Ürgüplü Mustafa Əfəndi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Ürgüplü Mustafa Əfəndi
ƏvvəlkiMehmed Əsad Əfəndi
SonrakıMusa Kazım Əfəndi
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1867
Doğum yeri
Vəfat tarixi 7 iyul 1921(1921-07-07)
Vəfat yeri
Partiya
Təhsili
Fəaliyyəti siyasətçi
Atası Abdullah Avni Əfəndi
Uşaqları Suat Hayri Ürgüplü
Münib Hayri Ürgüplü

Ürgüplü Mustafa Əfəndi (1867, Tripolitaniya7 iyul 1921, Ürgüp[d], Nevşəhər ili) — Osmanlı alimi, siyasətçisi və şeyxülislamı.

Uşaqlıq[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ürgüplü Mustafa Hayri Əfəndi 1867-ci ildə Ürgüpdə anadan olmuşdur. Atası Abdulla Avni Əfəndi Osmanlı İmperiyasının HarputTripolitaniya vilayətlərinin Evkaf müdiri idi. Mustafa Hayri Əfəndinin ailəsi Osmanlı İmperatorluğu üçün çoxlu alim yetişdirmiş Qaramanoğulları sülaləsinə gedib çıxır. Uşaqlığı haqqında çox məlumat olmasa da, ailəsinin Ürgüpdəki məscid-i türbənin mütevelli heyetinin üzvü olduğu bilinir. Mustafa Hayri Əfəndi hüquq təhsili almış və Osmanlı İmperiyasında yüksək vəzifələrə yüksəlmişdir. Şeyhülislam rütbəsini aldı və şeirləri bu gün də oxunur.

Kariyerası[redaktə | mənbəni redaktə et]

1895-ci ildən başlayaraq İstanbulda professor, Dəməşqdə müfti, nəhayət, Şeyhülislam oldu.

Şeyhülislam titulu aldıqdan sonra karyerasına davam etdi. 1909-cu ildə Ayan Məclisinin üzvü seçilmiş, elə həmin il məclis üzvü təyin edilmişdir. Darülfünunda da dərs deyirdi.

Məlumdur ki, Mustafa Hayri Əfəndinin bütün yaradıcılığı boyu islahatçı mövqe tutmuşdur. O, xüsusilə təhsil sahəsində islahatların aparılmalı olduğunu müdafiə etdi. O, həmçinin Osmanlı İmperiyasının modernləşdirilməsi üçün qərbləşmə siyasətini dəstəkləyib.[1]

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • İlmiyye Salnâmesi, s. 636–640.
  • Düstur, İkinci tertip, İstanbul 1334, VI, 948–950.
  • İbnülemin Mahmud Kemal [İnal] – Hüseyin Hüsâmeddin [Yasar], Evkāf-ı Hümâyun Nezâretinin Târihçe-i Teşkîlâtı ve Nüzzârın Terâcim-i Ahvâli, İstanbul 1335, s. 225–242.
  • Bayur, Türk İnkılâbı Tarihi, II/4, s. 359, 374, 629; III/1, s. 99, 247, 320 vd.; III/4, bk. İndeks.
  • Ebül‘ulâ Mardin, Medenî Hukuk Cephesinden Ahmet Cevdet Paşa, İstanbul 1946, s. 107–112, 153–155.
  • Danişmend, Kronoloji, IV, 559–560.
  • Ali Fuad [Türkgeldi], Görüp İşittiklerim, Ankara 1951, s. 132, 135–137, 142, 167–168, 173, 298.
  • Uzunçarşılı, İlmiye Teşkilâtı, s. 267.
  • Sadık Albayrak, Son Devir Osmanlı Uleması, İstanbul 1981, IV–V, 207–209.
  • M. Akif Aydın, İslâm-Osmanlı Aile Hukuku, İstanbul 1985, s. 115–121, 144–148.
  • Cerîde-i İlmiyye, sy. 4, İstanbul 1332, s. 155–157 vd.; sy. 7 (1332), s. 437; sy. 20 (1334), s. 353; sy. 24 (1334), s. 394.
  • Mübahat S. Kütükoğlu, "Dârü’l-hilâfeti’l-‘aliyye Medresesi ve Kuruluşu Arefesinde İstanbul Medreseleri", İTED, VII/1–2 (1978), s. 1–5.
  • a.mlf., "Dârü’l-hilâfeti’l-aliyye Medresesi", DİA, VIII, 507–508.
  • "Hayri Efendi", TA, XIX, 126–127.
  • A. H. de Groot, "Muṣṭafā K̲h̲ayrī Efendi", EI2 (İng.), VII, 716–717.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Seyhülislam Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi'nin Mesrutiyet, Büyük Harp ve Mütareke Günlükleri". https://www.academia.edu. 2023-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-24.