Ömər ibn Xəttab

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ömər ibn Xəttab
عمر ابن الخطاب
İslamın 2-ci xəlifəsi
634 — 3 noyabr 644
Sələfi: Əbu Bəkr
Xələfi: Osman ibn Əffan
 
Milliyəti: Ərəb
Dini: İslam
Təvəllüdü: 581(581-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Məkkə
Vəfatı: 3 noyabr 644(644-11-03)
Mədinə
Atası: Xəttab ibn Nüfəyl
Anası: Xəntamə bint Hişam
Uşaqları: Abdulla
Übəydulla

Ömər ibn Xəttab (5813 noyabr, 644) – 634-cü ildə I xəlifə Əbu Bəkrin vəfatından sonra onun təyinatı ilə ikinci xəlifə olmuşdur. İslam dünyasında "Ömər-əl Faruq" (عمر الفاروق) kimi tanınır.

Həyatı[redaktə]

İslam dinini Ərəbistanın hüdudlarından kənarda bərqərar etmək üçün hələ Əbu Bəkrin başladığı savaşları davam etdirmiş və çoxsaylı müharibələr aparmışdır. Ömərin hakimiyyətinin on illik dövrü ərzində İslam dini Irana, İraqa, Suriyaya, Misirə və Kirenaikaya (Liviyanın tarixi vilayəti olan Benqazi) yayılmışdı.

Ömər ibn Xəttabın zamanında Xilafət, 644-cü il

Ömərin vaxtında təşəkkül tapmağa başlamış ərəb-müsəlman imperiyasının bütün əsas inzibati-hüquqi təsisatları və ilk növbədə onun vergi-rüsum sistemi müəyyənləşdirilib qanuniləşdirilmişdi.Ömərin xəlifəliyi dövründə İslam dini sürətlə inkişaf etmişdir. Xəlifə Ömərin xəlifəliyi dövründən etibarən, Əli ibn Əbu Talib Xilafətin Baş qazisi (Baş məhkəmə hakimi) təyin edilmiş və dövrün bütün qanunlarını Əli ibn Əbu Taliblə məşvərət edərək qəbul etmişdir.[Mənbə göstərin] Özünün rəvayət etdiyi bir hədisdə "Əgər Əli olmasaydı Ömər məhv olardı" deyə bildirmişdir. Müsəlman icmasının sürətlə İslam dövlətinə çevrilməsi öz formal ifadəsini hicrətin təqribən 19-cu ilində Ömərin xəlifə adına əlavə olaraq əmir əl-möminin (möminlərin başçısı) adını əlavə etmişdir.[Mənbə göstərin]

638-ci ildə Ömər Qüdsün təslim olmasında şəxsən iştirak etmiş, sonra isə eramızın 70-ci illərində romalılar tərəfindən dağıdılmış müqəddəs Süleyman məbədinin (e.ə. X əsrə aiddir) xarabaları olan daşlı çöllükdə namaz qılmışdır. Bu hərəkəti ilə Ömər əvvəlki təkallahlı dinlərə münasibətdə İslamın varislik xarakterini qeyd etmişdir.

VII əsrin axırlarında əməvi xəlifəsi Əbdülməlik Ömərin namaz qıldığı yerdə Qübbət əs-Səxra deyilən gümbəz (məscid) tikdirmişdi. Bu gümbəz sonrakı, VIII əsrdə onun yanında tikilən əl-Əqsa məscidi ilə birlikdə Kəbədən sonra islam dininin ikinci müqəddəs ziyarətgahına çevrilmiş və ümumən Qüdsün bütün müsəlman dünyasının üçüncü şəhəri (MəkkəMədinədən sonra) olduğunu təsbit etmişdir.

Haqqında nəql olunan kəlamlar[redaktə]

عبد الرزاق عن معمر عن الزهري عن القاسم بن محمد عن أسماء بنت عميس قالت: دخل رجل من المهاجرين على أبي بكر رحمه الله وهو شاك، فقال: استخلفت عمر وقد كان عتا علينا ولا سلطان له، فلو قد ملكنا لكان أعتى علينا وأعتى، فكيف تقول لله إذا لقيته؟ فقال أبو بكر: أجلسوني، فأجلسوه، فقال: هل تفرقني إلا بالله، فإني أقول إذا لقيته: استخلفت عليهم خير أهلك

Mamər mənə Zühridən, o Qasım ibn Məhəmməddən, o da Əsma binti Ümeysdən, dedi ki : Mühacirlərdən bir adam Əbu Bəkir xəstə ikən yanıma gəldi. Ona : "Başımıza Öməri xəlifə təyin etdin. O sərt bir kimsədir, özünə hakim ola bilməz. Əgər onu başımıza xəlifə etsən sərtliyi daha da artar özünə daha çox hakim ola bilməz. Allahla qarşılaşdığında ona nə cavab verəcəksən ?" dedi. Əbu Bəkir : "Məni oturdun !" dedi və : "Sən məni Allah ilə mi qorxudursan ?" dedi. "Allahla qarşlaşdığımda Ona belə deyərəm : Ya Rəbbi ! Onlara ən xeyirlilərini əmr təyin etdim !"[1][2][3][4][5][6][7]

Mənbə[redaktə]

  • İslam (qısa məlumat kitabı). Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının Baş Redaksiyası. Bakı: 1989, səh.96.

İstinadlar[redaktə]

  1. Əbdurrəzzaq, “Müsənnəf”, c. 5, səh. 449-450, hədis 9764
  2. Haris ibn Yeziddən - ibni Əbu Şeybə, “Müsənnəf”, c. 7, səh. 434, hədis 37056
  3. Aişədən ibni Sad “Təbəqat”, c. 3, səh. 274
  4. Əsma binti Yəziddən Əhməd ibn Hənbəl, “Fədail əs-Səhabə”, c. 1, səh. 337, hədis 485
  5. Əsma binti Ümeysdən Təbəri, “Tarix ət Təbəri”, c. 2, səh. 355
  6. Əsma binti Ümeysdən Təbəri, “Təhzibul Əsar”, c. 3, səh. 356, hədis 1191
  7. رجاله ثقات Ricallari güvənilirlərdəndir.

Xarici keçidlər[redaktə]