Yardımlı rayonu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Disambig.svg Bu məqalə Yardımlır rayonu haqqındadır. Yardımlı şəhəri üçün Yardımlı səhifəsinə baxın.
Yardımlı
A-Yardimli.PNG
İqtisadi rayon Lənkəran iqtisadi rayonu
Ərazi 667.2 km²
Əhali 61 527 (2013) nəfər
Əhali sıxlığı 92 nəfər/km²
Nəqliyyat vas. kodu 65
Telefon kodu 994 25
Poçt kodu (Mərkəzi PŞ) AZ 6500
Yaşayış məntəqələrinin sayı 88
İcra başçısı Sevindik Hacağa oğlu Hətəmov[1]
İnternet saytı Rəsmi veb saytı

YardımlıAzərbaycan Respublikasında rayon. İnzibati mərkəzi Yardımlı şəhəridir.


Yardımlı Vərgədüz dairəsi kimi 1921-ci ildən 1930-cu ilədək Lənkəran qəzasının tərkibində olmaqla Azərbaycan SSR-nin inzibati-iqtisadi ərazisi olmuşdur. 1930-cu ildən 1938-ci ilədək Vərgədüz rayonu kimi qeydə alınmışdır. 1938-ci ildən Yardımlı rayonu kimi Azərbaycan SSR-nin inzibati ərazisi olmaqla 1991-ci ilədək bu tərkibdə qalmışdır. Yardımlı inzibati ərazi kimi 1918-1920-ci illərdə AXC-nin tərkibində olmuşdur. 1991-ci il 18 oktyabr Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında Konstitusiya aktı qəbul edildiyi tarixdən sonra Yardımlı müstəqil Azərbaycan Respublikasının inzibati ərazisi-rayonudur.

1930-cu ildə təşkil edilmiş və 1938-ci ilədək Vərgədüz adlandırılmış indiki Yardımlı rayonu B.Budaqovun fikrinə görə VIII əsrin sonlarından Ural-Volqa çayları arasında yaşamış peçeneqlərin qədim mənbələrdə erdim/erdem kimi qeyd olunmuş tayfasının adından və mənsubiyyət bildirən –li şəkilçisindən ibarətdir. XII-XIII əsrlərdə Şimali Qafqazdan qıpçaqların Azərbaycana gəlişində peçeneqlər də iştirak etmişlər. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, erdem tayfası da peçeneqlərlə Azərbaycana bu vaxt gəlmişlər.

Coğrafi mövqeyi[redaktə]

Yardımlı rayonu Azərbaycanın cənub-şərq hissəsində, dağlıq ərazidə yerləşir. Yardımlı rayon İran İslam Respublikası və Azərbaycan Respublikasının Lerik, Masallı və Cəlilabad rayonları ilə həmsərhəddir. Cənubdan Lerik rayonu ilə sərhədinin uzunluğu 40 km, Şərqdən Masallı rayonu ilə 11 km, Şimal-şərqdən Cəlilabad rayonu ilə isə 20 km-dir. Şimal və Qərbdən qonşu İran İslam Respublikası ilə dövlət sərhədinin uzunluğu 96 km-dir.

Relyefi[redaktə]

Təbiəti[redaktə]

İqlimi[redaktə]

Əhalisi[redaktə]

AzStat-ın 1 yanvar 2013-cü il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən rayonda 61.527 nəfər əhali yaşayır.[2]

Etnik tərkibi[redaktə]

Etnik
qrup
15-22 yanvar, 1970-ci il sa.[3] 17-24 yanvar, 1979-cu il sa.[4] 12-19 yanvar, 1989-cu il sa. 27 yanvar-3 fevral, 1999-cu il sa.[5] 13-22 aprel, 2009-cu yıl sa.[2][6]
Sayı  % Sayı  % Sayı  % Sayı  % Sayı  %
cəmi 27 705 100% 34 026 100% 39 932[7] 100% 49 039 100% 58 073 100%
Oğuz türkləri|azərbaycanlı 27 247  % 33 397 98.15% 49 001 99.92% 58 067 99.99%
rus 323  % 390 1.15% 24 0.05% 3 0.01%
ukraynalı 67  % 131 0.38% 10 0.02% ... ...
tatar 6  % 8 0.02% 1 0.00% ... ...
ləzgi 6  % 24 0.07% ... ... ... ...
erməni 23  % 17 0.05% ... ... ... ...
avar ... ... 5 0.01% ... ... ... ...
gürcü 8  % 5 0.01% ... ... ... ...
yəhudi 6  % ... ... ... ... ... ...
dağ yəhudisi 1  % ... ... ... ... ... ...
tat 1  % ... ... ... ... ... ...
digər 17  % 49 0.14% 3 0.01% 3 0.01%

Görkəmli şəxsləri[redaktə]

Sabir Rüstəmxanlı - Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədri, Milli Məclisin deputatı, xalq şairi, istiqlalçı deputat;
Mirmahmud Mirəlioğlu - Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, istiqlalçı deputat;
Mətləb Mütəllimli - Sosial Ədalət Partiyasının sədri, istiqlalçı deputat, keçmiş baş prokror əvəzi;
Fəzail İbrahimli - Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini, Milli Məclisin deputatı;
Samir Əsədli - Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini;
Musa Qasımlı - Milli Məclisin deputatı.
İbrahim Yusifzadə - Milli Məclisdə şöbə müdiri.
Mir Şahin Ağayev - ANS Şirkətlər Qrupunun vitce-prezidenti.
Əlövsət Əliyev - Keçmiş polis rəisi.
Firudin Gilarbəyli - Qorqud Partiyasının sədri.
Anar Yusifoğlu - İTV-də depertament rəhbəri.
Elman Eldaroğlu - "Yardımlı" Cəmiyyətinin sədri.

İstinadlar[redaktə]

  1. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi - Normativ Hüquqi aktların vahid internet elektron bazası: S.H.Hətəmovun Yardımlı rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı
  2. 2,0 2,1 Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: Yardımlı rayonu
  3. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Население Ярдымлинского района (по переписи 1970 года) + Распределение русских и украинцев по административно-территориальным единицам Азербайджанской ССР (по переписи 1970 года, без Нагорно-Карабахской АО) + Распределение евреев и горских евреев по административно-территориальным единицам Азербайджанской ССР (по переписи 1970 года, без Нагорно-Карабахской АО)
  4. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Население Ярдымлинского района (по переписи 1979 года) + Распределение русских и украинцев по административно-территориальным единицам Азербайджанской ССР (по переписи 1979 года, без Нагорно-Карабахской АО)
  5. Population statistics of Eastern Europe: Ethnic composition of Azerbaijan by 1999 census
  6. Population statistics of Eastern Europe: Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census
  7. Демоскоп Weekly (еженедельная демографическая газета. Электронная версия): Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность населения союзных республик СССР и их территориальных единиц по полу. Источник: Всесоюзная перепись населения 1989 года. ТОМ 1. Часть 1. Таблица 3. Численность наличного населения союзных и автономных республик, автономных областей и округов, краев, областей, районов, городских поселений и сел-райцентров.

Xarici keçidlər[redaktə]

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: يارديملى