Məzmuna keç

"Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040" Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası

Keçid əlavə et
Vikipediya, azad ensiklopediya
"Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040" Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası
İmzalanma tarixi 14 yanvar 2026
Orijinal dil Azərbaycan dili
İmzalanma yeri Azərbaycan Bakı, Azərbaycan
Müəllif Azərbaycan hökuməti
İmzalayanlar İlham Əliyev
Vikimənbədə elektron versiyası

"Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040" Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası — 14 yanvar 2026-cı ildə Azərbaycan hökuməti tərəfindən qəbul edilmiş sənəd.

Konsepsiya Azərbaycan dili, davranış və bilik mədəniyyəti, ədəbiyyat, incəsənət və mədəni irs, milli və mənəvi dəyərlər, tolerantlıq, fərdilik və əlçatanlıq kimi Azərbaycan mədəni dəyərlərinə yönələcək.[1] Milli-mənəvi dəyərlərin qorunub saxlanılması, eləcə də mədəniyyət sahəsində sistemli və davamlı inkişafı təmin edən müasir mədəni modelin formalaşdırılması konsepsiyanın məqsədləri arasındadır.[2] İslahatlar çərçivəsində "e-mədəniyyət" portalının yaradılması, beləliklə, mədəniyyət sahəsində dövlət informasiya resurslarını inteqrasiya etmək və ya əlaqələndirmək və vahid kommunikasiya siyasətini həyata keçirmək nəzərdə tutulmuşdur.[3]

Azərbaycan Mədəniyyət naziri Adil Kərimli hesab edir ki, "Azərbaycan Mədəniyyəti — 2040" strategiyası Azərbaycanın regional prioritetlərini uzunmüddətli milli çərçivəyə inteqrasiya edəcək, bu konsepsiyanın Azərbaycan kimliyinin qorunmasını təmin etməsi və eyni zamanda Bakıda və Respublikanın hər yerində mədəni infrastrukturu modernləşdirməsi gözlənilir.[4] Azərbaycan Xalça Muzeyinin direktoru Əminə Məlikovaya görə, konsepsiyada, mədəni diplomatiya xüsusi dövlət tapşırıqlarının sistemi kimi təyin edilmişdir. Azərbaycanın xaricdəki mədəni irsinə maraq da dövlətin məsuliyyəti olaraq konsepsiyada qeyd edilmişdir.[5]

Planlaşdırılması

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Konsepsiyada "Azərbaycanın mədəniyyət dəyərləri" aşağıdakıları əhatə edir:
1. milli-mənəvi dəyərlər;
2. tolerantlıq;
3. Azərbaycan dili;
4. fərdilik və özünəməxsusluq;
5. əlçatanlıq;
6. dövlət rəmzlərində təsbit edilən dəyərlər;
7. tarixi şüur, dövlətçilik, milli həmrəylik;
8. hüququn aliliyi, ədalətlilik, bərabərlik, azadlıq və digər ümumbəşəri dəyərlər.

Konsepsiyanın mətni

"Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040" konsepsiyasının həyata keçirilməsi 2026–2030-cu illəri, 2031–2035-ci illəri və 2036–2040-cı illəri əhatə edən 3 mərhələdən ibarət olacaq. Konsepsiya Azərbaycan dili, davranış və bilik mədəniyyəti, ədəbiyyat, incəsənət və mədəni irs, milli və mənəvi dəyərlər, tolerantlıq, fərdilik və əlçatanlıq kimi Azərbaycan mədəni dəyərlərinə yönələcək.[1] Milli-mənəvi dəyərlərin qorunub saxlanılması, eləcə də mədəniyyət sahəsində sistemli və davamlı inkişafı təmin edən müasir mədəni modelin formalaşdırılması konsepsiyanın məqsədləri arasındadır. Konsepsiya da nəzərdə tutulan tədbirlərin əlaqələndirilməsi Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinə tapşırılmışdır. Mədəniyyət Nazirliyi ildə bir dəfə konsepsiyanın icra vəziyyəti ilə bağlı Azərbaycan Prezidentinə məlumat təqdim etməlidir.[2]

Konsepsiyada nəzərdə tutulan tədbirlərin əlaqələndirilməsi Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinə həvalə edilmişdir. Konsepsiyanın icrasının yoxlanması İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi tərəfindən həyata keçiriləcək.[2]

İslahatlar çərçivəsində "e-mədəniyyət" portalının yaradılması, beləliklə, mədəniyyət sahəsində dövlət informasiya resurslarını inteqrasiya etmək və ya əlaqələndirmək və vahid kommunikasiya siyasətini həyata keçirmək nəzərdə tutulmuşdur.[3] Konsepsiyanın digər bir məqsədi də Azərbaycan dövlətinin beynəlxalq imicinə, tarixinə və mədəniyyətinə qarşı aparılan mənfi təbliğatın qarşısını almaq və neytrallaşdırmaqdır.[6]

Konsepsiyaya görə, Azərbaycanın "yumşaq gücü"nün artırılması üçün mədəni diplomatiyadan istifadəyə çağırış edilir, Azərbaycan dövlətinin yumşaq gücünün artırılması hədəflənir. Digər bir məqsəd isə Azərbaycan dilinin yayılma coğrafiyasının genişləndirilməsi üçün tədbirlər görülməsidir.[7]

İcrası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

6 aprel 2026-cı ildə "Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040" konsepsiyası əsasında Mədəniyyət Nazirliyində islahatlar həyata keçirilmişdir. Konsepsiya əsasında optimallaşdırmadan sonra Strateji inkişaf və kommunikasiya, həmçinin Tədbirlər və incəsənət layihələrinin idarə edilməsi adlı iki yeni şöbə və Maliyyə monitorinqi və auditi adlı yeni sektor yaradılmışdır. Beləliklə, nazirliyin yeni strukturunda 13 şöbə, 4 sektor formalaşmışdır. Məqsəd nazirlikdə idarəetmənin təkmilləşdirilməsidir.[8]

Təhlili

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Azərbaycan, Pakistan və Türkiyə liderləri Azərbaycan musiqiçiləri ilə birlikdə Laçın konsertində. Azərbaycan Xalça Muzeyinin direktoru Əminə Məlikovaya görə, konsepsiyada mədəniyyətin açıq şəkildə yumşaq gücün bir vasitəsi olaraq vurğulanması çox vacibdir.[5]

Azərbaycan Mədəniyyət naziri Adil Kərimli hesab edir ki, "Azərbaycan Mədəniyyəti — 2040" strategiyası Azərbaycanın regional prioritetlərini uzunmüddətli milli çərçivəyə inteqrasiya edəcək, bu konsepsiyanın Azərbaycan kimliyinin qorunmasını təmin etməsi və eyni zamanda Bakıda və Respublikanın hər yerində mədəni infrastrukturu modernləşdirməsi gözlənilir.[4]

Azərbaycan Xalça Muzeyinin direktoru Əminə Məlikovaya görə, konsepsiyada, mədəni diplomatiya xüsusi dövlət tapşırıqlarının sistemi kimi təyin edilmişdir. Azərbaycanın xaricdəki mədəni irsinə maraq da dövlətin məsuliyyəti olaraq konsepsiyada qeyd edilmişdir. Buna görə də, dünyanın vacib muzeylərində Azərbaycan guşələri və uzun müddətli Azərbaycan sərgiləri keçirilməlidir. Konsepsiya həm də mütəxəssislərin və diasporun rolunu vurğulayır. Məlikovaya görə, konsepsiyada mədəniyyətin açıq şəkildə yumşaq gücün bir vasitəsi olaraq vurğulanması çox vacibdir.[5]

10 fevral 2026-cı ildə qeyri-hökümət təşkilatları toplaşaraq, "Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040" strategiyasını müzakirə etmişdilər. Konfrans zamanı iştirakçılar konsepsiyanın məqsədlərinə çatmaq üçün strategiyaları təhlil edən, sistemli mədəniyyət-elm yanaşmasına əsaslanan fəaliyyət planını əks etdirən bəyannamə qəbul etmişdilər. Plan Azərbaycan kimliyi ideologiyasına, Heydər Əliyevin irsinə və İlham Əliyevin ideya və göstərişlərinə əsaslanır.[9]

Qafqazinfonun analizinə görə, konsepsiyada "bilgi mədəniyyəti" anlayışının istifadə edilməsi vacibdir. Bu, Azərbaycan üçün yeni anlayışdır, sadəcə bilik əldə etmək deyil, biliklə davranmaq, onu dəyərləndirmək və tətbiq etmək mədəniyyətidir.[10]

Tamamilə erməni tədqiqatçılardan ibarət olan[11] "monumentwatch.org" saytı konsepsiyanı tənqid etmişdir.[12]

Xronologiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • 14 yanvar 2026-cı il — qəbul edilməsi
  • 2026–2030-cu illər — birinci mərhələ
    • 6 aprel 2026-cı il — Mədəniyyət nazirliyində struktur islahatları
  • 2031–2035-ci illər — ikinci mərhələ
  • 2036–2040-cı illər — üçüncü mərhələ

Vikimənbədə

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Həmçinin bax

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 ""Azerbaijani Culture – 2040" concept to feature three stages". İstifadə tarixi: 28 mart 2026.
  2. 1 2 3 "The President approves the "Azerbaijani Culture - 2040" Culture Concept". İstifadə tarixi: 28 mart 2026.
  3. 1 2 "Azerbaijan to establish "e-culture" platform under Culture–2040 strategy". 14 aprel 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 mart 2026.
  4. 1 2 "Adil Karimli: 'Azerbaijan Culture - 2040' is a vital document". 15 aprel 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 mart 2026.
  5. 1 2 3 "Amina Melikova: 'The Key Task of Cultural Diplomacy is to Establish Azerbaijan's Presence in the Global Cultural Space'". 7 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 mart 2026.
  6. ↑ "Azerbaijan to develop joint action plan to prevent negative propaganda against country". 16 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 mart 2026.
  7. ↑ ""Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040" Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası" (PDF). İstifadə tarixi: 18 fevral 2026.
  8. ↑ "Mədəniyyət Nazirliyində struktur DƏYİŞİKLİYİ". 12 aprel 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 aprel 2026.
  9. ↑ "Cultural experts convene in Baku to advance 'Azerbaijani Culture-2040' vision [PHOTOS]". 10 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 mart 2026.
  10. ↑ "Azərbaycanın mədəniyyət siyasətində yeni mərhələ başlayır". 13 aprel 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 aprel 2026.
  11. ↑ "Who we are". 24 aprel 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 aprel 2026.
  12. ↑ "Artsakh in the "Azerbaijani Culture – 2040" Concept". 9 may 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 aprel 2026.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=%22Azərbaycan_Mədəniyyəti_–_2040%22_Azərbaycan_Respublikasının_Mədəniyyət_Konsepsiyası&oldid=8953861"