İbn Əbid-Dünya
| İbn Əbid-Dünya | |
|---|---|
| ərəb. ابن أبي الدنيا | |
 | |
| Doğum tarixi | 823[1][2][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 894[3] (70–71 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Elm sahələri | fiqh, hədis, tarix, sufilik |
Əbu Bəkr Abdullah ibn Məhəmməd ibn Ubeyd əl-Qureyşi əl-Bağdadi (ərəb. ابن أبي الدنيا; 823[1][2][…], Bağdad – 894[3], Bağdad) — çoxsaylı əsər müəllifi olan mühəddis, sufi, müəllim və hənbəli fəqihi.[4]
Bioqrafiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hicri 208-ci (823) ildə Bağdadda doğulub. Onun hansı səbəbdən "İbn Əbid-Dünya" adlanması haqqında mənbələrdə məlumat yoxdur.
Kiçik yaşlarından Quran öyrənib. Mühəddis olan atasından, Əli ibn Cəddən,[5] İbn Səddən,[5] Əbu Hətim ər-Razidən, Əhməd ibn İbrahim əd-Dəvrəqidən, Əhməd ibn Mənidən, İbrahim ibn Səid əl-Cövhəridən, Bişr ibn Vəlid əl-Kindi, Əbu Heysəmə Züheyr ibn Hərbdən,[5] İbn Səllam əl-Cumahidən, Əbu Qilabə ər-Rəkaşidən hədis dinləyib. "Kütübi-sittə" müəlliflərinin faydalandığı üstadların bir çoxundan hədis rəvayət edib. Əhməd ibn Hənbələ tələbəlik edib.[4]
Zöhdlə bağlı əsərlər qələmə almış Məhəmməd ibn Hüseyn əl-Bərcülaninin (və ya Bürcülani) on ildən artıq tələbəsi olub. Xələf ibn Hişamdan qiraət, Əbu Ubeyd Qasım ibn Səllamdan ədəbiyyat, Mahmud ibn Həsən əl-Vərraqdan şeir, İbn Səddən tarix və siyər öyrənib. Yusif ibn Əbdürrəhman əl-Mizzi onun müəllimlərinin adlarını ehtiva edən bir əsər qələmə almışdır.[6]
Ondan da müəllimi Haris ibn Əbu Usamə ilə İbn Əbu Hətim,[5] Hüseyn ibn Səfvan əl-Bərzai, Qasım ibn Əsbağ, Əbu Bişr əd-Dulabi, İbn Macə[5] və İbn Xuzeymə və başqa görkəmli şəxslər hədis rəvayət ediblər. Ali isnadla hədislərini rəvayət edən ən son tələbəsinin Fəxrəddin ibn əl-Buxari olduğu söylənmişdir.[4]
Həcc ziyarəti istina olmaqla elmi səfərləri olduqca azdır.[7] O, 14 Cəmaziyəl-əvvəl 281-ci (22 iyul 894) ildə vəfat etmiş və Bağdadın cənubundakı Şuniziyyə qəbirsanlığında dəfn edilmişdir. Kütübi onun vəfat tarixinin hicri 282-ci (895) il olduğu demişdir.[4]
Hədis elmindəki yeri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Onu Saleh Cəzərə, Əbu Hətim ər-Razi "saduq", İbn əl-Cəvzi "siqa saduq", Yusif ibn Əbdürrəhman əl-Mizzi, İbn Həcər əl-Əsqalani, Səxavi və Zəbidi "hədis hafizi" olaraq adlandırmışlar.[4]
Əsərləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]O, hədis, zöhd, təsəvvüf, əxlaq, ədəb, tarix, təbəqat, əqidə, fiqh, qiraət, ədəbiyyat və başqa sahələrdə çox saylı əsərlər qələmə almışdır. Qələmə aldığı əsərlərdən bəziləri bunlardır: "Qamul-əşrar ən cərimətil-intihar", "əl-Əzamə", "əl-Ciran", "əl-İşraf fi mənazilil-əşrəf", "əl-Həvatif", "Zəmmül-müskir", "Kəlamül-leyali vəl-əyyam", "Kitabül-Bəs",[5] "Hurufu Xələf" və s.[4]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 ʻAbd Allāh ibn Muḥammad Ibn Abī al-Dunyā. // Faceted Application of Subject Terminology. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).
- 1 2 ʿAbd Allāh ibn Muḥammad ibn ʿUbayd Ibn Abī al-Dunyā. // AlKindi.
- 1 2 OpenITI corpus. OpenITI.
- 1 2 3 4 5 6 Hatiboğlu, İbrahim. "İbn Ebud-Dunya". TDV İslam Ansiklopedisi (türk). 1999. Archived from the original on 24 aprel 2025. İstifadə tarixi: 31 may 2025.
- 1 2 3 4 5 6 Erkaya, Musa. "Hicri lll. asır itibariyle Bağdat'ta hadis faaliyetlerine genel bir bakış". Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (türk). 13 (2). 2008: 267–268. 2 sentyabr 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 sentyabr 2026.
- ↑ Zəhəbi, Şəmsəddin. Siyəru Aləmin-Nubəla (ərəb). XIII. Beyrut: nşr. Şueyb əl-Ərnəut və b. 1981–85. 397.
- ↑ Zəhəbi, Şəmsəddin. Siyəru Aləmin-Nubəla (ərəb). XIII. Beyrut: nşr. Şueyb əl-Ərnəut və b. 1981–85. 399.