Ölüm düşərgəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Holokost xəritəsi: Nasist ölüm düşərgələri, qara bölgələrdəki ağ kəllələrlə işarələnmiş, SS tərəfindən Almaniya və işğal edilmiş Polşada qurulmuşdular, 1942

Kütləvi qırğın düşərgələri (ölüm düşərgələri və ya öldürmə mərkəzləri kimi də tanınır) Nasist Almaniyası tərəfindən İkinci Dünya Müharibəsində Holokost zamanı milyonlarla yəhudini sistematik şəkildə öldürmək üçün qurulmuşdur. Digər etnik qruplar, məsələn, polyaklar, müharibədəki sovet əsirləri və qaraçılar, ölüm düşərgələrində öldürüldülər. Ölüm düşərgələrindəki qurbanlar əsasən qaz kameralarında öldürülürdülər. Cinayətlər ya bu məqsəd üçün tikilən daimi obyektlərdə, ya da qaz sobalarında baş verirdi. Auschwitz-Birkenau və Majdanek kimi bəzi nasist həbs düşərgələri, 1945-ci ildə müharibənin sonundan əvvəlki dövrdə ikili bir məqsədə xidmət edirdi: zəhərli qazlarla qurbanların intensiv şəkildə məhv edilməsi və ölüm ehtimalı çox yüksək olan şəxsləri ciddi şəkildə işlətmək.

Qurbanları qatarla sabit müəssisələrə aparmaq və qurbanları kollektiv şəkildə məhv etmək fikri nasistlərin T4 evtanaziya proqramı zamanı əqli və fiziki qüsurlu xəstələrə qarşı aparılan təcrübələrlə ortaya çıxdı. Bu təcrübələr nasistlərin istehsal etdiyi zəhərli qazlarla aparılmışdı. Qazla öldürmə texnologiyası bir çox fərqli etnik qrupdan olan insanlara qarşı uyğunlaşdırıldı, inkişaf etdirildi və tətbiq olundu; Yəhudilərin öldürülməsi əsas məqsəd idi və düşərgələrdə öldürülənlərin 90%-i yəhudilər idi. Avropadakı yəhudilərə qarşı edilən bu soyqırım Nasist Almaniyasının yəhudi məsələsinə son həll yolu idi. 11 milyon insanın öldürüldüyü bu soyqırım bu gün Holokost olaraq bilinir.

Qırğın düşərgələri həmçinin Almaniyanın kukla dövləti olan Müstəqil Xorvatiya Dövləti tərəfindən də istifadə edilmişdi. 1941-1945-ci illər arasında faşist Ustaşa rejimi dövründə bu düşərgələrdə serblər, yəhudilərqaraçılar, müxalif xorvatmüsəlman bosniyalılar öldürüldü.