İbrahim Gilani

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İBRAHİM GİLANİ
İbrahim əz-Zahid ibn Rövşən ibn Əmr Babil ibn Şeyx Bidari Kürdi əs-Sincani
Şəkil yoxdur.jpg
Doğum yeri: Lənkəran, Siyavərud kəndi
Vəfat tarixi: 1305/1306

İbrahim Gilani – Məşhur sufi alimi, Seyid Cəmaləddin Təbrizinin xəlifəsi, Zahidilik təriqətinin qurucusudur.

Adı İbrahim, künyəsi Əbüs Səfvət, ləqəbi Tacəddindir. İnsalar arasında "Zahid" adı ilə məşhur olmuşdur. Tam adı İbrahim "əz-Zahid" ibn Rövşən ibn Əmr Babil ibn Şeyx Bidari Kürdi əs-Sincanidir. Onun yeddinc babsınadək şeyx olmuşdur. Lənkərancın Siyavərud kəndində doğulub. Uşaq yaşlarından etibarən elm öyrənməyə başlamış, zahiri elmlərin hər sahəsinə maraq göstərmişdir. Daha sonra babalar kimi özü də batini elmləri batini elmləri öyrənmək və kamil mürşid olmaq arzusuilə səyahətə çıxaraq bir çox ölkə və şəhərləri gəzib dolaşmışdır. Buralarda qarşılaşdıığı şeyxlərin söhbətlərinə qatılaraq hər birindən mümkün ola bildiyi qədər istifadə etmişdir. Nəhayət Şiraza getmiş dövrün böyük alimi, şair Şeyx Sədi Şiraziyə beyət etmişdir. Şirazda həm də zahiri elmlərlə məşğul olaraq biliyini daha da artırmış, zamanın böyük alimlərindən biri olmuşdur. Digər tərəfdən də Sədinin yanında seyri-süluk edərək mənəvi sahədə də inkişaf etmişdir. Lakin burada əldə etdiyi hal və məqamlar onu təmin etməmişdir. Şeyxi onun bu halını anlayıb ona, "mən səni ancaq bu məqama qədər gətirə bildim,sən bir az da vətənin Azərbaycana, Şeyx Cəmaləddinin yanına get.Bəlkə axtardığını orda taparsan" – deyərək onu Şeyx Cəmaləddinin yanına göndərmişdir. Zahid Şirazdan ayrılaraq Azərbaycana gəlmiş, Şeyxi Seyid Cəmaləddin Təbrizini tapıb onun müridlərindən olmuşdur. Burada tezliklə xəlvətə girərək, mücahidə və riyazətə başlamış, qırxdan çox ərbain çıxararaq təsəvvüfi biliyini tamamlamışdır. Bu halda iyirmi il tamamladıqdan sonra irşada başlamışdır.

Şeyx İbrahim Zahid bir çox xəlifə və dərviş yetişdirmişdir. Onların içərisində ən seçilənləri Şeyx Səfiəddin Ərdəbili, şirvanlı Şeyx Əxi Yusif, gəncəli Şeyx Pir Hikmət və Şeyx Əxi Məhəmməddir.

Vəfat tarixi müxtəlif mənbələrdə müxtəlif cür göstərilmişdir. Ləmazat 1305-ci ildə, Münəccimbaşı isə 1300-cü ildə vəfat etdiyini göstərir. Xəlifəsi və kürəkəni Səfiəddin Ərdəbilinin onun təriqətinə daxil olmasından sonra 25 il yaşadığına və 35 ilə qədər şeyxlik etdikdən sonra 1334-cü ildə vəfat etdiyni nəzərə alanda İbrahim Zahidin vəfatının təxminən 1300-cü ildə olması düşünülə bilər.

Azərbaycanda Lənkəranın Şıxakəran kəndində dəfn edilmişdir. Şeyxin köhnə qəbri SSRİ dövründə (1944-cü ildə) dövlət tərəfindən dağıdılmışdır. Azərbaycan Respublikası müstəqillik əldə etdikdən sonra abidə yerli əhali tərəfindən qismən bərpa edilmişdir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]