Çörək

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Çörək
pane
Assorted bread.jpg
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Çörəkxəmiri bişirilməsi ilə əldə olunan un məmulatı. Bu xəmirə çox vaxt duz, birləşdirici maddələr, qıcqırdıcı və bəzi çörək növlərinə isə günəbaxan, xaşxaş və başqa bitki tumları da əlavə edilir. Tumlar çörəyin üzərində bəzək kimi də istifadə edilə bilər.

Çörək ayrıca da yeyilir. Çox vaxt onu yağla, mürəbbə, bal və ya pendirlə yeyirlər. Avropa arasında müxtəlif ət deli hazırlanmış yeməklər olan çörəyə tez-tez rast gəlinir. Bu buterbrod adlanır. Çörəkdən sendviç üçün də istifadə edilir.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çörəyin tarixi bəşəriyyətin yarandığı gündən başlayır.

Bu gün dünyanın elə bir ölkəsi yoxdur ki, orada aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı çörəklə bağlı əlamətlərə rast gəlinməsin. Tarixi mənbələrdə İraqın şimalında tapılan ilk mədəni buğdanın eramızdan əvvəl onuncu minilliyin ikinci yarısına aid olması göstərilir. Mənbələrdə həmçinin eramızdan əvvəl 2–3-cü minillikdə Misirdə 3 buğda növünün əkildiyi qeyd olunur. Azərbaycanda da aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı daşlaşmış buğda növləri eramızdan əvvəl 6–7 minilliyə aid edilir. Bu müqəddəs nemətə ehtiram həm folklorda, həm də ədəbiyyat da öz əksini daim tapıb.

Azərbaycanda müxtəlif çörək növləri bişirilir: təndir çörəyi, lavaş (yuxa, yayma), fətir, nazik, qalın, kətə, mayasız çörək (cır çörək) – xörəkli çörəyi, bəyim çörəyi, qoz çörəyi, badam çörəyi və s.

Dünyanın ən bahalı çörəyi İspaniyanın Alqotosin kəndində Pan Pina çörəkxanasında 150 dollara satılan qızıl kəpəkli çörəkdir.

Çörək növləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çörək dünyada ən geniş yayılmış qida sayılır.Müxtəlif ölkələrdə yerli xalqlar özlərinin aşağıdakı milli çörək növlərini bişirillər :

  • Bazlama (Türkiyə)
  • Bresel (Almaniya)
  • Brioş (Normandiya, Fransa)
  • Çapati (Hindistan)
  • Lavaş (Qafqaz)
  • Маssa (İsrail)
  • Pide (Türkiyə)
  • Pita (Yaxın Şərq)
  • Pissа (İtaliya)
  • Tortilya (Мекsiка)
  • Folar (Portuqaliya)
  • Fransız bageti (Fransa)
  • Qara çörək (Rusiya)
  • Saç əkməyi (Türkiyə)
  • Təndir-nan (Orta Asiya)
  • Vestfal çörəyi (Almaniya)
  • Yuха|Yuха (Azərbaycan)

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]