Xuray (Qusar)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
XURAY
Xəritə
Qusar rayonu
Qusar rayonu
Məlumatlar
Koordinatlar
İnzibati İdarə
Ölkə Azərbaycan
Rayon Qusar rayonu


XurayAzərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə]

Qusarın qədim kəndlərindən biri də Xuraydır. Xuray kəndi Qusar rayonundan 16 km cənub qərbdə, Şahdağının ətəyində, Qusar çayın sağ sahilində, dəniz səviyyəsindən 1200 m hündürlükdə, Əniğ dərəsi adlanan yerdə yerləşir.

Qusar maili düzənliyində tez-tez təsadüf olunan arxeoloji tapıntılar Əniğ dərəsindəki 9 kəndin: Əniğ, Zindanmuruq, Kuzun, Yuxarı Ləgər, Suvacal, Xuray, Cağar, Çətkün və Ləzənin (Onlardan yalnız üç kənd azərbaycanlı kəndidir. Xuray, Ləgər, Suvacal) qədim zamanlardan mövcudluğunu təsdiq edir. Bu zonada ilk yaşayış məskənləri Əniğ Və Xuray olduğu kənd ağsaqqallarının yekdil fikridir. Kəndin qədimliyini onun dörd tərəfdən əhatə edən köhnə qəbiristanlıqlar sübut edir.

Xuray kəndi hazırda yerləşdiyi yerindən bir az yüksəklikdə olub. Qədim dövrlərdə "Cıraqlar", "Marl yurd" kimi yurd yerlərində məskən salmış yerli əhali təxminən 500 il əvvəl – təbii fəlakətdən, yadelli basqınlardan qurtulmaq üçün qədim məskənlərini yeni yurd yeri – bərəkətli torpaqları və bol sulu bulaqları olan yamaca – Qusarçayın hövzəsinə tərəf enmişdilər. Beləliklə, orada "Xuray"ın yeni təməli qoyulur.

1996-cı illərdə Xurayın "Bağlar" adlanan ərazisində, ora yaxın digər yerlərdə əkin işləri aparılarkən orada qədim dövrlərə aid nizə başlıqları, silaha oxşar alətlər tapılır. Bununla da Xurayın qədimliyi bitmir. Belə ki, kəndin mərkəzində olan köhnə qəbirstanlıqdakı məzar daşları XIX əsrin axırlarına təsadüf olunur.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə]

Xuray dəniz səviyyəsindən 1200 m yüksəklikdə yerləşir. Kəndin qərb tərəfdən Şahdağı, şimal və cənubda hündür meşəli yüksəkliklə örtüldüyü üçün havası sərin və rütubətli olur. Buna görə də orda yay sərin, qış soyuq keçir.

Əhalisi[redaktə]

Kəndin əhalisi azərbaycanlılardır. Deylənlərə görə Əhali orta əsrlərdə Ərəbistan və orta Asiyadan köçüb gələn əhalidir. Əhalinin məşğuliyyəti əkinçilik və maldarlıq olub. Sonradan kənddə meyvəçilik də inkişaf edib.

Təhsilin vəziyyəti[redaktə]

Kənddə Şəhid Rubər Səfərəliyevin adını daşıyan orta məktəb fəaliyyət göstərir. 2008-ci ildə H. Əliyev fondu tərəfindən kənddə yeni 18 sinifli tam orta məktəb tikilib camaatın istifadəsinə verilmişdir. Məktəbin məzunlarından xarici ölkələrdə təhsil alan gənclər var. Şagirdlər olimpiadada uğurlu nəticə göstərirlər.

Mədəniyyəti[redaktə]

Kənddə mədəniyyət evi, kitabxana, tibb məntəqəsi, poçt şöbəsi fəaliyyət göstərir.

Abidələri[redaktə]

Kənddə XVIII əsrə aid məscid, iki müqəddəs pir, qaçaq mağaraları və asma körpü var. Azərbaycanfilmin istehsalı olan "Tütək səsi" filmindəki İ körpü bu kənddə yerləşir.

İstinadlar[redaktə]