Xuan Pons de Leon
| Xuan Pons de Leon | |
| isp. Juan Ponce de León | |
 |
|
| Doğum tarixi: | 1474 |
|---|---|
| Doğum yeri: | Kastilya, İspaniya |
| Vəfatı: | 1521 (47 yaşında) |
| Vəfat yeri: | Havana, Kuba |
| Vəfat səbəbi: | Zəhərli ox ilə vurulmuşdur. |
| Həyat yoldaşı: | Leonor Pons de Lion |
| Fəaliyyəti: | Səyyah |
 |
|
Xuan Pons de Leon (isp. Juan Ponce de León) — ispan səyyah və konkistador.
Xuan Pons de Leon İspaniyanın Valyedolid şəhərində anadan olmuşdur. Gənclik illərində Qranada şəhəri uğrunda aparılan döyüşlərdə fəal iştirak etmişdir. Ponce de Lion Xristofor Kolumbla eyni gəmidə yeni dünya adlandırılan Şimali Amerikaya getmişdir. İspaniya kral ailəsi tərəfindən verilən əmrə əsasən Puerto Rikonun ilk qubernatoru təyin edilmişdir. 1513-cü ildə Florida ştatını kəşf etmişdir. O, Amerika Birləşmiş Ştatlarına gəlmiş ilk avropalı hesab olunur.
Yeni dünya səyahəti[redaktə]
İspaniyola adasının fəth edilməsində yaxından iştirak etdikədən sonra Pons de Leon ispaniyola adasında yaşamağa başlamışdır. Lion adada yaşayan yerli xalqın tez-tez yaxınlığda yerləşən Puerto Riko adası haqqında danışıqlarını eşidirdi. Puerto Riko ekspedisiya təşkil etmək üçün İspaniya kral ailəsinə müraciət etmişdir. Müraciətə müsbət cavab verilməsindən sonra səfər hazırlıqlarına başlamışdır. 1508-ci ildə Puerto Riko adasında ilk ispan məntəqəsi olan Kappara Ponce de Lion tərəfinən salınmışdır. Ponce de Lion adaya gəlməmişdən əvvəl ada yerli qəbilə başçısı Cacique Aqueybana tərəfindən idarə edilirdi. Aqueybana Ponce de Lionu mehriban münasibətlə qarşılamış və ipanların şərəfinə ziyafət təşkil edilmişdir. İspaniyadan gətirilən əlavə qüvvə hesabına Ponce De Lion adada olan nəzarəti ələ keçirmişdir. 1509-cu ildə İspaniya kralı Ponce de Lionu Puerto Riko adasında göstərdiyi xidmətlərə görə onu adanın qubernatoru təyin etmişdir. Puerto Riko adasının yerli xalqı olan Taino xalqı ispanlarlarla ilk vaxtlar yaxşı münasibətlər qurmuşdular. Ancaq sonralar Ponce de Lionun yerli xalqa olan münasibəti dəyişmişdir. Yerli xalq şaxtalarda və hərbi qalaların tikilməsində işlədilirdi.
Qubernator adının geri alınması[redaktə]
Xuan Pons de Leon Puerto Riko qubernatoru seçilməsinin səbəbini, adada tərəfindən aparılan işlərlə əlaqələndirirdi. Ancaq əslində Karib hövzəsində olan bütün ərazilərin idarəs Xristofor Kolumba tapşırılmışdı. 1506-cı ildə Kolumbun ölməsindən 2 il sonra Ponce de Lion adanın qubernatoru seçilmişdir. Bir sıra tarixi mənbələrdə Pons de Leon İspaniya kral sarayında olan əlaqələri hesabına bu vəfizənin aldığı qeyd edilir. Bu hadisədən sonra Xristofor Kolumbun oğlu Dieqo Kolumb İspaniya kral sarayından pozulan hüquqlarının bərpa edilməsinin tələb etdi. O, Karib hövzəsində olan ərazilərin idarəsinin atasından sonra ona gecməli olduğunu sübut etdikdən sonra, Ponce de Lion Puerto Riko qubernatoru vəzifəsindən azad edilmişdir. Ponce de Lion Dieqo Kolumbun rəhbərliyi altında çalışmaq istəmədiyindən Puerto Rikonu tərk etmişdir. Sonrakı illərdə Kubanın şimal ərazilərini kəşf etmiş və kral tərəfindən kəşf edilən əraziləri idarə etmək üçün icazə almışdır.
Floridanın kəşf edilməsi[redaktə]
Pons de Leon şəxsi vəsaiti hesabına 3 gəmi ilə birlikdə 1513-cü ildə yeni dünya səyahətinə başladı. 2 aprel tarixində Floridanın şimal-şərq istiqamətində yerləşən qayalıq ərazidə sahilə çıxmışdır. Ərazilərin Florida adlandırılmasının səbəbi ətrafda çoxlu sayda güllərin olması səbəbindən Ponce de Lion kəşf etdiyi yeri ispan dilindən güllük yer mənasına gələn Flordia qoymuşdur. 1521-ci ildə Pons de Leon əsas səyahətlərindən birinə başlamışdır. 2 gəmi 200 nəfər şəxs və 50 atla səyahətə çıxmış və bir neçə aydan sonra Florida sahillərinə çatmışdır.
Xuan Pons de Leon Florida sahillərində gözlənilmədən Kaluslaların hücumuna məruz qalmışdır. Silahlı mübarizə zamanı zəhərli oxla çiynindən yaralanmışdır. Xuan Pons de Leon Havanaya qayıtdıqdan sonra vəfat etmişdir. Məzarı Old San Juan kilsəsində saxlanılır.
