Məzmuna keç

İbrahim ən-Nəxai

Vikipediya, azad ensiklopediya
İbrahim ən-Nəxai
ərəb. إبراهيم النخعي‎
Doğum tarixi 670(0670) və ya 668(0668)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 714(0714) (43–46 yaşında)
Vəfat yeri
Elm sahələri fiqh, hədis elmi, Şəriət
Tanınmış yetirmələri Həmmad ibn Əbu Süleyman, əl-Əməş

Əbu İmran İbrahim ibn Yəzid ibn Qeys ən-Nəxai (ərəb. إبراهيم النخعي‎; 670 və ya 668, Kufə – 714, Kufə) — mühəddis və fəqih. Tabiun nəslindəndir.[1]

670-ci ildə Kufədə anadan olmuşdur. 658 və ya 666-cı ildə doğulduğu iddia edilir. Əslən Yəmənin Məzhic qəbiləsinin Nəxa qoluna mənsubdur.[1]

Aişə, Ənəs ibn Malik, Əlqamə, Məsruq və əl-Əsvəddən elm almışdır.[2]

Həmmad ibn Əbu Süleyman, Səmmak ibn Hərb, əl-Həkəm ibn Üteybə, İbn Əvn və əl-Əməş kimi məşhur alimlər onun tələbələrindəndir.[2]

Məşhur "əl-Müdəvvənə" əsərində, Əbu Yusif və Məhəmməd ibn əl-Həsənin əsərlərində, Əbu Nuaymın "Hilyətül-Övliya" əsərində onun bir sıra görüşlərinə yer verilmişdir.[2]

Yaşadığı dövrdə Kufədə siyasi və hərbi hərci-mərclik höküm sürmüşdür. Kufə bu dövrdə siyasi rəqiblər arasında tez-tez əl dəyişdirirdi. Belə ki, Kufəni ələ keçirən Muxtar ona vəzifə təklif etmiş, lakin ən-Nəxai xəstəliyi bəhanə edərək bundan boyun qaçırmışdır.

Əməvilərlə münasibətləri yaxşı olmamış, Əməvilərə qarşı qiyam qaldıran İbni-Əşası dəstəkləmiş[3] və Həccaca lənət oxutdurmuşdur. Həbs edilmə əmri verilmiş, lakin onu həbs etməyə gələnlərin dostu çıxması sayəsində həbs edilməkdən qurtulmuşdur.

714-cü ilin sentyabr-oktyabr aylarında vəfat etmişdir.[4] Cənazə namazının bir-neçə nəfərlə gizlincə qılınması onun Əməvilərlə ədavətini ömrünün axırına qədər davam etdiyini sübut edir.[1]

Hədis elmindəki yeri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Ən-Nəxai, hədis elmində bütün alimlər tərəfindən "siqa" olaraq qəbul edilən nadir alimlərdəndir. Əməş (yaxud Mənsur) – İbrahim – Əlqamə – İbn Məsud sənədi mühaddislərə görə ən səhih isnadlardan biridir. Ən-Nəxainin rəvayət etdiyi hədislərdən bir qisminə "Kütubi-Sittə"də yer verilmişdir.[1]

  1. 1 2 3 4 Özen, Şükrü. "Nehai". TDV İslâm Ansiklopedisi (türk). 2006. Archived from the original on 8 noyabr 2024. İstifadə tarixi: 9 mart 2025.
  2. 1 2 3 Əbu Hənifə, Numan ibn Sabit. Əl-Fiqhul-Əkbər (az.). Hüsiyev, Fizuli tərəfindən tərcümə olunub. Bakı: İpəkyolu. 2014. 24. ISBN 978-9952-8221-7-5.
  3. ↑ Yaqubi. Tarix (ərəb). II. Beyrut. 1883. 278.
  4. ↑ İbn Səd, Məhəmməd. Kitabüt-Təbəqatil-kəbir (ərəb). VI. 284.