Çinar (ağac)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bakıdakı Əhməd Cəmil küçəsində uzunömürlü çinar ağacı

Çinar — Çinarkimiklər fəsiləsindən olan bitkidir. Latınca "Platanaus", [1] rus dilində "Платан", "Чинар" adlanır. Yüngül, möhkəm, gözəl cizgili oduncağından faner, parket və s. hazırlanır. Dekorativ ağac kimi yaşıllaşdırmada istifadə edilir. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki kimi Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmişdirdir. Azərbaycan florasında Barmaqyarpaq çinar növü vardır. Mərkəzi Nəbatat Bağının təcrübə sahəsində əkilib becərilir.

Bir çox növləri şəhər yaşıllaşdırmasında istifadə edilən qiymətli dekorativ bitkilərdir.

Yayılması və ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Bu bitkiyə Şimal yarımkürəsində, əsasən Aralıq Dənizində, Şimali Amerikada, Orta və Kiçik Asiya, həmçinin cənub-qərbi və Mərkəzi Avropada yayılmış təxminən on xəzan və həmişəyaşıl növ daxildir. Çinar ağaclarına Qafqazda, KrımdaUkraynada (Zakarpatye, Kiyev, Zaporojye, Lvov, Nikolayev, Xerson, Odessada) rast gəlinir.

Botanik təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Çinar ağacları sıx geniş kronaya malik iriyarpaqlı ağaclardır. Yaşıl-boz laylı qabıqla örtülü, silindrik formalı güclü gövdəyə (50 m-a qədər hündürlük, 18 m-a qədər dairəsi) malikdir.

Maraqlı faktlar[redaktə | əsas redaktə]

Çinar ağacları çox uzun müddət yaşayır. Ən onlardan böyük və ən qədimi Türkiyədə Bosforda Buyukdere vadisində böyüyür. Onun hündürlüyü 50 metr, gövdənin çevrəsi 42 m, gövdənin diametri 13,4 metr və yaşı 2300 ildən çoxdur.

Egey dənizində Kos adasında gövdənin çevrəsi 18 m və hündürlüyü 36 m olan unikal çinar ağacı bitir. Hesab edirlər ki, onun 2 min il yaşı var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Sunset Western Garden Book . 1995. pp. 606–607.