Çoxbağlılar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Çoxbağlılar
Harpaphe haydeniana 001.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: İlkağızlılar
Ranqsız: Ecdysozoa
Tip: Buğumayaqlılar
Dəstə: Çoxbağlılar
Elmi adı
Polydesmida
uselang=az}}
[{{fullurl:commons:Special:Search/Polydesmida|uselang=az}} Şəklin VikiAnbarda
axtarışı]
BEABS   7140

Çoxbağlılar dəstəsi (lat. Polydesmida)-Buğumayaqlılar tipinin İkicütayaqlılar sinfinə aid olan dəstə

Xarici quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Bu dəstəyə aid olan çoxayaqlıların bədəni təsbeh şəklindədir. Seqmentlər arasında ensiz bağlar vardır. Yaşlılarda buğumların sayı sabitdir (19-20); gözləri yoxdur, yeddinci seqmentin birinci cüt ayağı qonopodi rolunu oynayır. [1]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Çoxbağlıların Polydesmidae fəsiləsinin nümayəndələrində bədənin bel hissəsinin səthi yastılanmışdır. Bədən seqmentlərinin kənarları çox qırağa çıxır. Bu boz çoxayaqlılar daha çox rütubətli yarpaqlı meşələrdə yaşayırlar. Stronqilozomlar (Strongylosomidae fəsiləsi) meşələrdə və rütubətli çəmən torpaqlrında yaşayırlar. Onları seqmentlərinin dəyirmi forması fərqləndirir. Azərbaycanda çoxbağlıların 9 növü aşkar edilmişdir. Zaqatala rayonunda – Brachydesmus bidentatus Gol., Qazaxda – Br.karawaewi Lohm., Qəbələdə – Poludesmus abchasius Att., Kiçik QafqazdaGəncədə – Brachydesmus karawaewi Lohm., Gədəbəydə – Brachydesmus talyschanus Lohm. tapılmışdır. Lənkəran zonasının torpaqlarında 6 növ polidesmid aşkar edilmişdir. Burada sarı torpaqlarda tapılan Brachydesmus talyschanus Lohm. istisnasız olaraq meşə örtüyü, döşənəkdə və torpaqda yaşayır. Dağ-meşə qonur torpaqlarda, eləcə də dənli bitkilər əkinləri altında olan çəmən-qəhvəyi torpaqlarda Strongylosoma lencoranum Att. qeydə alınmışdır (Səmədov, Bababəyova, Rəhmanov, 1972). Polidesmidlər bitki qalıqlarının parçalanmasında fəal iştirak edirlər. [2]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda Zaqatala, Qazax, Qəbələ, Kiçik Qafqaz, Gəncə, GədəbəyLənkəran zonasında yayılıb. [3]

Təsnifatı[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Buğumayaqlılar

Sarı qırxayaqlar

Qalxancıqdaşıyanlar

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Representative diversity of Polydesmida
Asiomorpha coarctata (Paradoxosomatidae), an Asian species widely introduced by humans  
Eutrichodesmus aster (Haplodesmidae) from Vietnam, with unusual mid-dorsal crests  
A species of Xystodesmidae from the United States showing aposematic coloration  
An paradoxosomatid from China, with reduced paranota  

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004
  2. Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004
  3. Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004