyan ideyası altında yaranmış Yuqoslaviya dövlətinin tərkib hissəsinə çevrilmiş, 1939-cu ildən etibarən adı çəkilmiş dövlət çərçivəsində muxtariyyat almışdır.

İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Xorvatiya üzərində hakimiyyəti faşist rejimləri ilə geniş əməkdaşlıq edən ultramillətçi ustaşlar partiyası ələ keçirir. Buna cavab olaraq bir çox xorvat Yuqoslaviya Kommunist Partiyasının yaratdığı partizan hərəkatına qoşulmuş, nəhayət ustaşları ölkədən qovmağa nail olub. Müharibə zamanı həyatını itirmiş xorvatların sayı 40 min – 200 min arasında olduğu güman olunur.

Müharibən sonra Xorvatiya 6 respublikanı birləşdirən Yuqoslaviya Federativ Sosialist Respublikasına daxil olmuşdur. Yosip Broz Titonun vəfatından sonra başlamış demokratizasiya dövrü xorvatların da iştirak etdiyi çoxsaylı etnik toqquşmalarla müşaiyət olunur.

1990-cı ildə Xorvatiya Respublikası müstəqilliyini elan etmişdir. Bu hadisə yenicə yaranmış dövlətin ərazisinə Yuqoslaviya Xalq ordusunun daxil olmasına səbəb oldu. Baş vermiş müharibədə təxminəm 550 min insan tələf olmuşdur. Yenicə yaranmış Bosniya və Herseqovinada öz dövlətini yaratmağa cəhd edən xorvatların iştirakı ilə daha bir müharibə başlamışdır. Nəticədə əsasən xorvatların məskunlaşdığı ərazilər Bosniya və Herseqovina Federasiyasında yer almışdır.

Hökumətin müharibədən sonrakı siyasət ilk növbədə hərbi münaqişələr zamanı ölkəni tərk etmiş mühacirləri geri qaytarmağa yönəlmişdir. 1995-ci ildə bağlanmış sülhün nəticəsi olaraq qaçqınların əksəriyyəti doğma ocaqlarına qayıtmağa müvəffəq olmuşdur.

İstinadlar[redaktə]