Məzmuna keç

İbrahim Sarim Paşa

Vikipediya, azad ensiklopediya
İbrahim Sarim Paşa
osman. ابراهيم صارم پاشا
türk. İbrahim Sarım Paşa
30 aprel 1848 – 14 avqust 1848
ƏvvəlkiMustafa Rəşid paşa
SonrakıMustafa Rəşid paşa
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1801(1801)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 30 avqust 1854(1854-08-30) (52–53 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Fəaliyyəti siyasətçi, yazıçı
Atası Qazı Hafiz Musa Əfəndi
Həyat yoldaşı Fatma Xatun

İbrahim Sarim Paşa (1801, İstanbul – 30 avqust 1854, İstanbul) — Sultan Əbdülməcid səltənətində 3 ay 13 gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.

1801-ci ildə İstanbulda dünyaya gəldi. Atası Ayasofiya türbədarlarından Qazı Hafiz Musa Əfəndidir. İlk təhsilini kiçik yaşlarında atasından almağa başladı.[1][2][3] Uşaqlıq illəri ilə bağlı məlumatlar az olub, atasının 1831-ci ilin oktyabrında vəfat etməsi, İsmayıl Ədib və Mehmed Hüsnü adlı 2 qardaşının olduğu bilinir.

Atasından aldığı hüsnxətt dərslərinin ardından divanda kiçik katib olaraq xidmətə başladı. Burada bacarığı və çalışqanlığı ilə rəisülküttab Süleyman Nəcib Əfəndinin diqqətini çəkdi. Qısa zamanda Nəcib Əfəndinin qızı Fatma Xatunla evləndi və onun səyləriylə qısa zamanda önə çıxaraq hacəgan rütbəsinə yüksəldi (oktyabr 1822 və ya sentyabr 1823).[4]

1829-cu ilin aprelində vergi sahəsinə təyin olunan Sarim Əfəndi Çar Rusiyasına səfir təyin olunan Xəlil Rüfət Paşanın xidmətində baş katib vəzifəsinə gətirildi və həmin ilin 9 noyabrında Sankt-Peterburqa yollandı.[5]

1831-ci ilin martına qədər davam edən bu vəzifəsinin ardından Evkaf nazirliyində kiçik mühasib təyin edildi. Baş katib Mustafa Rəşid bəyin Misir səfəri səbəbilə, 1833-cü ilin yanvarında onun vəzifələrinə vəkillik etdi. 9 may 1834-cü ildə kaptan-ı dəryanın qapı kəndxudalığına təyin edildi.

31 avqust 1853-cü ildə Trabzondan qayıdan Sarim Paşa bir il sonra - 30 avqust 1854-cü ildə çərşənbə günü vəfat etdi. Üsküdardakı Qaracaəhməd məzarlığına dəfn edildi. Ancaq sonralar məzar yeri dağıldığı üçün hal-hazırda məzar yeri bilinmir. Vəfatının ardından xeyli borcu olduğu aşkarlanan Sarim Paşanın mülkiyyətindəki bəzi əmlaklar xanımı Fatma xanım tərəfindən satışa çıxarıldı və borcların bir qismi bu şəkildə bağlandı.

  1. ↑ Mehmet Zeki Pakalın, Tanzimat Maliye Nazırları, Kanaat Kitabevi, I, İstanbul ty s. 67
  2. ↑ Ali-Rıza- Mehmed Galib, XIII. Asr-ı Hicride Osmanlı Ricali, yay. F. Çetin Derin, Tercüman Yayınları, İstanbul 1977, I, 124
  3. ↑ Mehmed Süreyya, Sicill- Osmânî veya Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye, yay. Ali Aktan-Metin Hülagü-Abdülkadir Yuvalı, Sebil Yayınevi, İstanbul 1996, III, 223
  4. ↑ Ahmed Rıfat Efendi, Verdü’l-Hadâik, taşbasması tarihsiz, Freiburg 1970, s. 40
  5. ↑ Ahmed Lütfi Efendi, Ahmed Lütfi Efendi Tarihi, yay. Münir Aktepe, İstanbul 1984, II, 426
  • Ahmed Rifat, Verdü’l-hadâik, Freiburg 1970, s. 40–41, 43.
  • Mehmed Süreyyâ, Nuhbetü’l-vekāyi‘, İstanbul 1290, tür.yer.
  • Lutfî, Târih, II, 403, 426; III, 649; IV, 819; V, 910, 914, 937–938; VI, 1023; VII, 1065, 1100, 1113, 1139, 1156; VIII, 1200, 1215, 1240, 1257, 1259.
  • Mehmet Zeki Pakalın, Tanzimat Maliye Nazırları, İstanbul, ts. (Kanaat Kitabevi), I, 80–94.
  • Faik Reşit Unat, Osmanlı Sefirleri ve Sefâretnâmeleri (Ankara 1968), Ankara 1992, s. 237.
  • Mahmut Goloğlu, Trabzon Tarihi: Fetihten Kurtuluşa Kadar, Ankara 1975, s. 173–174.
  • Ali Rıza – Mehmed Galib, Geçen Asırda Devlet Adamlarımız (haz. Fahri Çetin Derin), İstanbul 1977, I, 124, 125.
  • Begüm Yavaş, Sadrazam İbrahim Sarim Paşa’nın Hayatı ve Faaliyetleri: 1801–1854 (yüksek lisans tezi, 2012), MÜ Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü.
  • Takvîm-i Vekāyi‘, nr. 226, İstanbul 1 Cemâziyelevvel 1257.
  • Cerîde-i Havâdis, nr. 66, İstanbul 12 Zilkade 1257.
  • Ahmed Refik, "1253 Senesinde Kavalalı Mehmed Ali Paşa ile Bir Mülâkat", TTEM, XVI/15 (92) (1926), s. 133.