Çinin ətraf mühiti

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Çinin ətraf mühiti (Çin: 中国 的 环境) müxtəlif biotalar, iqlimgeologiyadan ibarətdir. Sürətli sənayeləşmə, əhali artımı və ətraf mühitin zəif nəzarəti bir çox ekoloji problemə və geniş miqyaslı çirklənməyə səbəb olmuşdur. [1]

Geologiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çin ərazilərinə görə 4-cü böyük ölkədir, buna görə geoloji cəhətdən müxtəlif bir ölkədir. Çin geologiyası bir neçə hissəyə bölünə bilər, loess platosu, allüvial Şərqi Çin düzənlikləri, Yangzi çayının cənubundakı dağlıq bölgələr və s.

Biota[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vəhşi təbiət[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çin vəhşi təbiətin müxtəlif mənzərəsinə ev sahibliyi edir. Dünyanın zəngin təbiətə malik ölkələrindən biri hesab olunur. Bir çox heyvan növü Çin üçün endemikdir.

Flora[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çin, 30.000-dən çox bitki növü ilə yerli olan müxtəlif bir floraya malikdir.

İqlim[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çin hökumətinin iqlim dəyişikliyi ilə bağlı mövqeyi mübahisəlidir. Çin Kioto Protokolunu təsdiqlədi, lakin saziş şərtlərinə görə istixana qazı emissiyalarını məhdudlaşdırması tələb olunmur.

Çinin qorunan əraziləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çində qorunan ərazilərin müxtəlif formaları mövcuddur. Hər bir qorunan ərazi növü ya milli, ya əyalət səviyyəsində qorunur.

Ekoloji məsələlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sürətli sənayeləşmə, əhali artımı və ətraf mühitin zəif nəzarəti Çində geniş miqyaslı çirklənmə kimi bir çox ekoloji problemə səbəb oldu.[2] 2013-cü ildən etibarən əhəmiyyətli bir sənayeyə malikdir və kömürlə istilik əldə etməsi qış aylarında son dərəcə yüksək çirklənməyə səbəb olur. 2013-cü ilin Yanvar , ən böyük sağlamlıq riski yaradan hissəciklər, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının 25-dən çox olmayan təlimatları ilə müqayisədə Pekində bir kubmetrə görə 993 mikroqrama qədər yüksəldi.[3] Dünya Bankının hesablamalarına əsasən dünyanın ən çirkli 16 şəhəri Çində yerləşir. Jared Diamonda görə Çinin ətraf mühit problemlərinin altı əsas kateqoriyası bunlardır: hava çirkliliyi, su problemləri, torpaq problemləri, yaşayış mühitinin məhv edilməsi, biomüxtəlifliyin itkisi və meqa layihələr.[4] Diamond ayrıca əlavə etdi, "Çin, təbii fəlakətlərin tezliyi, sayı, dərəcəsi və ziyanına görə diqqət çəkir". Bu kimi məlumatlardan sonra Çinli vətəndaşların çoxu hava çirkliliyinin ağciyər xərçənginin artmasına səbəb olub-olmadığını düşünməyə başladı. Bu sual Çində vətəndaşların çirklənmiş havada təhlükəli hissəciklərlə nəfəs almaqdan qorunmaq üçün davamlı olaraq üz maskaları taxmasına səbəb oldu. Bəzi mütəxəssislər bunun bununla razılaşır, digərləri isə kifayət qədər dəlil olmadığını söyləyirlər. Çinin ağciyər xərçəngi nisbəti bütün dünya ağciyər xərçəngi xəstələrinin 32%-ni əhatə edir. Bu vaxt Çində ağciyər xərçəngi artdıqca mədə, yemək borusu və uşaqlıq boynu xərçəngi kimi xəstəliklər üzrə statistika xeyli azaldı.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]