Çətirvari evkalipt

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Çətirvari evkalipt
Eucalyptus tereticornis flowers, capsules, buds and foliage.jpeg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Sıra:Mərsinçiçəklilər
Fəsilə:Mərsinkimilər
Cins:Evkalipt
Növ: Çətirvari evkalipt
Elmi adı
Eucalyptus tereticornis
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
IPNI  ???

Çətirvari evkalipt (lat. Eucalyptus tereticornis) — mərsinkimilər fəsiləsinin evkalipt cinsinə aid bitki növü.

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Avstraliya qitəsi və yeni Qvineyada yayılmışdır. Avstraliyada şimali Kvinslend, Tambo çayının sahili və Viktoriyanın şərq sahillərində geniş plantasiyaları vardır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 45 m və gövdəsinin diametri 1,8 m olan ağacdır. Gövdəsinin qabığı hamar, ağımtıl-sarı rəngli, xallı, nisbətən sərtləşən və töküləndir. Oduncağı tünd qırmızı, düz təbəqəli, sərt və möhkəm, sudan ağırdır. Yarpaqların uzunluğu 10-20 sm, eni 1,2-2,5 sm, tünd yaşıl, mərkəzi damarlanması dəqiq, yan damarlanması qövsvaridir. Yetkin fərdlərin yarpaqları spiralvari olub, saplaqlı, tünd yaşıl və üst səthi parlaq, damarlanması eynidir. Çiçək çətiri qınlı, silindrik və ya yığcam olub, uzunluğu 10-14 mm-dir. Çətirdə 5-12 çiçək yerləşir, çiçək saplağı 11-15 mm, qönçələri nazik, ayaqcıqları buynuzvari və ya konusvari, uzunluğu 5-11 mm, eni 4-5 mm, qapaqcığı konusvaridir. Çiçək yatağı 1,5-2,5 dəfə borucuqdan uzun, köndələn yerləşmiş paralel məsamələri vardır, vəziləri iri həcmli, yumurtavari olub, tozcuğun arxa sahəsində yerləşir. Tozcuğun saplağı 5-6 mm uzunluqda, 3-4 mm enində, qabarıq, bizvari, enli, çıxıntılı diski vardır. Meyvəsi uzunsov və ya şarvaridir.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Rütubətli sahələrdə, çay kənarlarında, qumluqlarda bitir. İstiyə davamlıdır, günəş şüasına dözür.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Dendrologiya İnstitutunda, Lənkəranda təcrübə sahələrində sınaqdan keçirilmişdir. Bir çox rayonlarda mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Tərkibində efir yağı vardır. Tək əkinlərdə istifadəsi məqsədyönlüdür.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.