Ömər Əliyev

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Ömər Osman oğlu Əliyev səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ömər Əliyev
Ömər Osman oğlu Əliyev
Ömər Əliyev (1999).jpeg
Doğum tarixi: 10 may 1900(1900-05-10)
Doğum yeri: Koraoba, Astara, Lənkəran qəzası, Bakı quberniyası, Romanov Flag.svg Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi: 8 iyun 2004 (104 yaşında)
Vəfat yeri: Tüləgüvan, Astara rayonu, Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Vəfat səbəbi: Uzun sürən xəstəlik
Atası: Osman Əliyev
Anası: Şinənaz Əliyeva
Həyat yoldaşı: Sevgül Əliyeva
Bibixanım İsayeva
Uşaqları: Osman Osmanov
Cəbrail Osmanov
Ceyran Əliyeva
Zərbanu Əliyeva
Tuğra Əliyeva
Nazilə Əliyeva
Fərail Əliyev
Rəfail Əliyev (1960-2009)
Fəzail Əliyev
İlqar Əliyev
Vətəndaşlıq: Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Peşələri: Fəhlə, qaravulçu
Milliyyəti: Azərbaycanlı
Dini: İslam
Təhsili: Burzubənd kənd məktəbi (orta)
Təltifləri: "İgidliyə görə" medalı "Berlinin alınmasına görə" medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 60 illiyi" yubiley medalı "Əmək veteranı" medalı
Vətən Müharibəsi Ordeni
MilitaryVeteranRibbon.png
Ömər Əliyev

Ömər Əliyev (d. 10 may 1900[1] - ö. 8 iyun 2004, ) — Uzunömürlü, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, xeyriyyəçi.

Döyüşlərdə göstərdiyi şücaətlərə görə, Berlinin fəthində iştirak etdiyinə və digər xidmətlərinə görə müxtəlif medal və ordenlərlə təltif olunmuşdur. Yaşadığı rayonun təsərrüfat sahəsində əvəzsiz xidmətləri olmuş, qabaqcıl təsərrüfatçı və arıçı olmuşdur.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ömər Əliyev 1900-cü il may ayının 10-da Bakı quberniyasının, Lənkəran qəzasındakı Koraoba (indiki Tüləgüvan) kəndində kasıb bir ailədə doğulmuşdur.[2]

Ömər Əliyevə anasını görmək nəsib olmayıb. Atasını isə çox tez, 6 yaşına çatmamış itirmişdir. Atasını itirdikdən sonra əmiləri[3] ilə birgə yaşama məcburiyyətində qalmışdır. Burzubənd kənd məktəbini ikinci sinifə qədər oxumuşdur.

Tarixdə mart soyqırımlarının Astara ərazisində baş verməsi barədə heç bir məlumata rast gəlinməsə də Ömər Əliyev 1918-ci il mart soyqırımlarının canlı şahidi olduğunu və Astara rayonundakı "Ağ körpü" adlanan ərazidə, onlarla insanın öldürüldüyünü bir neçə dəfə qeyd etmişdir. Sonralar bu hadisənin baş verməsini, kəndin bir neçə yaşlı nümayəndəsi də təsdiq etmişdir. Tarix elmləri doktoru, professor Anar İsgəndərov isə "Azərbaycanda türk-müsəlman soyqırımı probleminin tarixşünaslığı 1918-1920-ci illər" adlı əsərində bunu bir daha sübut etməyə çalışır: "Astara bolşevik əsgərləri tərəfindən topa tutularaq darmadağın edildi, əhalinin əksəriyyəti yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur oldu. Xəzər dənizi sahilində Qızılağac ilə Lənkəran arasındakı müsəlman kəndləri "Aleksandr Candar" gəmisindən top atəşinə tutuldu. Yanvarda başlanan bu qırğınlar martda daha da şiddətləndi."[4]

Ömər Əliyevə atalıq etmiş əmisi Həsənverdi (Həsən) Əliyevin dünyadan köçməsi 1930-ci illərə təsadüf etmişdir Azərbaycanın bir çox ərazilərində olduğu kimi həmçinin indiki Astara rayonu ərazisində də sosial-iqtisadi durumun stabil deyil, qaçaqlar əhaliyə divan tuturdu. Xüsusilə Şahsevənlərin, (şahsəfənlər) cənubdan Azərbaycan-İran sərhədini aşıb əraziləri taladığı bir dövr olduğundan, kənddə başsız qalmış ailələr, uşaqlar və qadınlar sahibsiz buraxılmırdı və bu səbəbdən də əmisinin həyat yoldaşı və onun 5 övladına baxmaq Ömər Əliyevin öhdəsinə düşmüşdür. Sonralar iki oğul övladı, Osman və Cəbrail dünyaya gəlmişdir. Öz övladları ilə yanaşı himayəsində olan bütün uşaqların, o dövrdə "fuzi" adlanan peşə ixtisas məktəblərinə və digər təhsil müəssələrinə cəlb olunmasına şərait yaratmış, lakin Həsənverdi Əliyevin üçüncü övladı Qədini öz yanında saxlayıraq və ona atasının adını soy ad kimi vermişdir. (Qədi Osmanov)

Böyük Vətən müharibəsi[redaktə | əsas redaktə]

Ömər Əliyev müharibə illərində

Almaniyanın Sovet ittifaqına qarşı 22 iyun 1941-ci ildə başladığı müharibədə 640 min nəfərdən artıq azərbaycanlı müharibəyə səfərbər olunmuşdur[5] ki bunlardan biri də 1942-ci il 19 yanvarda Sovet ordusu sıralarına səfərbər olunmuş Ömər Əliyev idi. Özünün müharibə haqqında danışdığı xatirələr və bu xatirələrlə üst üstə düşən tarixi məlumatlara əsasən, Qafqaz döyüşü[6] Stalinqrad döyüşülərində, Ukraynanın, Moldovanın, Rumıniyanın və Bolqarıstanın azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə fəal iştirak etmişdir. Dunay çayı ətrafında gedən döyüşlərdə alman faşistləri üzərində qazanılan qələbədə Ömər Əliyevin xüsusi xidməti olmuşdur.

Ömər Əliyev 1942-ci il, May-İyun aylarında cənub cəbhəsində yer almış və həmin il Stalinqrad döyüşünə qatılmışdır. 1942-ci ilin Oktyabr ayında alman faşistləri tərəfindən əsir alınmışdır. Əsirlikdən qaçmış və daha sonra 213-cü ehtiyat alaya qoşulmuşdur. Sonralar 244-cü atıcı diviziyanın 907-ci atıcı alayına köçülümüşdür. 1944-cü ildə 907-ci alayla Dunay çayını keçərək Moldovanın, Rumıniyanın və Bolqarıstanın azad olunmasında iştirak etmişdir. Dunay çayını keçmək uğrunda gedən döyüşdə, sovet əsgərləri almanlar tərəfindən şiddətli atəşə tutulmuş, hücum əmri heç bir halda yerinə yetirilməmiş və şiddətli atəş üzündən bütün əsgərlər hücum əmrindən boyun qaçırmışdr. Belə olan halda Ömər Əliyev sürünərək pulemyotunu, çay üzərindəki körpüyə qaldırmış və cavab atəşi açmağa başlamışdır. Uzun müddət tək başına döyüşdükdən sonra Ömər Əliyev, onlarla alman faşistini qəhrəmancasına məhv etmişdir. Nəhayət sovet qoşunu Ömər Əliyevi tək buraxmamaq üçün onun arxası ilə gəlməyə başlamşdr. Bu məharətinə görə Ömər Əliyev xüsusi təşəkkürnamə və "İgidliyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. 1944-cü il sentyabrın sonlarında isə 244-cü atıcı divizyanın daxilində Kazanlık, Yambol və Burqas şəhərlərinə gəlmişdir. O, bütün döyüşlərdə özünü bacarıqlı döyüşçü və mərd azərbaycanlı kimi göstərərək fəqrlənmişdir. Öz döyüş yoldaşları ilə birgə 1941-1945-ci illər müharibəsinin od-alovundan keçərək azğın faşistləri geri qovmuş, möhtəşəm qələbənin qazanılması yolunda saysız igidliklər göstərmişdir. [7]

Müharibədən sonrakı həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ömər Əliyev müharibədən sonrakı həyatını, öz doğma vətəninin çiçəklənməsinə, daima inkişaf etməsinə və ona böyük hörmət bəsləyən xalqının xoşbəxt yaşamasına həsr etmişdir. Gənclərin hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsi işindəki fəaliyyəti hər an böyük rəğbətlə qarşılanmışdır. O, öz inanılmaz gücü və istedadı sayəsində Kijəbə qəsəbəsinin iqtisadiyyatının dirçəlməsində müxtəlif tövhələr vermişdir.

1963-cü ildə inşa edilmiş Koraoba kənd məktəbi

Təsərrüfatçılıqda və iqtisadi həvəsləndirmədə əvəzsiz rolu olmuşdur. Məhz onun kimi yorulmaz insanların fəaliyyətinin nəticəsi idi ki, o dövrdə Astara rayonu sitrus meyvələrinin ixracı üzrə ön sıralarda yer almışdır.

İlk sitrus meyvələrinin əkini zamanı Ömər Əliyev ən yaxşı sort narıngi gətirmək üçün Gürcüstana göndərilmişdir. "Lenin adına Sovxoz"da fəhlə işlədiyi müddətdə "Staxonovçu Ömər" ləqəbini almışdır.[8] Təsərrüfatda sitrus meyvələri ağaclarının əkilməsi üçün qazıntı işlərində bir gündə on səkkiz norma olduğu halda Ömər Əliyev tək başına bir saata yeddi norma yerinə yetirərək respublikanın ən qabaqcıl fəhlələrindən birinə çevrilmişdir. Hesablamalara görə o, bir günə dörd fəhlənin normasını yerinə yetirirmiş. Bunula Ömər Əliyev rayon tarixində rekord nəticəyə imza atmışdır. Bu səbəbdən səkkiz fəhlənin toplam maaşı ilə təmin edilirmiş. "Lenin Ordeni"nə layiq görülməsi planşardırıldığı halda bəzi insanların müxtəlif bəhanələri sayəsində Ömər Əliyev bu ordenlə təltif olunmamış və hətda sonradan ona ayırılan aylıq maaş qeyd olunduğundan iki dəfə az verilmişdir.

Müharibənin bitməsinin ilk illərində Ömər Əliyev tək başına 1 hektar əraziyə paxla əkərək əldə etdiyi bütün məhsulu kənddə olan kimsəsiz və müharibədə vaildeyinlərini itirmiş uşaqlara sərf etmişdir. Kənddə ibtidai məktəbin açılmasında başlıca təşəbbüsü olmuş və 1963-cü ildə üç sinifli məktəb binasının tikintisində təmənnasız iştirak etmişdir. Himayə etdiyi uşaqların təhsil almasına böyük şərait yaratmışdır. O dövrlərdə kənddə yol olmadığından kənd camaatı üçün ərzağı şəxsən özü gətirər və paylayarmış. Kənddə su problemini aradan qaldırmaq üçün heç kəsin maddi və fiziki köməyi olmadan kəndin mərkəzində su quyusu qazmış və kənd camaatının istifadəsinə vermişdir. İndiyədək kənd sakinləri tərəfindən bu su quyusuna böyük tələbat var.

Kiçik yaşlarından həyatın çətin sınaqıları ilə üz-üzə qalan Ömər Əliyev təkbaşına böyüyüb ərsəyə çatmış, yaşadığı cəmiyyət içində layiqli hörmət qazanmış bir insan olmuşdur. Xalq tərəfindən kəndin müdafiəçisi və himayədarı, köməksizlərin əlac yeri hesab olunmuşdur. Ömər Əliyev, yaşadığı kəndin ən nüfuzlu şəxsiyyəti kimi şöhrət qazanmışdır. Ömründə heç bir xüsusi təhsil almamış, lakin millətinə, xalqına köməkdən, rahatlıq tapan Ömər Əliyev eyni zamanda tarixin xalqa bəxş etdiyi tarixi bir şəxsiyyət olmuşdur. O, bütün həyatını yalnız xalqına, kasıb təbəqələrə və kimsəsiz insanlara həsr etmişdir. Yaşadığı kənddən hələ neçə-neçə yeni nəsil Ömər Əliyev məktəbindən faydalanacaqdır.

10 övladdan, 30 nəvəyə sahib olmuşdur.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Doğum tarixi tam dəqiq deyildir.
  2. Bəzi mənbələrdə 1901-05-ci illər arası, bəzi sənədlərdə 1910-cu il, bəzi sənədlər də isə 1913-cü il doğumlu göstərilir.
  3. Əmiləri: Mahmud, Cümşüəli, Allahverdi, Mikayıl, Həsənverdi.
  4. 1918-1920-ci illər türk-müsəlman soyqırımları - Anar İsgəndərov (tarix elmləri doktoru, professor)
  5. Azərbaycan İkinci düyna mümüharibəsində
  6. Г. Мадатов. Азербайджан в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг. Баку, 1975, səh.103
  7. ЦАМО РФ-da doğum tarixi 1910-cu il kimi verilmişdir.
  8. Алексе́й Григо́рьевич Стаха́нов (məşhur sovet şaxtaçısı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı)
  9. № ордена 6680926

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]