İbn əl-Haytəm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İbn əl-Haytəm
Ibn al-Haytham.png
Doğum tarixi: 965(965-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri: Bəsrə, İraq
Vəfatı: 1039(1039-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri: Qahirə

Əbu Əli əl-Həsən ibn əl-Haytəm əl-Bəsri (ərəb. أبو علي الحسن بن الحسن بن الهيثم‎‎, ing. Abu Ali Hasan Ibn Al-Haytham) — məşhur iranli alim-unversalı (965, Bəsrə1039, Qahirə).

Həyatı və fəaliyyəti[redaktə]

İbn-əl-Haytəm döğulduğu Bəsrə şəhərində vəzir vəzifəsini tuturdu, ancaq elmə həvəs vəzifəni ataraq elmlə məşğul oolmağa gətirib çıxardı. Onun Nil çayının suyunu tənzimləmək planı Misir hökmdarı əl- Həkimin diqqətini cəlb edir.

Onun riyaziyyata, astronomiyaya, optika və mexanikaya dair 89 əsəri vardır. İbn-əl-Haytəm özünün elmi tədqiqatlarını dəqiq riyazi hesablamalarla təsdiq edirdi. Onu bəzən "optikanın atası" da adlandırırlar.

Orta əsrlər Avropasında İbn-əl-Haytəm Alhazen kimi tanınırdı. Onun şərəfinə Ayda krater də adlandırılmışdır.


Əsərləri[redaktə]

  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Книга комментариев к введениям книги Евклида "Начала". Историко-математические исследования, 11, 1958, с. 733–762.
  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Трактат об изопериметрических фигурах. Пер. и прим. Джамаля Ад-Даббаха. Историко-математические исследования, 17, 1966, с. 399–448.
  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Книга об измерении шара. Физико-математические науки в странах Востока, 2(5), 1968, с. 131–146.

Onun haqqında[redaktə]

  • Кулиева Г. З. Теория составных отношений Ибн ал-Хайсама. Учёные записки Азерб. ун-та, № 4, 1963.
  • Льоцци М. История физики. М.: Мир, 1970.
  • Розенфельд Б. А., Юшкевич А. П. Теория параллельных линий на средневековом Востоке. М.: Наука, 1983.
  • Розенфельд Б. А. Астрономия стран Ислама. Историко-астрономические исследования, 17, 1984, с. 67–122.
  • Ю. А. Храмов. Физики: Биографический справочник. 2-е изд. М.: Наука, 1983, с. 13.
  • Roshdi Rashed. A Polymath in the 10th century. Science, 297, 2002.

İstinadlar[redaktə]