Məzmuna keç

Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (2026)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (2026)
ing. World Urban Forum XIII
Ümumdünya Şəhərsalma Forumunu Bakıda təbliğ edən yazı
Ümumdünya Şəhərsalma Forumunu Bakıda təbliğ edən yazı
Keçirilmə tarixi 17–22 may 2026
Keçirildiyi yer Azərbaycan Bakı, Azərbaycan
Müzakirə edilən məsələlər “Hər kəs üçün yaşayış yerləri: təhlükəsiz, dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məskənləri”

XIII Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (ing. World Urban Forum XIII) və ya qısaca WUF13 — Bakıda 2026-cı ilin 17–22 may tarixlərində keçirilməsi planlaşdırılan, Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Ümumdünya Şəhərsalma Forumuna hazırlıqlarla tanış olur.
Ümumdünya Şəhərsalma Forumu konqres zalı

2023-cü il dekabrın 22-də "Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı arasında Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü Sessiyasının 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçirilməsi üçün Ev Sahibi Ölkəyə dair Saziş" imzalanmışdır. 2024-cü ilin martında bu saziş Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən təsdiq olunmuşdur.[1] 25 aprel 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin sədri Anar Quliyev XIII Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun Azərbaycandakı milli kordinatoru təyin edilmişdir.[2] 5 iyun 2025-ci ildə forumun Azərbaycanda yüksək səviyyədə keçirilməsi üçün Təşkilat Komitəsi yaradılmışdır.[3]

2025-ci ildə imzalanan "Azərbaycan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulması haqqında Birgə Bəyanat"da Çin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun Azərbaycanda keçirilməsi ilə bağlı olaraq dəstəyini ifadə etmişdir.[4][5]

7 oktyabr 2025-ci ildə imzalanmış, Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Qəbələ Bəyannaməsində Azərbaycanda Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun keçirilməsinin vacibliyi qəbul edilmiş, şəhər dayanıqlığı və innovasiya sahəsində əməkdaşlığı gücləndirmək üçün Ümumdünya Şəhərsalma Forumu zamanı Davamlı Şəhərlərin TDT Forumunun yaradılması haqqında Bəyannamənin imzalanması təşviq edilmişdir.[6]

2026-cı ilin aprelində BMT-nin Azərbaycandakı rezident əlaqələndiricisi İqor Qarafulik bəyan etmişdir ki, 13-cü Ümumdünya Şəhər Forumu Azərbaycanın davamlı şəhər inkişafı, iqlimə davamlılıq və inklüziv artım sahəsində əldə etdiyi nailiyyətləri nümayiş etdirmək üçün böyük imkan yaradır və BMT bütün sistemi üzrə Azərbaycana dəstək göstərməyə hazırdır.[7]

2026-cı ilin 16 aprelində Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun ictimaiyyətə təqdim edilməsi məqsədilə, Vyana şəhərindəki BMT-nin Vyana Ofisində və ATƏT-in mənzil-qərargahında təhlükəsiz və dayanıqlı şəhərlər mövzusunda tədbirlər keçirilmişdir.[8]

Bakıda təhsil və nəqliyyat məhdudiyyətləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Ümumdünya Şəhərsalma Forumuna hazırlıq çərçivəsində 2026-cı ilin aprelinin 11-dən 12-nə keçən gecə Bakı şəhərinin bir sıra küçə və prospektlərində hərəkətin müvəqqəti məhdudlaşdırılması tətbiq olunmuşdur. Bu, may ayında Ümumdünya Şəhərsalma Forumunu daha səmərəli keçirmək üçün planlaşdırılmış monitorinq tədbiri idi. Monitorinq Bakı Kristal Zalı, "Fairmont Baku Flame Towers", "Four Seasons Hotel Baku", "JW Marriott Absheron Baku", "The Ritz-Carlton", Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu və tədbir məkanı olan Bakı Olimpiya Stadionu istiqamətlərini əhatə etmişdir.[9][10]

Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun on üçüncü sessiyası ilə əlaqədar, 17–22 may tarixlərində Bakıda distant təhsil tətbiq olunacaq.[11]

WUF13 festivalları

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Azərbaycan ictimaiyyətinin 13-cü Ümumdünya Şəhərsalma Forumu haqqında məlumatlandırılması üçün Bakıda və bölgələrdə WUF13 festivalları keçiriləcək. Festivalın açılışı 28 aprel tarixində Bakıda olacaq. Daha sonra tədbirlər 29 apreldə Sumqayıtda, 30 apreldə Qubada, 2 mayda Lənkəranda, 4 mayda Qəbələdə, 5 mayda Şəkidə, 6 mayda Mingəçevirdə, 8 mayda Gəncədə keçiriləcək və 10 may tarixində Xankəndidə yekunlaşacaq.[12]

Tədbirin planı və mövzusu

[redaktə | vikimətni redaktə et]

XIII Ümumdünya Şəhərsalma Forumu 2026-cı ilin 17–22 may tarixlərində, Azərbaycanın paytaxt Bakı şəhərində keçiriləcək. Tədbirin keçiriləcəyi məkan Bakı Olimpiya Stadionudur. Forumun mövzusu "Hər kəs üçün yaşayış yerləri: təhlükəsiz, dayanıqlı şəhərlər və yaşayış məskənləri"dir. Dövlət rəsmiləri, beynəlxalq təşkilatların üzvləri və memarlıq və şəhərsalma üzrə ekspertlər bu forumda iştirak edəcəklər.[13] Forum çərçivəsində "Urban Expo" sərgisi keçiriləcək.[14]

İlk dəfə olaraq, Ümumdünya Şəhərsalma Forumu Liderlər Sammiti formatında keçiriləcək. 2026-cı ilin martında təsdiqlənmişdir ki, Şavkat Mirziyoyev Liderlər Sammitində iştirak edəcək.[15][16] Çin elan etmişdir ki, 13-cü Ümumdünya Şəhərsalma Forumunda fəal iştirak edəcək.[17] Banqladeşin Azərbaycan səfiri bildirmişdir ki, Banqladeş mümkün olan ən yüksəksəviyyəli nümayəndə heyəti ilə forumda iştirak edəcək.[18]

Forum Bakıda təşkil edilsə də, Azərbaycan Böyük Qayıdış çərçivəsində gördüyü işləri forum iştirakçıları ilə bölüşmək istədiyi üçün QarabağŞərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarına forum iştirakçılarının səfərləri təşkil ediləcək.[19]

İştirakçı liderlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]

15 aprel 2026-cı ildə Azərpoçt bəyan etmişdir ki, Ümumdünya Şəhərsalma Forumu çərçivəsində xüsusi poçt markalarının təqdimatı keçiriləcək.[22]

  1. ""Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı arasında Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü Sessiyasının 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçirilməsi üçün Ev Sahibi Ölkəyə dair Saziş"in təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu". İstifadə tarixi: 16 mart 2026.
  2. "Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçiriləcək On Üçüncü sessiyasının (WUF13) milli koordinatorunun təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". İstifadə tarixi: 16 mart 2026.
  3. "Prezident İlham Əliyev Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü sessiyasının (WUF13) keçirilməsi ilə əlaqədar Təşkilat Komitəsinin yaradılması haqqında Sərəncam imzalayıb". İstifadə tarixi: 16 mart 2026.
  4. "Astanada "Azərbaycan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında strateji tərəfdaşlığın qurulması haqqında Birgə Bəyannamə" qəbul olunub". 27 mart 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 iyul 2025.
  5. "Azərbaycan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin qurulması haqqında Birgə Bəyanat imzalanıb". 12 may 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 iyul 2025.
  6. "Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) 12-ci Zirvəsi Qəbələ Bəyannaməsi". İstifadə tarixi: 10 aprel 2026.
  7. "BMT rəsmisi: Ümumdünya Şəhərsalma Forumu Azərbaycanın davamlı inkişaf məqsədlərini irəli aparmaq üçün unikal imkan yaradacaq". İstifadə tarixi: 10 aprel 2026.
  8. "Vyanada Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun Bakıda keçiriləcək 13-cü Sessiyasına dair tədbirlər keçirilib". İstifadə tarixi: 16 aprel 2026.
  9. "WUF13-ə hazırlıq çərçivəsində nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti monitorinq ediləcək". İstifadə tarixi: 6 aprel 2026.
  10. "Gecə paytaxtın əsas prospektləri bağlı olacaq". İstifadə tarixi: 10 aprel 2026.
  11. "WUF13 ilə əlaqədar paytaxtdakı təhsil müəssisələrində dərslər distant qaydada keçiriləcək". İstifadə tarixi: 21 aprel 2026.
  12. "Bu şəhərlərdə WUF13 Festivalı keçiriləcək: İştirak sərbəstdir". İstifadə tarixi: 26 aprel 2026.
  13. "Bakı Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun XIII Sessiyasına ev sahibliyi edəcək". İstifadə tarixi: 16 mart 2026.
  14. "WUF13 çərçivəsində keçiriləcək "Urban Expo" sərgisinə qeydiyyat müddəti uzadıldı". İstifadə tarixi: 1 aprel 2026.
  15. "Nazir müavini: Ümumdünya Şəhərsalma Forumu Liderlər Sammiti formatında keçiriləcək VİDEO". İstifadə tarixi: 16 mart 2026.
  16. 1 2 "Şavkat Mirziyoyev Bakıda keçiriləcək WUF13-də iştirak edəcək". İstifadə tarixi: 16 mart 2026.
  17. "Səfir Lu Mey: Çin Azərbaycanda keçiriləcək beynəlxalq tədbirlərdə fəal iştirak etməyə hazırdır VİDEO". İstifadə tarixi: 16 mart 2026.
  18. "Səfir: Banqladeş WUF13-ə yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti ilə qatılacaq". İstifadə tarixi: 21 aprel 2026.
  19. "WUF13 çərçivəsində qonaqların Qarabağa səfəri nəzərdə tutulub". İstifadə tarixi: 16 mart 2026.
  20. "Qurbanqulu Berdiməhəmmədov Bakıya gələcək". İstifadə tarixi: 17 mart 2026.
  21. "Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı". İstifadə tarixi: 19 aprel 2026.
  22. "Mayda "Azərpoçt" WUF13 çərçivəsində yeni poçt markaları təqdim edəcək - Açıqlama". İstifadə tarixi: 15 aprel 2026.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]