İbn əl-Haytəm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İbn əl-Haytəm
ərəb. أبو علي الحسن بن الحسن بن الهيثم‎‎
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 965(965-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Bəsrə, İraq
Vəfat tarixi 1039(1039-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Qahirə
Peşəsi riyaziyyatçı, Fizik, Filosof, astronom, yazıçı, ixtiraçı, astrologermühəndis
Commons-logo.svg İbn əl-Haytəm Vikianbarda

Əbu Əli əl-Həsən ibn əl-Haytəm əl-Bəsri (ərəb. أبو علي الحسن بن الحسن بن الهيثم‎‎, ing. Abu Ali Hasan Ibn Al-Haytham) — məşhur Ərəb fizik alimi-unversalı (965, Bəsrə1039, Qahirə).

Həyatı və fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İbn əl-Haytəm döğulduğu Bəsrə şəhərində vəzir vəzifəsini tuturdu, ancaq elmə həvəs vəzifəni ataraq elmlə məşğul olmağa gətirib çıxardı. Onun Nil çayının suyunu tənzimləmək planı Misir hökmdarı əl-Həkimin diqqətini cəlb edir.

Onun riyaziyyata, astronomiyaya, optika və mexanikaya dair 89 əsəri vardır. İbn əl-Haytəm özünün elmi tədqiqatlarını dəqiq riyazi hesablamalarla təsdiq edirdi. Onu bəzən "optikanın atası" da adlandırırlar.

Orta əsrlər Avropasında İbn əl-Haytəm Alhazen kimi tanınırdı. Onun şərəfinə Ayda krater də adlandırılmışdır.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Книга комментариев к введениям книги Евклида "Начала". Историко-математические исследования, 11, 1958, с. 733–762.
  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Трактат об изопериметрических фигурах. Пер. и прим. Джамаля Ад-Даббаха. Историко-математические исследования, 17, 1966, с. 399–448.
  • Ибн ал-Хайсам Хасан. Книга об измерении шара. Физико-математические науки в странах Востока, 2(5), 1968, с. 131–146.

Onun haqqında[redaktə | əsas redaktə]

  • Кулиева Г. З. Теория составных отношений Ибн ал-Хайсама. Учёные записки Азерб. ун-та, № 4, 1963.
  • Льоцци М. История физики. М.: Мир, 1970.
  • Розенфельд Б. А., Юшкевич А. П. Теория параллельных линий на средневековом Востоке. М.: Наука, 1983.
  • Розенфельд Б. А. Астрономия стран Ислама. Историко-астрономические исследования, 17, 1984, с. 67–122.
  • Ю. А. Храмов. Физики: Биографический справочник. 2-е изд. М.: Наука, 1983, с. 13.
  • Roshdi Rashed. A Polymath in the 10th century. Science, 297, 2002.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]