Çin cır limonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Çin cır limonu
Schisandra chinensis
Schisandra sinensis.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Ranqsız:Angiosperms
Sıra:Austrobaileyales
Fəsilə:Schisandraceae
Yarımfəsilə:Schisandroideae
Cins:Schisandra
Növ: Çin cır limonu
Elmi adı
Schisandra chinensis (Turcz.) Baill.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  
EOL  
GRIN  
IPNI 
TPL 

Çin cır limonu Çin cır limonu, Çin şizandrası (lat. Schisandra chinensis) — schisandra cinsinə aid bitki növü.

Arealı[redaktə | əsas redaktə]

Çin cır limonu Rusiyanın Uzaq Şərqindən Çinin şimalı və Yaponiyanın mərkəzi hissələrinə qədər yayılmışdır. [1]

Botaniki təsnifatı[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 8 m-ə qədər olub, sarmaşan bitkidir. Şar formada, qırmızı rəngli, ikitoxumlu giləmeyvəyə malikdir. Toxumları sarı rəngdədir. Bitki iyun ayından başlayaraq çiçək açır, meyvələri sentyabr-oktyabrda yetişir. Yabanı halda Mancuriyanın iriyarpaq meşələrində, xüsusən meşələrin qalın yerlərində və çay kənarlarında geniş yayılmışdır. Bitkinin meyvələrindən həm təzə dərilmiş, həm də qurudulmuş halda istifadə edilir. Qurudulmuş meyvələri tünd qırmızı rəngdə olub, turş dada malikdir. Meyvələrinin tərkibində 10 %-ə qədər şəkər, alma turşusu, 1 %-ə qədər limon turşusu və 250-300 mq % C vitamini vardır. Göstərilənlərdən başqa meyvələrinin tərkibində 0,3 %-ə qədər, toxumlarında isə 1 %-ə qədər xoş ətirli efir yağı olur.

Schisandra sinensis.jpg
Korean.tea-Omijacha-02.jpg

Çin cır limonunun meyvələri becərilən əsil limon kimi xoş ətirli iyə malikdir. Min cır limonunun meyvələrindən, eləcə də toxumlarından müasir təbabətdə cövhər [tiktura], tablet və poroşok şəklində zəiflikdə və yorğunluqda sinir sisteminin tonusunu artıran və orqanizmin ümumi fəaliyyətini yaxşılaşdıran dərman kimi istifadə edirlər. Meyvələrinin lət hissəsindən duru ekstrakt da hazırlanır ki, onun quşüzümü ekstraktını əvəzedici kimi işlədirlər. Cır limonun meyvəsi qanazlığında, avitaminozda, fiziki və zehni yorğunluqda çox faydalıdır.

Deyilənləri nəzərə alaraq son illərdə Azərbaycanın subtropik rayonlarında bu qiymətli bitki müvəffəqiyyətlə becərilir.

Sinonim[redaktə | əsas redaktə]

Şəkilləri[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Çin cır limonu:Plants of the World Online saytında takson barədə məlumat. (ing.)
  2. Çin cır limonu:''The Plant List saytında takson barədə məlumat. (ing.)

Çin cır limonu:''The Plant List saytında takson barədə məlumat. (ing.)