Redaktə Prometey

{{Yunan tanrıları 
| şəkil 1                   = Heinrich fueger 1817 prometheus brings fire to mankind.jpg
| şəkil 1 məlumat           = Prometey insanlara odu gətirir
| şəkil 1 miqyası           = 250
| Mifologiya                = Yunan
| Həyatı                    = <!-- Həyatı  -->
| Adının izahı              = <!-- Adının izahı -->
| [[yunan dili|yun.]]       = <!-- Ad -->Προμηθεύς
| [[lat.]]                  = <!-- Ad -->
| Digər mədəniyyətlərdə     = <!-- Digər mədəniyyətlərdə prototipi-->
| Yeri                      = <!-- Yeri -->
| Fəaliyyəti                = İnsanların xilaskarı
| Mənşəyi                   = Titan
| Haqqında                  = <!-- Haqqında olan mənbə --> 
| Sülalə                    = [[Titanlar]]
| Atası                     = <!-- Atasının adı -->[[İapet]]
| Anası                     = <!-- Anasının  adı  -->[[Klimena (okeanida)|Klimena]]
| Qardaşı                   = [[Atlant (mifologiya)|Atlant]], [[Epimetey]], [[Menetiy]] ([[Hesiod]]a görə)
| Bacısı                    = <!-- Bacısınin adı -->
| Arvadı                    = <!-- Həyat yoldaşınin adı -->
| Uşaqları                  = <!-- Uşaqlarının adı -->
| Dəfn olunduğu yer         = <!-- Dəfn olunduğu yer (ölkə, şəhər və s.) -->
| Əlaqədar qeydlər          = <!-- Onunla əlaqədar qeydlər -->
| Əlaqədar personajlar      = <!-- Onunla əlaqəli personajlar -->
| Əlaqədar hadisələr        = <!-- Onunla əlaqədar hadisələr  -->
| Atributları               = Od
| Xarakterik cizgiləri      = <!-- Xarakterik cizgiləri -->
| şəkil 2                   = Moreau – Prometheus.jpg
| şəkil 2 məlumat           = Qafqaz dağlarında zəncirlənmiş Prometey
| şəkil 2 miqyası           = 250
}}

'''Prometey''' ({{lang-gr|Προμηθεύς}} eyni zamanda Promefey mənası qabağı görən ya sonranı düşünən) qədim yunan mifologiyasında <ref>Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.337-340, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.3. С.155-157</ref> insanların dostu və onları tanrıların özbaşnalığından qoruyan [[titanlar|titan]] [[İapet]] və Klimenanın (Apollodora görə),<ref>Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 2, 3 далее</ref> ya Femida və Heyin (Esxilə görə),<ref>По Евфориону, сын Геры и титана Евримедонта</ref> ya da [[Hera]] və titan Yevrimedontun oğlu. Hesiona onun həyat yoldaşı olmuşdur<ref>Эсхил. Прикованный Прометей 560</ref>.

== İapet nəsli ==
{{İapet nəsli}}

== İnsan nəsli ==
Yunan mifologiyasına görə çox-çox qədim zamanlarda, Yer üzündə ancaq ölməz tanrılar yaşayırmış. Tanrılar insanları və digər məxluqları yaradıb yer üzünə səpələmək qərarına gəlirlər. 
Rəvayətə görə Prometey insanları torpaqdan yapmış, [[Afina (mifologiya)|Afina]] isə onlara nəfəs vermişdir.<ref>Гесиод, подложный фр.382 М.-У.; Лукиан. Прометей 13</ref>. 
Tanrı [[Zevs]] titan İapetin oğlanları olan Prometeyə və [[Epimetey]]ə yaradılmış insanlara və məxluqlara gözəllik və qüvvə payalamağı tapşırır. Bölgü apararkən Epimetey bütün yaraşıq və quvvəni heyvanlara paylayır. Paylarına heç nə düşməyən insanlar isə köməksiz qalırlar.

== Odun oğurlanması ==
Prometey insanların dostu olduğundan bu ədalətsizliyi aradan qaldırmaq məqsədilə Afinadan müdrikliyi, [[Hefest]]in emalatxanasından isə odu oğurlayaraq insanlara verir. Odun köməyi ilə insanlar qızınmış və yaşayıb-törəyə bilmişlər. Prometeyin bu hərəkəti tanrı Zevsin hiddətinə səbəb olur. O, Prometeyi cəzalandırmaq məqsədilə onu Qafqaz dağlarının zirvəsində zəncirləməyi tapşırır. Burada qartal onun [[qaraciyər]]ini didib yeyərmiş. Hər dəfə onun didilmiş qaraciyərinin yerini yenisi tutarmış. Beləliklə, Prometey otuz il ərzində əzab çəkərək qaraciyərini qartala yedirtmişdir.

Başqa bir rəvayətə görə, Zevsin hiddətinə digər bir hadisə səbəb olmuşdur. Belə ki, qurbanvermə mərasimində Prometey öküzün ət və içalatını dərisinə bükür, sümüklərini isə yağ və piyin içində gizlədir. Seçim zamanı Zevsin payına sümüklər, insanların payına isə ət və içalat düşür. Bundan hiddətlənən Zevs onu cəzalandırır. Beləliklə ənənəyə görə insanlar qurban kəsilmiş heyvanın ətini özləri yeyir sümük və piyini isə yandırrırlar.

== İstinadlar ==
{{İstinad siyahısı}}

== Mənbə ==
* Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., ISBN 960-540-118-5
* Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, ISBN 978-88-476-2283-8
* Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
* Менелаос Стефанидис, Яннис Стефанидис, ГРЕЧЕСКАЯ МИФОЛОГИЯ, БОГИ ОЛИМПА, Издательство "СИГМА", 2009,  Lekanidi St.30, GR-173 43 Athens, Greece ISBN 978-960-425-078-3

== Həmçinin bax ==
{{Qədim yunan mifologiyası}}

[[Kateqoriya:Titanlar]]