Çaak
| Çaak | |
|---|---|
| Chaahk | |
 | |
| Mifologiya | mayya |
| Cinsi | kişi[d] |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Çaak, Çak və ya Çaki[1] (mayya. Chaahk) — mayya mifologiyasında yağış,[2] göy gurultusu, şimşək[3] və fırtına[4] tanrısı.
Təsvir
[redaktə | vikimətni redaktə et]
Çak, qulaqlarının üstünə dəniz qabıqları taxırdı. Onun uzun, çıxıntılı bir burnu var idi. Ağzının hər küncündən qıvrılmış zəli formasında çıkıntıları, bir əlində ildırımları simvolizə edən baltası var idi.[3]
İnanc
[redaktə | vikimətni redaktə et]Çak xüsusilə Meksikanın Yukatan bölgəsində əhəmiyyətli sayılırdı. Digər əsas Mayya tanrıları kimi, Çak da dörd tanrı şəklində, yəni Çaklar olaraq da təcəssüm etdirilirdi. Bu dörd tanrı kompasın dörd istiqaməti və onlara uyğun rənglərlə əlaqələndirilirdi:
- Ağ – Şimal,
- Qırmızı – Şərq,
- Qara – Qərb,
- Sarı – Cənub.
Çak həmçinin kənd təsərrüfatı və bərəkət ilə əlaqələndirilirdi. O, yağış və küləklərin hökmdarı kimi tanınırdı. Senotlar, quyular, çaylar və bulaqlar kimi mühüm su mənbələrinə o nəzarət edirdi. Səmanın hökmdarı olan bu tanrı, Şibalbanın Kamasots adlı tanrısının düşməni hesab olunurdu. Çak mehriban, lakin qabaqcadan təxmin edilə bilməyən bir tanrı kimi düşünülürdü.[4]
Qurbangətirmə
[redaktə | vikimətni redaktə et]Çak çox geniş yayılmış hörmət və inanca sahib idi; insanlar onun və dörd ikinci dərəcəli çakların rəğbətini qazanmaq üçün dua edir və qurbanlar verirdilər. Post-Klassik dövrdə, Çiçen-İtsa şəhərində insan qurbanı vermək yağış tanrısı ilə əlaqələndirilmişdi. Qurbanların əllərini və ayaqlarını tutan kahinlərə də "çaklar" deyilirdi. Post-Klassik dövrdə, Mayya və Toltek xarabalıqlarında tapılan uzanıqlı vəziyyətdə olan və Çak-Mul adlandırılan bu heykəllərin də yağış tanrısını təmsil etdiyi düşünülür. İspan fəthindən sonra, Çaklar xristian müqəddəsləri ilə əlaqələndirildi və tez-tez at belində təsvir olunmağa başlandı.[2]
Həmçinin bax
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ Atakişiyeva, Leylaxanım. MƏDƏNİYYƏT TARİXİ VƏ NƏZƏRİYYƏSİ (PDF) (az.). Bakı: Sabah nəşriyyatı. (2008), 2010. 147. ISBN 5-86106-104-1. 2022-07-06 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2025-09-23.
- 1 2 "Chac". Britannica. Archived from the original on 3 avqust 2025. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2025.
- 1 2 "Maya Gods and Goddesses". Maya Archaeologist. Archived from the original on 14 aprel 2025. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2025.
- 1 2 "The Mayan Pantheon: The Many Gods of the Maya - Chac". World History Encyclopedia. Archived from the original on 11 sentyabr 2025. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2025.